Her sorunun doğru cevabını seçin; seçince açıklama görünür. Sonunda puanınızı görürsünüz. Yanlış yaptıklarınızı ders notuna dönüp bir daha okuyun.
1İklimlendirme ve soğutma (ACR) sistemlerinde kullanılan bakır boruların anma boyutu hangi ölçüye göre belirlenir?
İpucu: Sıhhi tesisat borularının aksine soğutma hatlarında borunun dış ölçüsü esas alınır.
Sıhhi tesisat boruları iç çapa göre ölçülürken, soğutma sistemlerinde bu boyutlandırma esas alınmaz.
ACR boruları standart olarak dış çaplarının gerçek ölçüsüne göre adlandırılır.
Et kalınlığı borunun ağırlık sınıfını belirler ancak boyut adlandırmasının temelini oluşturmaz.
Rulo uzunluğu tedarik miktarı ile ilgilidir, borunun çap sınıflandırmasında kullanılmaz.
2Bükme işlemleri sonucunda sertleşen (iş sertleşmesine uğrayan) yumuşak bakır boruyu tekrar eski esnekliğine kavuşturmak için hangi işlem uygulanmalıdır?
İpucu: Isıtma işlemi bölgesel yoğun ısı yerine geniş bir alevle yapılmalı ve metal kendi halinde soğumalıdır.
Boruyu aniden soğutmak metal yapısında gerilmelere yol açabilir ve kontrollü bir yumuşama sağlamaz.
Tavlama işleminde borunun geniş bir alevle vişne kırmızısına kadar ısıtılıp yavaşça soğutulması esastır.
Gaz basıncı metalin kristal yapısını değiştirmeyeceği için sertliği gidermez.
Dekapan yalnızca yüzey oksitlerini temizler, metalin mekanik sertliğini değiştirmez.
3Amerikan Kaynak Derneği (AWS) standartlarına göre yumuşak lehimleme (soldering) ile sert lehimleme (brazing) arasındaki erime sıcaklığı sınırı kaç derece Fahrenheit'tır?
İpucu: Dolgu metalinin erime noktasına dayanan bu sınır iki birleştirme türünü tanımlar.
Bu sıcaklık suyun kaynama noktası olup lehim dolgu metallerinin erimesi için yetersizdir.
Bu değer yumuşak lehimlerin erime aralığında yer alır ancak iki yöntem arasındaki resmi sınırı temsil etmez.
Dolgu metalinin 842°F altında eridiği işlemler yumuşak lehimleme, üzerindekiler ise sert lehimleme olarak kabul edilir.
Bu sıcaklık sert lehimleme çalışma aralığının içerisindedir, ayrım noktası değildir.
4Sert lehimleme (brazing) işlemi gerçekleştirilirken boru içerisinden düşük basınçlı kuru azot (nitrojen) gazı geçirilmesinin temel amacı nedir?
İpucu: Isınan bakırın ortamdaki oksijenle reaksiyona girmesi sistemde tıkanıklıklara yol açabilecek birikintiler oluşturur.
Azot akışı soğutma sağlamak amacıyla değil, gaz ortamını kontrol etmek için uygulanır.
Azot akışı boru içindeki oksijeni süpürerek yüksek sıcaklıkta siyah oksit tabakasının oluşmasını önler.
Boru içinden geçen azotun dışarıdaki alev sıcaklığına bir etkisi yoktur.
İşlemin ana hedefi yağ temizliği değil, yüksek ısı altında gerçekleşen korozyon ve oksitlenmeyi engellemektir.
5Oksiasetilen hamlacında fazla asetilen gazı içeren ve bakır boru yüzeyindeki oksitlerin temizlenmesine yardımcı olan alev türü hangisidir?
İpucu: Bu alev türünde iç koni belirgindir ve serbest karbon barındıran bir gaz karışımı bulunur.
Nötr alev dengeli gaz oranına sahiptir, ekstra indirgeyici karbon içermez.
Oksitleyici alev yüksek oksijen oranı nedeniyle yüzeyde daha fazla oksitlenmeye yol açar.
Fazla asetilen içeren karbürleyici alev, ısıtma sırasında bakır yüzeyindeki oksitlerin temizlenmesine katkı sağlar.
Alev hızı uç yapısıyla ilgilidir ve gaz bileşimindeki karbürleyici niteliği ifade etmez.
6Lehimleme öncesinde dekapan (flux) uygulaması yapılırken hattan içeri kirlilik girmesini önlemek için nasıl bir yöntem izlenmelidir?
İpucu: Fazla dekapanın soğutma hattının içine girerek nem ve kimyasal kirlilik oluşturması engellenmelidir.
İç kısma sürülen fazla dekapan birleşme esnasında boru hattının içine itilerek sistemi kirletir.
Dekapanın yalnızca erkek bağlantı ucuna sürülmesi, birleştirme sırasında içeri fazla malzeme girmesini engeller.
