Her sorunun doğru cevabını seçin; seçince açıklama görünür. Sonunda puanınızı görürsünüz. Yanlış yaptıklarınızı ders notuna dönüp bir daha okuyun.
1Termostatik genleşme vanası (TXV), evaporatörde aşağıdakilerden hangisini sabit tutmak için soğutucu akışkan akışını ayarlar?
İpucu: Bu vana, evaporatör çıkışındaki gazın sıcaklığı ile doymuş buharlaşma sıcaklığı arasındaki farkı izler.
Evaporatör basıncını sabit tutmak termostatik genleşme vanasının değil, otomatik genleşme vanasının (AXV) görevidir.
TXV, duyar eleman yardımıyla evaporatör çıkışındaki kızgınlığı izler ve kompresöre sıvı gitmesini önlerken evaporatör yüzeyinden maksimum verim almak için aşırı kızdırmayı sabit tutar.
Yoğuşma sıcaklığı kondanser ve ortam şartları tarafından belirlenir, TXV doğrudan bu değeri sabit tutmaz.
Kompresör hızı motor sürücüleri veya invertersiz sistemlerde termostat kontrolü ile düzenlenir, genleşme vanası ile ayarlanmaz.
2Termostatik genleşme vanasında (TXV) vanayı açma yönünde etki eden temel kuvvet aşağıdakilerden hangisidir?
İpucu: Evaporatör çıkış sıcaklığı arttığında diyagramın üst kısmında oluşan basınç değişimini düşünün.
Evaporatör basıncı diyagramın altından etki ederek vanayı kapatma yönünde iten bir kuvvettir.
Süperısı yayı, iğneyi yuvaya doğru bastırarak vanayı kapatmaya çalışan kapatma kuvvetlerindendir.
Duyar eleman içindeki akışkanın sıcaklıkla artan basıncı, diyagramın üst kısmına etki ederek vanayı açan ana kuvvettir.
Kompresör basma basıncı doğrudan TXV diyagramına açma veya kapama kuvveti olarak uygulanmaz.
3Otomatik genleşme vanası (AXV), evaporatördeki ısı yükü aniden arttığında nasıl bir tepki verir?
İpucu: AXV sabit basıncı korumaya çalışır; yük arttığında yükselen basıncı dengelemek için vananın konumunu nasıl değiştireceğini değerlendirin.
Yük arttığında akışı artırmak TXV'nin davranışıdır; AXV sabit basınç kontrolü yaptığı için tersine tepki verir.
AXV sabit evaporatör basıncını korumaya çalıştığı için, artan yük nedeniyle yükselen basıncı düşürmek adına vanayı kapatmaya yönelir ve evaporatörü kısmen aç bırakır.
AXV süperısı kontrolü yapmaz ve sabit basınç ayarını korumak için açıklığını sürekli değiştirir.
Vanayı tamamen açmak evaporatör basıncını daha da artıracağı için AXV'nin çalışma mantığına aykırıdır.
4Bir TXV sisteminde dış dengeleyici (external equalizer) hattının kullanılması aşağıdaki durumların hangisinde zorunludur?
İpucu: Evaporatör kıvrımları veya akış dağıtıcı parçalar nedeniyle evaporatör giriş ve çıkışı arasında oluşan basınç kaybını hatırlayın.
Evaporatör devreleri veya dağıtıcılar (distribütör) nedeniyle oluşan yüksek basınç kayıplarında iç dengeleyici vananın evaporatörü aç kalmaya zorlamasını engellemek için dış dengeleyici kullanılır.
Kondanser sıcaklığı dış dengeleyici hattı ihtiyacını belirleyen doğrudan bir etken değildir.
Dış dengeleyici hattı kılcal borularda değil, değişken açıklıklı TXV sistemlerinde kullanılır.
Dış dengeleyici, duyar elemanın mesafesiyle değil, evaporatör boyunca oluşan basınç düşüşüyle ilgilidir.
5Gaz (buhar) şarjlı duyar elemana sahip bir TXV'nin (MOP vanası) temel kullanım amacı nedir?
İpucu: Sıcak bir soğutma kabı ilk çalıştırıldığında (hot pulldown) kompresöre binen aşırı yükü engelleme işlevini düşünün.
Gaz şarjlı duyar elemanlarda sıvı tamamen buharlaştıktan sonra basınç artışı durur; bu da evaporatör basıncının belirlenen MOP değerinin üzerine çıkmasını önleyerek kompresör motorunu korur.
MOP vanaları evaporatörü likitle doldurmaktan ziyade maksimum çalışma basıncını sınırlamaya odaklanır.
Gaz şarjının amacı donma koruması değil, aşırı basınca karşı kompresör motor koruması sağlamaktır.
