Her sorunun doğru cevabını seçin; seçince açıklama görünür. Sonunda puanınızı görürsünüz. Yanlış yaptıklarınızı ders notuna dönüp bir daha okuyun.
1Bir iklimlendirme sisteminde ısıtma ve soğutma termostatlarının sıcaklık yükselmesine ($temperature\ rise$) karşı gösterdiği devre hareketleri nasıldır?
İpucu: İstenen sıcaklığa ulaşıldığında ısıtmanın durması, soğutmanın ise başlaması gerektiğini düşünün.
Isıtma termostatı ortam ısındığında ısıtmayı durdurmak için devreyi keser; soğutma termostatı ise ortam ısındığında soğutmayı başlatmak için devreyi birleştirir.
Bu durum ortam ısındığında ısıtıcının çalışmasına, soğutucunun ise durmasına neden olacağından iklimlendirme mantığına aykırıdır.
Isıtma termostatının sıcaklık artışında devreyi kapatması ortamın kontrolsüz şekilde aşırı ısınmasına yol açar.
Soğutma termostatının sıcaklık artışında devreyi açması soğutma sisteminin ortam ısındığında devreye girmesini engeller.
2Düşük voltajlı bir ısıtma termostatında yer alan ısı beklenti direncinin ($heat\ anticipator$) temel görevi nedir?
İpucu: Isıtıcı kapandıktan sonra fırında kalan artık ısının odaya yayılmaya devam edeceğini göz önünde bulundurun.
Isı beklenti direnci, bimetale küçük bir ısı yükü uygulayarak termostatın oda sıcaklığından biraz daha erken açılmasını sağlar ve artık ısıyla oluşan aşırı ısınmayı engeller.
Beklenti direncinin amacı süreyi uzatmak değil, fazla ısınmayı önlemek için ısıtıcıyı önceden kapatmaktır.
Soğutma döngüsünde erken başlatma sağlamak için kullanılan eleman soğutma beklenti direncidir ($cold\ anticipator$).
Isı beklenti direnci bir ark bastırıcı değil, ısıl erken uyarı sağlayan değişken bir dirençtir.
3Soğutma beklenti direnci ($cold\ anticipator$) termostat devresine nasıl bağlanır ve ne zaman aktif olur?
İpucu: Yüksek dirençli bu elemanın termostat kontakları açıkken akım geçirerek bimetali hafifçe ısıtması gerektiğini hatırlayın.
Soğutma kontakları açıkken paralel bağlı yüksek dirençli soğutma beklenti direncinden akım geçer ve bimetali ısıtarak soğutmayı erken başlatır.
Seri bağlı olsaydı kontaklar kapandığında çalışırdı; fakat soğutma beklenti direnci kapalı kontaklar tarafından köprülenerek ($shunted$) pasifleşir.
Soğutma beklenti direnci ısıtma devresinde değil, soğutma kapasite gecikmesini telafi etmek için soğutma devresinde kullanılır.
Sürekli çalışması termostatın tüm döngülerde yanlış sıcaklık algılamasına sebep olur.
4Bir ısıtma sisteminde termostat ayar noktasının $73^\circ\text{F}$ olduğu bir senaryoda, fırının ısı eşanjörünü ısıtması zaman aldığı için oda sıcaklığının $71^\circ\text{F}$'ye düşmesi durumu nasıl adlandırılır?
İpucu: İstenen sıcaklığın altına düşüşün, fırının hemen sıcak hava verememesinden kaynaklanan gecikmeyle ilişkisini düşünün.
Fırın ateşlendikten sonra sıcak havanın odaya ulaşmasına kadar geçen sürede oda sıcaklığının ayar noktasının altına düşmesi sistem gecikmesidir.
Sistem aşımı, ısıtıcı kapandıktan sonra fırında kalan sıcaklıkla oda sıcaklığının ayar noktasının üzerine çıkması durumudur.
Diferansiyel, termostatın kendi açma-kapama farkıdır; ortam sıcaklığının düşüşü ise sistemin fiziksel tepki süresiyle ilgilidir.
