Ders 5.5 · Yardımcı bileşenler testi

EPR valfi, emiş hattını kısarak evaporatör içindeki doyma basıncının ve dolayısıyla sıcaklığın ayarlanan sınırın altına inmesini engeller.

Kompresörü yüksek emiş basıncı nedeniyle aşırı yüklenmekten korumak karter basınç düzenleyicisinin (CPR) görevidir.

Kondenser baş basıncının kışın düşmesini önlemek için alçak ortam kontrol yöntemleri kullanılır.

Soğutkan akışını tam durdurma amacıyla elektrikle kumanda edilen solenoid valfler kullanılır.

CPR valfi çıkış (karter) basıncını duyarlar ve basınç yükseldiğinde kısılarak kompresörün yüksek yoğunluktaki gaz nedeniyle aşırı akım çekmesini engeller.

Evaporatörün aşırı soğuyup donmasını engellemek evaporatör basınç düzenleyici (EPR) valfinin işlevidir.

Kondenser girişinde baş basıncını düzenlemek için üç yollu split kondenser valfleri veya fan kontrolörleri kullanılır.

Genleşme valfine sıvı akışını garantilemek likit deposu ve ısı değiştirici gibi elemanların desteğiyle sağlanır.

Yağ pompası emişini karterden aldığı için pompanın bastığı gerçek efektif basınç, çıkış basıncı ile karter basıncı arasındaki farktır.

İki basıncın toplanması pompanın ürettiği net mekanik basınç farkını vermez, aksine hatalı yüksek bir değer üretir.

Basma ve emme hatları arasındaki fark yağ pompasının değil, kompresörün toplam sıkıştırma basınç farkını gösterir.

Net yağ basıncı bir oran değil, $psid$ biriminde ifade edilen bir basınç farkıdır.

Sistem durmadan önce sıvı hattı solenoidi kapatılarak alçak basınç tarafındaki soğutkan kompresörce çekilip kondenser ve depoya toplanır.

Buzların sıcak gaz ile eritilmesi defrost sistemlerinin görevidir, pompalamalı durdurmanın işlevi değildir.

Fan hızı kontrolü alçak ortam baş basıncı dengeleme yöntemidir.

Pompalamalı durdurma sistemleri yağ sıcaklığını doğrudan düzenlemez, duruş sırasında sıvı soğutkanın yağa karışmasını engeller.

Yağ pompası krank milinden tahrik aldığı için duruş anında net yağ basıncı sıfırdır ve gerekli basıncın kurulması için genellikle $90$ ile $120\text{ saniye}$ süre tanınır.

Evaporatör fan gecikmesi defrost sonlandırma/fan gecikme anahtarı tarafından kontrol edilir.

Yağ emniyet kontrolünün zaman gecikmesi doğrudan kompresörün yağlama sistemini korur, kondenser fanlarıyla ilişkisi yoktur.

Karter ısıtıcıları verimlilik açısından genellikle kompresör çalışırken devreden çıkarılır.

Valfin sıvı yerine buhar bölgesinde olması basıncı düşürmek için az miktarda gaz tahliye etmesini sağlar ve basınç normale dönünce neoprene oturma yüzeyi sayesinde tekrar kapanır.

Tek kullanımlık olanlar ergir lehimli tapalardır (fusible plug); yaylı tip valfler tekrar kapanma özelliğine sahiptir.

Sıvı bölgesine monte edilirse basıncı düşürmek için değerli sıvı soğutkan boş yere tahliye edilmiş olur.

Sıcaklıkla lehim eriyerek açılan elemanlar ergir emniyet tapalarıdır, yaylı basınç relief valfleri değildir.

EEPR valfleri evaporatör basıncı yerine üflenen hava sıcaklığını sensörle izler ve bir mikroişlemci yardımıyla adım motorunu hareket ettirerek çok hassas sıcaklık kontrolü sağlar.

Karter basıncını sınırlayan eleman CPR valfidir.

Mekanik yay basıncı ayarı standart EPR valflerinde bulunur; EEPR elektronik step motor ile çalışır.

EEPR valfleri süpermarketlerdeki çoklu evaporatörlü paralel kompresör sistemlerinde de yaygın olarak kullanılır.

Fan gecikmesi (drip time sonrası), evaporatörün ısısını atmasını sağlar ve böylece kompresöre ani yüksek emiş yükü gelmesi ile ortama nem yayılması engellenir.

Sıcak gaz solenoidi defrost sonlandığında kapanır, fan gecikmesi soğutma moduna geçildikten sonra gerçekleşir.

Fan gecikmesinin amacı karter ısıtması değil, evaporatör serpantinindeki ısı ve nemin kontrolüdür.

Evaporatör fan gecikmesi iç ünite evaporatör fanları ile ilgilidir, dış ünite kondenser fanlarıyla ilgili değildir.

Akümülatör, sıvı taşmalarında sıvıyı tabanında toplar ve küçük bir orifis vasıtasıyla yağ ile birlikte kontrollü miktarda kompresöre geri verir.

Kondenser çıkışındaki yüksek basınçlı sıvıyı depolayan eleman likit deposudur (receiver).

Nem ve asit tutma işlevi filtre kurutucuların (filter driers) görevidir.

Sıcak gazdaki yağı ayıran eleman basma hattına takılan yağ ayırıcıdır (oil separator).

Tıkanıklık nedeniyle filtre boyunca basınç düştüğünde, sıvı refrijerant genleşerek buharlaşmaya (flasşlaşmaya) başlar ve filtrenin dış yüzeyinde soğuma/terleme oluşur.

Likit hattı filtre kurutucusu tıkandığında besleme azalır, karter yağ seviyesi doğrudan yükselmez.

Kondenser fanının durup kalkması baş basıncı kontrolleri veya fan presostatı ile ilgilidir.

Likit hattındaki bir tıkanıklık emiş akümülatörünün ısınmasına yol açmaz.

Kral valfi ön konuma (front-seat) getirildiğinde depodan sıvı çıkışı kesilir ve sistemdeki soğutkan depoya pompalanabilir.

Schrader valfi basınç ölçümü ve şarj işlemleri için kullanılan yaylı bir servis portudur.

Emiş servis valfi kompresörün emiş girişinde bulunur, likit deposu çıkışında yer almaz.

Ergir emniyet tapası manuel olarak kumanda edilen bir valf değil, yangın anında eriyen bir koruma elemanıdır.

İğne valf açık kaldığında yüksek basınç tarafındaki sıcak gaz kartere kaçar; bu durum kompresörün aşırı ısınmasına ve karter basıncının yükselmesine sebep olur.

Yüksek basınç gazının kartere kaçması vakum oluşturmaz, aksine emiş basıncını yükseltir.

Yağ geri dönüş hattı küçük bir hat olduğu için basma basıncını tamamen sıfırlamaz, ancak sistem verimini ciddi oranda düşürür.

Gazın kartere bypass olması depodaki refrijerant seviyesini artırmaz.