Sıvı hattındaki gaz kabarcıkları alt soğutma veya dengelenmiş port tasarımıyla ilgilidir, MOP şarjıyla çözülmez.
6Dengelenmiş portlu (balanced-port) bir TXV'nin standart TXV'lere göre sağladığı ana avantaj aşağıdakilerden hangisidir?
İpucu: Vana iğnesi yüzeyine etki eden sıvı hattı açma kuvvetlerinin zıt yönlerde eşitlenmesi prensibini düşünün.
Dengelenmiş port tasarımı, vana iğnesi üzerindeki giriş sıvı basıncı kuvvetlerini birbirini götürecek şekilde nötralize eder ve değişken kafa basınçlarında süperısı kontrolünün bozulmasını önler.
Dengelenmiş portlu TXV'ler de mekanik olarak çalışır ve sıcaklık hissedici duyar elemana ihtiyaç duyar.
Evaporatör basıncını sabit tutmak AXV'nin özelliğidir, dengelenmiş portlu TXV süperısı kontrolü yapmaya devam eder.
Vana tasarımı soğutma çevriminin akışkan ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
7Kılcal borulu (capillary tube) kısma elemanları ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğrusudur?
İpucu: Bu eleman hiçbir hareketli parçası bulunmayan, bakır tüpten yapılmış sabit kesitli bir kısma elemanıdır.
Kılcal borular sabit kesitli elemanlar olup, akış kontrolünü tamamen boru iç çapı ve boru uzunluğuna bağlı sürtünme ve basınç düşüşüyle sağlar.
Kılcal boruların hareketli bir parçası veya vanası yoktur, sabit delikli (fixed-bore) cihazlardır.
Kılcal borular açık bir hat oluşturduğu için durma periyodunda yüksek ve alçak taraf basınçları eşitlenir.
Kılcal borulu sistemler kritik şarjlıdır ve fazla akışkan depolayacak bir sıvı tankı içermezler.
8Kritik şarj yapılmış kılcal borulu bir sistemde, kabin sıcaklığı istenen değere düşüp yük azaldığında evaporatör aşırı kızdırma (superheat) değeri yaklaşık hangi aralıkta olmalıdır?
İpucu: Normal çalışma koşullarına ulaşmış ve doğru şarj edilmiş sabit kısma elemanlı bir sistemin dengeli kızgınlık değer aralığını hatırlayın.
Kritik şarjlı kılcal borulu sistemler yüksek yükte yüksek kızgınlık gösterse de, tasarım yüküne ulaştığında normal kızgınlık değeri 8°F - 12°F seviyesine iner.
Bu yüksek kızgınlık değerleri kılcal borulu sistemlerde yalnızca evaporatör ısı yükünün çok yüksek olduğu ilk çalışma anlarında görülür.
0°F süperısı evaporatörden kompresöre sıvı akışkan kaçtığını gösterir ve tehlikelidir.
100°F üzerindeki aşırı kızdırma sistemde ciddi gaz eksikliği veya tıkanıklık olduğunu gösterir.
9TXV duyar elemanının (ampulün) emiş hattına montajı yapılırken yağın yalıtkan etkisinden kaçınmak için aşağıdakilerden hangisinden kaçınılmalıdır?
İpucu: Yerçekimi nedeniyle boru içerisinde biriken soğutucu yağının toplandığı konumu düşünün.
Emiş hattının en alt kısmında biriken geri dönen soğutma yağı yalıtkan görevi görerek duyar elemanın boru içindeki gaz sıcaklığını doğru hissetmesini engeller.
Duyar elemanın dış ortamdan yalıtılması, ortam sıcaklığından etkilenmesini önlemek için önerilen doğru bir uygulamadır.
İyi bir ısı transferi için hattın temizlenip elemanın sıkıca bağlanması şarttır.
Büyük borularda (7/8 inç üzeri) ampulün saat 4 veya 8 yönüne (45°) takılması önerilen standart yöntemdir.
10Elektronik genleşme vanası (EEV) kontrolöründeki "İntegral (I)" modunun temel işlevi nedir?
İpucu: Sıcaklık-zaman grafiğinde eğrinin altında kalan alanı hesaplayarak zamana bağlı sapmayı düzelten algoritmayı düşünün.
İntegral kontrol, hedeflenen set değeri ile gerçekleşen değer arasındaki sapmanın zamanla biriken alanını hesaplayarak kalıcı hatayı (offset) ortadan kaldırır.
Değişim hızına (eğime) bakarak tepki vermek Türev (Derivative) modunun işlevidir.
Adım motorunun kapatılması pompalama veya durma algoritmalarıyla yapılır, integral matematiksel moduyla doğrudan ilgili değildir.
İntegral modu bir PID süreç kontrol algoritmasıdır, elektriksel voltaj düzenlemesi yapmaz.