Çalışma aralığı termostatın ayar sınırlarını tanımlar, dinamik sıcaklık düşüşünü ifade etmez.
5Hat voltajı ($line\text{-}voltage$) termostatların bir elektrik bağlantı kutusuna ($outlet\ box$) ve konduit borusuna bağlı olarak monte edilmesinin temel güvenlik nedeni nedir?
İpucu: Yüksek voltajlı devrelerde meydana gelebilecek olası kıvılcım ve ark durumlarını düşünün.
Yüksek voltajlı devrelerde olası arklar veya kısa devreler yangın tehlikesi oluşturduğu için muhafazalı metal kutu ve konduit kullanımı zorunludur.
Bağlantı kutusu voltajı düşürmez; hat voltajı termostatları doğrudan $115\text{ V}$ veya $230\text{ V}$ ile çalışır.
Konduit kutusunun temel amacı cıva terazisi sağlamak değil, yüksek voltaj ark emniyetidir.
Termostatın oda sıcaklığını algılayabilmesi için hava akımına ihtiyacı vardır, ortamdan izole edilmesi amaçlanmaz.
6Bir basınç veya sıcaklık kontrol cihazında kesme ($cut\text{-}out$) değeri $5\text{ psi}$ ve devreye girme ($cut\text{-}in$) değeri $20\text{ psi}$ olarak ayarlanmıştır. Bu kontrolörün fark ($differential$) değeri kaç $\text{psi}$'dir?
İpucu: Devreye girme ($cut\text{-}in$) ve kesme ($cut\text{-}out$) değerleri arasındaki matematiksel bağıntıyı ($Cut\text{-}in - Cut\text{-}out = Differential$) uygulayın.
Fark ($differential$), devreye girme ($cut\text{-}in$) değeri ile kesme ($cut\text{-}out$) değeri arasındaki farktır ($20 - 5 = 15$).
Değerlerin toplanması hatalı bir hesaplamadır, fark çıkarma işlemi gerektirir.
İki değerin çarpılması fark mantığına uygun değildir.
İki değerin birbirine bölünmesi fark sonucunu vermez.
7Sabit bir fark ($differential$) değerine sahip bir kontrol cihazında, fark ayarı değiştirilmeden sadece devreye girme ($cut\text{-}in$) ayarı $5^\circ\text{F}$ yükseltilirse ne gerçekleşir?
İpucu: Fark ($differential$) değeri iki ayar arasındaki sabit mesafe olduğu için devreye girme noktası kaydırıldığında diğer noktanın ne yapacağını düşünün.
Fark sabit kaldığı için devreye girme noktasındaki artış, kesme noktasını aynı miktarda yukarı kaydırır ve yeni bir aralık oluşturur.
Fark ayarı değiştirilmediği için $Cut\text{-}in$ değiştiğinde farkın sabit kalması gerekir.
Devreye girme noktası yükselirken kesme noktası düşerse fark değeri korunamaz.
Her iki nokta da aynı miktarda kaydığı için noktalar arası mesafe (fark) aynı kalır, aralık daralmaz.
8Yağ pompası çıkış basıncı $130\text{ psig}$ ve kompresör emme (karter) basıncı $70\text{ psig}$ olan bir kompresörün net (kullanılabilir) yağ basıncı kaç $\text{psig}$'dir?
İpucu: Net yağ basıncı, yağ pompası çıkış basıncı ile yağ pompasının emme yaptığı karter basıncı arasındaki farktır.
Net yağ basıncı, yağ pompası çıkış basıncından karter emme basıncının çıkarılmasıyla bulunur ($130 - 70 = 60\text{ psig}$).
Çıkış ve emme basınçlarının toplanması net yağ basıncını vermez.
Bu değer sadece karterdeki emme basıncıdır, pompanın ürettiği ek basıncı hesaba katmaz.
Bu değer mutlak pompa çıkış basıncıdır, karterdeki karşı basınç düşülmemiştir.
