Her sorunun doğru cevabını seçin; seçince açıklama görünür. Sonunda puanınızı görürsünüz. Yanlış yaptıklarınızı ders notuna dönüp bir daha okuyun.
1Isı değiştiricinin giriş ve çıkışındaki basınç farkını ölçerken kalibre edilmemiş tek bir manometre kullanılmasının temel avantajı nedir?
İpucu: Giriş ve çıkış değerlerinin birbirinden çıkarılması matematiksel olarak sabit sapmayı nasıl etkiler?
Isı değiştiricinin giriş ve çıkış değerlerinde manometrenin kalibrasyon sapması aynı oranda bulunacağından, iki değer arasındaki fark alınınca sapma miktarı birbirini götürür ve doğru fark basınç elde edilir.
Manometrelerin dahili sıfırlama işlevi olsa bile manuel kalibrasyon yapılmadan sapma otomatik düzelmez; doğru farkın elde edilmesi matematiksel çıkarma işlemine dayanır.
Manometre sadece sistem basıncını ölçen pasif bir cihazdır, akış hızını dengeleme veya kontrol etme yeteneği yoktur.
Akışkanın yüksek basınçlı olması mekanik ibrenin kalibrasyon hatasını ortadan kaldırmaz, ölçüm sapması devam eder.
2Tipik bir iklimlendirme chilled-water sisteminde interlok (kilitleme) kontrol devresinin doğru çalıştırma sırası aşağıdakilerden hangisidir?
İpucu: Sistemde öncelikle soğuk su devresinin güvenliği doğrulanmalı, ardından ısı atma tarafı devreye girmelidir.
Önce evaporatörde soğutulmuş su akışı sağlanır; bunun yardımcı kontakları kondenser pompasını, o da kule fanını ve kompresör alan kontrol devresini tetikler.
Kompresörün akış sağlanmadan önce başlatılması evaporatör tüplerinin donmasına ve yüksek basınç arızasına yol açar.
Soğutma kulesi fanı sistemin son kademelerinden biridir ve su sirkülasyon pompalarından önce çalıştırılması akış güvenliğini sağlamaz.
Soğutulmuş su pompası en başta çalıştırılmazsa evaporatör tarafındaki su akışı doğrulanmamış olur.
3Pozitif deplasmanlı (pistonlu, vidalı veya scroll) kompresörlerin uzun süreli duruş sonrasında güvenle çalıştırılabilmesi için karter ısıtıcısı en az ne kadar süre enerjilendirilmelidir?
İpucu: Soğutucu akışkanın yağdan tamamen ayrışması için tavsiye edilen tam bir günlük süreyi düşünün.
Soğutucu akışkanın karterdeki yağdan tamamen kaynayarak uzaklaşması ve kompresörün güvenli yağlama yapabilmesi için standart olarak en az 24 saat karter ısıtıcısı ön işletimi gereklidir.
Bir saatlik süre, yağın içine yoğun şekilde karışmış olan soğutucu akışkanın tamamen ayrışması için yetersizdir.
On beş dakika gibi kısa süreler karteri sadece yüzeysel ısıtır ancak akışkanın yağdan ayrılmasını sağlayamaz.
Yetmiş iki saatlik bir bekleme süresi gereksiz derecede uzundur; standart prosedürlerde 24 saat yeterli kabul edilir.
4Karter ısıtıcısı yeterli süre çalıştırılmadan bir pistonlu veya vidalı kompresörün devreye sokulması durumunda ne tür bir arıza meydana gelir?
İpucu: Soğutucu akışkanın karterdeki yağ ile karışmasının yağlayıcılık özelliği üzerindeki olumsuz etkisini değerlendirin.
Yağın içinde çözünmüş soğutucu akışkan viskozite kaybına ve köpürmeye neden olarak yatakların eksik yağlanmasına ve mekanik aşınmaya yol açar.
Karterdeki soğutucu akışkan varlığı doğrudan yüksek basınç duyargalarını tetiklemez, temel sorun yağlama yetersizliğidir.
