HVACR Dersleri · Kendini sına

Ders 2.3 · Bağlantı elemanları testi

Her sorunun doğru cevabını seçin; seçince açıklama görünür. Sonunda puanınızı görürsünüz. Yanlış yaptıklarınızı ders notuna dönüp bir daha okuyun.

1Bir ahşap vidasının gövde çapını (inç cinsinden) hesaplamak için kullanılan matematiksel formül aşağıdakilerden hangisidir?

İpucu: Gövde numarası önce küçük bir katsayı ile çarpılır, ardından sabit bir ondalık değer eklenir.

Standart küçük ahşap vidalarında şank numarasının 0.013 ile çarpılıp 0.06 eklenmesi inç cinsinden tam gövde çapını verir.
Bu seçenekte sabit değer ile katsayı yeri değiştirilmiştir, bu da yanlış bir çap değeri verir.
Bu formüldeki çarpan ve eklenen değer ahşap vidalarının standart ölçüm hesabı ile uyuşmamaktadır.
Çap hesabı bölme ve çıkarma işlemleriyle değil, çarpma ve toplama adımlarıyla gerçekleştirilir.

2"6-20 x 1/2 Type AB, Slotted hex" etiketi taşıyan bir sac vidasında (tapping screw) "20" sayısı neyi ifade etmektedir?

İpucu: Bu sayı vidanın üzerindeki dişlerin sıkılığını veya yoğunluğunu gösteren bir ölçüdür.

Sac vidalarının etiket sıralamasında vida boyut numarasından hemen sonra gelen sayı, inç başına düşen diş adedini belirtir.
Vidanın uzunluğu etiketteki '1/2' kesirli sayısı ile temsil edilmektedir.
Vidanın gövde büyüklük numarası etiketin başında yer alan '6' sayısıdır.
Kafa tipi tanımı etiket sonunda bulunan 'Slotted hex' ifadesidir.

3Pin perçinler (kör perçinler) ile sac birleştirme yapılırken bu elemanların sağladığı en önemli kullanım avantajı nedir?

İpucu: Arka tarafı kapalı olan bir sac kutu veya kanal montajını düşünün.

Pin perçinler arka yüzeyine ulaşılamayan kapalı sac yapılarda tek taraftan takılıp perçinlenecek şekilde tasarlanmıştır.
Pin perçin kullanmadan önce perçin boyutuna uygun bir delik delinmesi zorunludur.
Perçin çıkarılmak istendiğinde matkapla delinerek tahrip edilmesi gerekir, yeniden kullanılamaz.
Perçinler erimeye dayanarak değil, mekanik olarak genleşip kafa oluşturarak birleştirme sağlar.

4Dışa doğru kıvrılan zımba çakıcılar (outward clinch tacker) hangi amaçla kullanılır?

İpucu: Yumuşak izolasyon malzemelerinin arkasında kanca benzeri bir tutuş sağlamayı hedefleyen mekanizmayı düşünün.

Outward clinch zımbalar, yumuşak yalıtım malzemeleri içinde bacakları dışa doğru yayılarak arkada sağlam bir kavrama oluşturur.
Kablo sabitlemede standart U tipi zımbalar kullanılır, dışa kıvrılma yalıtım malzemeleri içindir.
Zımba takımları sac birleştirmede değil, yumuşak veya ahşap bazlı malzemelerde kullanılır.
Beton yüzeylerde zımba çakıcılar değil, çivi veya dübel sistemleri tercih edilir.

5"5/16–18 UNC -2" şeklinde etiketlenmiş bir makine vidasında "UNC" ifadesinin anlamı nedir?

İpucu: Vidanın diş yapısının kaba mı yoksa ince mi olduğunu belirten standart serinin adıdır.

UNC tanımı, vidanın standart kaba diş kategorisine ait olduğunu gösteren endüstriyel kodlamadır.
UNC ifadesi somun bağlantısını değil, vida diş serisi standardını tanımlar.
Sınıf bilgisi etiketin sonundaki '-2' gibi boşluk sınıfı (class of fit) değeriyle ifade edilir.
Bu kısaltma kafa yapısı ile ilgili bir terim olmayıp diş tipini belirtir.

6Plastik toggle (kelebek dübel) ankrajı alçıpan duvara takılırken geleneksel metal toggle bolt'a göre hangi kullanım kolaylığını sağlar?

İpucu: Geleneksel toggle bolt takılırken vidanın boş dönmemesi için elle dışarıya doğru çekilmesi gerekir.

Plastik toggle, özel pini sayesinde açıldıktan sonra duvarda sabit kalır; geleneksel toggle bolt gibi sıkarken çekilmesine gerek kalmaz.
Plastik toggle takılmadan önce de uygun boyutta bir delik delinmesi gereklidir.
Toggle yapıları beton gibi masif alanlarda değil, alçıpan ve içi boş duvarlarda kullanılır.
Plastik malzeme kalıcı bir mekanik tutturucudur, herhangi bir erime veya kaybolma durumu yoktur.