9Yağ basıncı güvenlik kontrolünde ($oil\ pressure\ safety\ control$) yaklaşık 90 saniyelik bir zaman gecikmesinin ($time\ delay$) bulunmasının temel sebebi nedir?
İpucu: Kompresör dururken net yağ basıncı sıfırdır, ancak çalışmaya başlaması için bu basınca ihtiyaç duyar; bu çelişkili durumu çözmek için ne gerekir?
Kompresör çalışmadığı anda yağ basıncı yoktur; gecikme devresi kompresörün hemen durmadan basınca ulaşması için zaman tanır.
Zaman gecikme ısıtıcısı emniyet kontrolünün kendi mekanizmasındadır, karterdeki akışkanı buharlaştırmakla görevli değildir.
Yağ emniyet kontrolü yağlama sistemiyle ilgilidir, kondanser fan kontrolü ile doğrudan ilişkili değildir.
Bu gecikme devresi elektrik transformatörünü değil, kompresörün mekanik yağlama emniyetini yönetir.
10Aşağıdakilerden hangisi mekanik bir basınç hareketini elektrikli bir anahtarlama eylemine dönüştüren elektromekanik bir kontrole örnektir?
İpucu: Hem mekanik bir algılama elemanına (körük/diyafram) hem de elektrik kontaklarına sahip cihazı arayın.
Yüksek basınç switch'i mekanik körük hareketini elektrik kontaklarını açıp kapatmak için kullandığından elektromekanik bir kontroldür.
Su düzenleme valfi herhangi bir elektrik kontağı içermeyen tamamen mekanik bir kontroldür.
Basınç tahliye valfi yayın mekanik kuvvetiyle çalışan, elektrik bağlantısı olmayan mekanik bir güvenlik cihazıdır.
Gaz regülatörü mekanik olarak diyafram ve yay ile basıncı düşürür, elektrik sinyali üretmez.
11Kapiler tüp metreleme elemanı kullanılan sistemlerde alçak basınç kontrolü ($low\text{-}pressure\ control$) uygulanırken kompresörün kısa aralıklarla sürekli çalışıp durmasını ($short\ cycling$) önlemek için ne tür bir önlem alınır?
İpucu: Kapiler tüpler durma döngüsünde basınçların eşitlenmesine izin verir; bu durum alçak basınç anahtarının erken kapanmasına neden olabilir.
Kapiler tüpler durma esnasında basıncı eşitlediğinden, durma sonrası hemen tekrar çalışmayı engellemek için zaman gecikme devresi kullanılır.
Soğutma beklenti direnci termostat içindedir ve kapiler tüpün eşitleme davranışını engellemez.
Yüksek basınç kontrolünün farkını sıfırlamak kararsızlığa yol açar ve kapiler tüp basınç eşitlemesini çözmez.
Termostat tipi değişimi karter ve sistem basınç eşitlemesinden kaynaklanan alçak basınç anahtarı tepkilerini doğrudan engellemez.
12Kapasitif tip basınç dönüştürücülerin ($capacitive\text{-}type\ pressure\ transducer$) basınç değişimini elektronik sinyale dönüştürme mekanizması nasıldır?
İpucu: İki paralel iletken plaka arasındaki mesafenin değişmesiyle elektriksel bir parametrenin (sığa/kapasitans) nasıl değiştiğini hatırlayın.
Kapasitif dönüştürücülerde basınç esnek diyaframı hareket ettirerek iki plaka arasındaki boşluğu ve sığayı (kapasitans) değiştirir, bu değişim elektronik sinyale dönüştürülür.
Bu mekanizma mekanik anahtarlar için geçerlidir, orantılı sinyal üreten elektronik kapasitif dönüştürücüler için değil.
Cıvalı ampuller konum duyarlı açma-kapama anahtarlarıdır, sürekli basınç dönüştürücüsü değildir.
Bu mekanizma termokupl veya termistör mantığıdır, basınçla çalışan kapasitif sensör değildir.