Karter ısıtıcısının çalışmaması doğrudan kompresör mekaniğini ilgilendirir; evaporatördeki buzlanma su akışı yetersizliğiyle ilişkilidir.
Karter ısıtıcısı kompresör yağıyla ilgilidir, kule fanının elektrik çekişi üzerinde bir etkisi bulunmaz.
5Santrifüj (centrifugal) bir chiller kompresörü çalıştırılmadan önce karter yağ sıcaklığı hangi değer aralığında olmalıdır?
İpucu: Santrifüj sistemlerde ayrı yağ karterinin sıvı soğutucu akışkandan arındırılması için gereken yüksek sıcaklık aralığını hatırlayın.
Santrifüj chiller kompresörlerinde yağ karteri sıcaklığının 135°F ile 165°F arasında tutulması, yağın içindeki akışkanın ayrışmasını ve doğru çalışma viskozitesini garanti eder.
Bu düşük sıcaklık seviyelerinde yağın içinde yüksek miktarda sıvı soğutucu akışkan çözünmüş halde kalır.
Bu derece yüksek sıcaklıklar yağın kimyasal yapısını bozabilir ve aşırı ısınma arızalarına sebep olur.
Bu sıcaklık aralığı santrifüj yağ haznelerinin ideal çalışma gereksiniminin altında kalır.
6Bir kompresör servis vanası (service valve) 'back-seated' (arka oturtulmuş) konumda olduğunda sistemdeki durum nedir?
İpucu: Arka koltuğa oturtulan bir milin servis kapağı veya manometre portunu açıp kapatma işlevini düşünün.
Vana mili arka oturtma konumuna getirildiğinde servis gösterge portu izole edilir; bu durum vananın normal çalışma konumudur.
Kompresörün sistemden izole edilmesi milin öne oturtulması (front-seated) durumu için geçerlidir.
Alçak basınç anahtarının veya göstergenin basıncı hissetmesi için vananın arka koltuktan hafifçe öne çevrilmesi (cracked) gerekir.
Arka oturtma konumu salmasta değişimine imkan tanısa da vananın hattından tamamen sökülmesi anlamına gelmez.
7Bir kompresör motorunun sargı yalıtım durumunu ve toprağa kaçak yapıp yapmadığını ölçmek için kullanılan cihaz ve kabul edilebilir minimum yalıtım direnci değeri nedir?
İpucu: Milyonlarca ohm seviyesindeki yüksek yalıtım direncini ölçmek için özel üretilmiş yüksek voltajlı test cihazını hatırlayın.
Megohmetre cihazı yüksek DC voltaj uygulayarak sargı izolasyonunun direncini ölçer ve sağlam motorlarda minimum 100 Megohm değer aranır.
Standart bir voltmetre yüksek yalıtım direncini ölçmek için gerekli yüksek gerilimi üretemez.
Pens ampermetre akım ölçümü yapar, direnç birimi olan Megohm seviyesini doğrudan ölçemez.
Mikronometre vakum seviyelerini ölçmek için kullanılır, elektriksel yalıtım testiyle ilgisi yoktur.
8Kondenser ve evaporatör bakır tüplerinin dış yüzeyinde, tüp destek plakalarına temas eden noktalarda oluşan aşınma ve tüp çatlaklarını tespit etmek için hangi test yöntemi kullanılır?
İpucu: Tüp içinden geçirilen prob yardımıyla manyetik alan değişikliklerini ekranda profil olarak gösteren yöntemi düşünün.
Girdap akımı probu bakır tüpün içinden geçerken manyetik alan oluşturur ve dış yüzeydeki aşınma, çatlak veya cidar incelmelerini profil olarak ekrana yansıtır.
Hidrostatik basınç testi genel sızıntıyı gösterir ancak tüplerin hangi noktasında aşınma olduğunu tespit edemez.
Ultrasonik debi ölçümü boru içindeki akışkan hızını ölçer, tüpün yapısal cidarlarındaki incelmeyi gösteremez.