Gereksiz fazla dekapan uygulaması sistemde korozyon ve nem sorunlarına neden olur.
Dekapan ısıtma esnasında oksitlenmeyi önlemek için önceden uygulanmalıdır, işlem sonrası sürülmesi fayda sağlamaz.
7Screw-type (vidalı) flaring aleti ile bakır boruya havşa açılırken, borunun havşa bloğunun üstünde ne kadar çıkıntı yapması gerekir?
İpucu: Doğru boyutlarda konik bir yüzey elde etmek için borunun blok üstünde hafifçe çıkıntı yapması sağlanır.
Borunun fazla çıkıntı yapması havşanın aşırı büyük ve dengesiz olmasına yol açar.
Borunun sıfır hizada tutulması konik yüzeyi oluşturacak yeterli malzeme bırakmaz.
Önerilen bu çıkıntı miktarı, doğru ölçüde ve pürüzsüz bir havşa konisi elde edilmesini sağlar.
Aşırı çıkıntı flaring konisi sıkıldığında borunun ezilmesine ve çatlamasına neden olur.
8Aynı çaptaki iki bakır boruyu ek parçası kullanmadan birbirine bağlamak için uygulanan şişirme (swaging) işleminde genişletilen kısmın derinliği ne kadar olmalıdır?
İpucu: Geçme derinliği borunun dış çapına eşit olduğunda lehimleme için gerekli temas yüzeyi elde edilir.
Swaging işleminde ek yerinin derinliği genel kural olarak borunun dış çapına eşit tutulur.
Gereğinden fazla derin genişletme boru malzemesini zayıflatır.
Çok sığ bir birleşme lehim için yeterli tutunma yüzeyi sağlamaz.
Boru boyuna bağlı bir oran kullanılmaz, derinlik boru çapına göre belirlenir.
9Sıkıştırmalı bağlantı elemanlarında (compression fitting) somun sıkıldıkça boru üzerine ezilerek sızdırmazlık sağlayan ana parça hangisidir?
İpucu: Bu mekanik halkanın aşırı sıkılması biçiminin bozulmasına ve sızıntılara yol açabilir.
Somun sıkıldığında ferrule ezilerek boru ve fitting arasında sızdırmaz bir bağ oluşturur.
Havşa konisi flaring bağlantıların elemanıdır, compression sistemlerde bulunmaz.
Nipel bağlantı elemanının gövdesidir, sıkışarak sızdırmazlık sağlayan conta görevi görmez.
Compression fittings birleşimlerinde teflon bant kullanılmaz, kullanılması sızıntıya sebep olabilir.
10HVAC/R sektöründe çelik boru bağlantılarında gaz veya sıvı sızdırmazlığını sağlamak amacıyla hangi standart diş yapısı kullanılır?
İpucu: Sıkıldıkça kenetlenen bu dişlerde inç başına 1/16 inçlik bir koniklik (taper) bulunur.
Düz dişler sıkıldıkça kenetlenmediği için basınçlı hatlarda sızdırmazlık sağlayamaz.
NPT konik diş yapısı sıkıldıkça birbirine geçerek tam sızdırmazlık oluşturur.
Kare dişler güç iletiminde tercih edilir, boru sızdırmazlığı için kullanılmaz.
Hatvesiz bir yapıda diş birleşimi gerçekleşemez.
11Sıcaklığı 180°F (82°C) seviyesine kadar ulaşan hem sıcak hem de soğuk su besleme hatlarında güvenle kullanılabilen plastik boru türü hangisidir?
İpucu: Standart PVC boruya kıyasla yapılan ekstra klorlama işlemi malzemenin sıcaklık dayanımını yükseltir.
Polietilen borular genellikle basınçsız sıcak su hatları veya soğuk su sulama sistemlerinde kullanılır.
ABS borular basınçlı sıcak su tesisatından ziyade drenaj ve atık hatlarında kullanılır.
CPVC, standart PVC'ye kıyasla yüksek sıcaklık ve basınca dayanımı artırılmış bir malzemedir.
Standart PVC yüksek sıcaklıklarda yumuşadığı için sıcak su hatlarında tercih edilmez.
12Bakır boru kesici (tube cutter) ile kesim yapılırken borunun biçiminin bozulmaması için ayarlama vidası her turda yaklaşık ne kadar sıkılmalıdır?
İpucu: Aşırı sıkma borunun ezilip ovalleşmesine veya kesme çarkının kırılmasına yol açabilir.
Ayar vidasını her turda tam çevirmek borunun ezilmesine ve daireselliğini kaybetmesine neden olur.
Yarım turluk sıkma hamleleri kesici çark üzerindeki yükü artırarak boruda büyük çapaklar oluşturur.
Her dönüşte vidanın yaklaşık sekizde bir tur sıkılması boruyu deforme etmeden temiz bir kesim sağlar.
Vida döndürülmezse bıçak borunun derinine inemez ve kesim gerçekleşmez.