HVACR Dersleri · Kendini sına

Ders 5.6 · Soğutma uygulamaları testi

Her sorunun doğru cevabını seçin; seçince açıklama görünür. Sonunda puanınızı görürsünüz. Yanlış yaptıklarınızı ders notuna dönüp bir daha okuyun.

1Kendi içinde yoğuşturuculu (self-contained) reyonlarda kompresör ve yoğuşturucunun dışarıya verdiği ısı nereye salınır?

İpucu: Cihazın harici borulama gerektirmeyen taşınabilir yapısını ve mağaza içi ısı dengesine etkisini düşünün.

Kendinden soğutmalı ünitelerde kompresör ve yoğuşturucu kasa üzerinde yer alır ve emilen ısı doğrudan mağaza içi havaya aktarılır.
Çatı yoğuşturucusu ayrık (remote) sistemlerde kullanılır, kendinden soğutmalı ünitelerde bu tür bir dış bağlantı bulunmaz.
Kendi içinde yoğuşturuculu üniteler harici borulama hattı gerektirmeden tak-çalıştır mantığıyla görev yaparlar.
Isının emiş hattına verilmesi evaporatörün soğutma yapmasını engeller ve kompresörün aşırı ısınmasına yol açar.

2Paralel kompresör sistemlerinde emiş manifoldundaki basınç değişimlerini algılayarak mikroişlemciye voltaj sinyali gönderen eleman hangisidir?

İpucu: Mekanik basınç değerini elektronik kontrolörün işleyebileceği bir elektrik sinyaline çeviren sensörü değerlendirin.

Emiş manifoldu üzerindeki basınç dönüştürücü, basınç değişimlerini voltaj sinyaline çevirerek mikroişlemcinin kompresör kademelerini yönetmesini sağlar.
EPR vanası bireysel reyon hatlarındaki evaporatör basıncını mekanik olarak düzenler, elektronik kontrolöre voltaj sinyali üretmez.
Yağ seviye regülatörü kompresör karterindeki yağ miktarını dengeler, emiş basıncı sinyaliyle kompresör çalıştırmaz.
Üç yollu ısı geri kazanım vanası sıcak gazın yönünü değiştirir, kompresör kademe kontrolü için basınç ölçümü yapmaz.

3Karbon dioksit ($R-744$) soğutucu akışkanının sıvı ve buhar fazlarının ayırt edilemez hale geldiği kritik sıcaklık değeri yaklaşık kaç $^\circ\text{F}$'dir?

İpucu: Süperkritik bölgenin başladığı ve sıvı doyma fazının oluşturulamadığı sıcaklık sınırını hatırlayın.

Karbon dioksitin kritik noktası $88^\circ\text{F}$ ($1067\text{ psia}$) değerindedir ve bu sıcaklığın üzerinde sıvı ve buhar fazları ayrıştırılamaz.
$-69.9^\circ\text{F}$ değeri karbon dioksitin katı, sıvı ve gaz fazlarının bir arada bulunduğu üçlü noktaya aittir.
$32^\circ\text{F}$ suyun donma noktasıdır ve $R-744$ akışkanının kritik sıcaklık sınırı ile ilgili değildir.
$130^\circ\text{F}$ geleneksel soğutucu akışkanların yoğuşma sıcaklıklarına yakın bir değerdir ancak $R-744$ kritik noktasının çok üzerindedir.

4Pasif durumdaki ısı geri kazanım bobininde sıvı birikmesini ve sıvı darbesini (liquid hammer) önlemek için kullanılan eleman hangisidir?

İpucu: Devre dışı kalan serpantindeki soğutucu akışkanı emiş hattına yavaşça tahliye eden küçük geçiş yolunu düşünün.