Vakum bozma testi sistemde sızıntı olup olmadığını anlar fakat tüp aşınmalarını noktasal olarak teşhis edemez.
9Absorsiyonlu (absorption) bir chiller sisteminde, soğutma kulesi suyunun aşırı soğuk olması durumunda aşağıdaki hangi işletme problemi meydana gelir?
İpucu: Absorsiyonlu sistemlerde kullanılan tuz çözeltisinin düşük sıcaklıktaki fiziksel hal değişimini hatırlayın.
Absorsiyonlu sistemlerde lityum bromür tuzu soğuk ortamda çözünürlüğünü kaybeder ve kristalleşerek hatları tıkar.
Kule suyunun soğuk olması absorbere gelen çözeltiyi etkiler, evaporatör tüplerinin aniden donmasına doğrudan yol açmaz.
Vakum pompası yoğuşmayan gazları tahliye eder, soğuk kule suyu nedeniyle aşırı basınca maruz kalıp yanmaz.
Buhar vanası ısı kaynağını kontrol eder; kule suyunun soğuk olması vanayı mekanik olarak kilitlemez.
10Düşük basınçlı (örneğin R-123 kullanan) chiller sistemlerinin kışın veya çalışmadığı dönemlerde vakumda kalıp dışarıdan hava emmesini önlemek için ne yapılır?
İpucu: Soğutucu akışkanın kaynama noktasının üzerindeki bir sıcaklıkta tutularak pozitif basınç sağlayan mekanizmayı düşünün.
R-123 gibi düşük basınçlı akışkanlar ortam sıcaklığında vakumda kaldığından, evaporatör kovanı ısıtılarak pozitif basınç oluşturulur ve hava sızıntısı engellenir.
Soğutucu akışkanın atmosfere salınması çevre mevzuatına aykırıdır ve ciddi ekonomik kayba yol açar.
Sürekli azot gazı basılması sistemi kirletir ve her çalıştırmada uzun süreli tasfiye (purge) işlemi gerektirir.
Kışın kule pompasının çalıştırılması donma riski oluşturur ve kovan içi vakum sorununu çözmez.
11Düşük basınçlı bir chiller sistemine soğutucu akışkan şarjı yapılırken, evaporatör tüplerinin donmasını önlemek için sıvının sisteme verilmesinden önce hangi işlem yapılmalıdır?
İpucu: Düşük basınç altında sıvı akışkanın aniden buharlaşması tüp içindeki suyu dondurabilir; bunu önlemek için basınç belirli bir eşiğe çıkarılmalıdır.
Vakum altındaki sisteme direkt sıvı verilmesi durumunda akışkan hızla buharlaşarak etrafındaki suyu dondurur; bu yüzden önce buhar şarjı ile basınç donma eşiğinin üzerine çıkarılmalıdır.
Şarj sırasında suyun devirdaim ettirilmesi tavsiye edilir, suyun boşaltılması standart şarj prosedürü değildir.
Şarj silindirine yüksek basınçlı azot basılması düşük basınç sisteminin emniyet diskini (rupture disc) patlatabilir.
Yeterli akışkan şarjı yapılmadan kompresörü çalıştırmak kompresöre ciddi zarar verir.
12Büyük su hatlarında tercih edilen sürgülü (gate) vanaların, glop (globe) vanalara kıyasla en önemli kullanım avantajı nedir?
İpucu: Sıvının vana içinden geçerken yaptığı hareket ve yön değişimi nedeniyle oluşan sürtünme kaybını düşünün.
Sürgülü vana açıldığında akış yolunda engel kalmaz ve sıvı yön değiştirmediği için sürtünmeden kaynaklı basınç düşüşü minimum seviyede olur.
Çeyrek tur açılıp kapanma özelliği kelebek veya küresel vanalara aittir, sürgülü vanalar çok turlu milde çalışır.
Sürgülü vanalarda da mil sızdırmazlığını sağlayan salmasta yuvası (packing gland) bulunur.
Sürgülü vanalar akış yönünü değiştirmeden düz geçiş sağlar; akış yönünü değiştiren vana tipi glop vanadır.