7Beton vidaları (concrete screws) uygulanırken matkapla açılan deliğin derinliği nasıl olmalıdır?

İpucu: Delme ve temizleme sonrasında deliğin dibinde kalabilecek toz birikintilerini ve vidanın oturma mesafesini dikkate alın.

Deliğin alt kısmında biriken toz ve birikintilerin vidanın tam oturmasını engellememesi için delik vida boyundan biraz derin delinmelidir.
Deliğin yetersiz derinlikte olması vidanın dışarıda kalmasına veya betona zarar vermesine yol açar.
Beton vidasının tutunabilmesi için vidanın gövde kısmının beton içerisine yeterince girmesi gerekir.
Betonu boydan boya delmek gerekmez, sadece vidanın gireceği kadar derinlik yeterlidir.

8Harici tutma halkalarını (external retaining rings) bir mil üzerindeki kanala takmak için kullanılan segman pensesi sıkıldığında çeneler nasıl hareket eder?

İpucu: Milin dış yüzeyindeki kanala bir halka geçirirken halkanın iç çapını genişletmek gerekir.

Harici segmanlar milin dışına oturtulduğundan, takılabilmeleri için pensesi sıkıldığında çenelerin açılarak halkayı genişletmesi gerekir.
Çenelerin kapanması dahili (internal) tutma halkalarını deliğin içine yerleştirmek için kullanılır.
Segman penseleri dönme hareketi yapmaz, sadece açılma veya kapanma hareketi yapar.
Segman pensesi halkaya kuvvet uygulayarak şeklini esnetmek üzere tasarlanmıştır, sabit kalmaz.

9Çok telli (stranded) elektrik kablolarının doğrudan vida terminallerinin altına bağlanması neden önerilmez?

İpucu: Vidanın baskısı altında ince bakır tellerin sağa sola yayılması durumunu düşünün.

Doğrudan vidalandığında teller dağılır ve temas alanı azalarak direnç ve kötü bağlantı oluşturur; bu yüzden terminal veya lehimleme (tinning) kullanılmalıdır.
Teller vidanın erimesine değil, fiziksel temasın bozulup kıvılcım veya direnç artışına sebep olur.
Sorunun nedeni manyetik etki değil, bakır tellerin mekanik olarak dağılmasıdır.
Dağılan teller kısa devreye veya ısınmaya yol açabileceği için her voltaj seviyesinde risk oluşturur.

10Kendinden kılavuzlu (self-tapping) vidalar ile kendinden delen (self-drilling) vidalar arasındaki temel fark nedir?

İpucu: Vidaların uç kısımlarındaki yapısal farkı ve işlem öncesinde matkap kullanma ihtiyacını göz önüne alın.

Self-drilling vidaların ucunda matkap ucu gibi bir yapı bulunur ve ön delik gerektirmez; self-tapping ise önceden delinmiş deliğe diş açar.
Her iki vida türü de ağırlıklı olarak sac ve hafif metal uygulamalarında kullanılır.
Her iki vida türü de malzemeye tutunabilmek için gövde boyunca dişlere sahiptir.
Vidaların sıkılma yöntemi kafa tiplerine bağlıdır, delim özellikleri ile ilgili değildir.

11Ayar vidası (set screw) yardımıyla bir kasnağın mil üzerinde dönmeden sabit tutulması işleminde malzeme sertlikleri ile ilgili ilke nedir?

İpucu: Vidanın sivri ucunun mil yüzeyini kavraması ve iz bırakacak şekilde baskı uygulaması gerektiğini düşünün.

Ayar vidasının ucu mil yüzeyine girerek çentik oluşturabilmesi ve kaymayı önlemesi için vidanın milden daha sert olması gerekir.
Vida yumuşak olursa sıkma anında vidanın ucu ezilir ve mili tutamaz.
Mekanik güç aktarımı sağlayan kasnak ve mil sistemlerinde plastik bağlantı elemanları yeterli tutuş sağlayamaz.
Ayar vidaları sökülebilir mekanik bağlantılardır, kaynak işlemi uygulanmaz.

12Barutla çalışan sabitleme sistemleri (powder-actuated fastener systems) kullanılırken uyulması gereken en kritik güvenlik kuralı nedir?

İpucu: Cihazın içinde kullanılan renk kodlu patlayıcı şarjların getirdiği yüksek tehlike potansiyelini değerlendirin.

Bu sistemler patlayıcı kartuşlar kullandığından yüksek risk taşır ve yetkisiz/eğitimsiz kişilerce kullanılması son derece tehlikelidir.
Cihazın suyla soğutulması gibi bir prosedür bulunmamaktadır ve mekanizmaya zarar verebilir.
Barutlu sistemler ahşap için değil, doğrudan beton ve çelik gibi sert yapı malzemelerine sabitleme yapmak için kullanılır.
Barutlu sabitleme mekanik bir patlama kuvvetiyle çalışır, elektriksel şarj ile ilgisi yoktur.

← Ders notuna dön