Süpürme (bleed) portu, aktif olmayan ısı geri kazanım bobininde sıvı birikmesini önleyerek emiş hattına kademeli akış sağlar.
Termostatik genleşme vanası evaporatöre sıvı akışını kontrol eder, pasif hattaki birikmiş sıvıyı tahliye etmek için tasarlanmamıştır.
Evaporatör basınç regülatörü evaporatör sıcaklığını sabit tutar, pasif hatlardaki sıvı birikimini çekme işlevi görmez.
Yağ ayırıcı, basma hattındaki yağı yakalayıp depoya gönderir, soğutucu akışkan hatlarındaki sıvı birikintisini tahliye etmez.

5Açık teşhir reyonlarında (open display cases) soğutulmuş havanın dışarı kaçmasını önleyen temel mekanizma nedir?

İpucu: Soğuk havanın yoğunluğu ve doğal hareket yönü ile reyonlarda oluşturulan hava akım kalıplarını göz önüne alın.

Soğuk hava sıcak havadan daha yoğun olduğu için doğal olarak dibe çöker ve tasarlanan hava akış kalıpları sayesinde hava perdeleri oluşturulur.
Açık teşhir reyonlarında müşteri erişimini kolaylaştırmak amacıyla cam kapı ve conta bulunmaz.
Mullion ısıtıcıları çerçevelerdeki terlemeyi önlemek içindir, soğuk havanın muhafaza edilmesini sağlayan temel unsur değildir.
Sıvı enjeksiyonu kompresör soğutmasında kullanılır, reyon içi hava perdesi oluşumuna katkı sağlamaz.

6Kapalı teşhir reyonlarının kapı çerçevelerinde ve paneller arasında nemden dolayı yoğuşma oluşmasını önlemek için ne kullanılır?

İpucu: Kapı aralarındaki soğuk bölümlerde elektrik direnciyle küçük miktarda ısı üreten yapıyı hatırlayın.

Mullion ısıtıcıları direnç teli ile panel yüzeylerini çiy noktasının üzerinde tutarak hava neminin yoğuşmasını önler.
Bypass vanası soğutucu akışkan akışını yönlendirir, reyon dış yüzeyindeki yoğuşmayı doğrudan engelleyemez.
Yağ şamandırası karter yağ seviyesini denetler, kabin dışındaki nem oluşumuyla ilgisi yoktur.
Basınç fark vanası yağ deposunu basınçlandırır, kapı çerçevelerindeki terlemeyi önlemede kullanılmaz.

7Soğutulmuş havalı kurutucularda (refrigerated air driers) evaporatör yükünün olmadığı durumlarda donmayı önlemek için hangi özel vana kullanılır?

İpucu: Kompresör basma hattı ile emiş hattı arasında çalışan ve sahte yük oluşturan basınç düzenleyici vanayı düşünün.

Sıcak gaz bypass vanası emiş basıncını izler ve yük düştüğünde evaporatör basıncının/sıcaklığının donma noktasının altına inmesini engeller.
Yağ diferansiyel vanası yağ sistemindeki basınç farkını korur, hava kurutucu evaporatörünü donmaya karşı korumaz.
Solenoid kesme vanası akışı tamamen açar veya kapatır, oransal yük dengelemesi ve donma koruması sağlamaz.
Çek valf akışın tek yönde ilerlemesini sağlar, evaporatördeki sıcaklık ve basınç düşüşünü denetleyemez.

8Aşağıdakilerden hangisi ikincil akışkanlı (secondary-fluid) soğutma sistemlerinin belirgin bir avantajıdır?

İpucu: Mağaza içine dolandırılan uzun boru hatlarındaki birincil gaz miktarı yerine pompalanan sıvı çözeltiyi düşünün.

İkincil akışkanlı sistemlerde birincil gaz sadece merkezi çiller ünitesinde kullanıldığı için toplam soğutucu akışkan miktarı ve sızıntı riski ciddi oranda düşer.
İkincil akışkan sistemleri ek pompalar ve ısı değiştiriciler gerektirdiğinden ilk yatırım maliyeti genellikle daha yüksektir.
İkincil döngüde soğutucu gaz yerine sıvı çözelti pompalandığı için yüksek basınçlı kompresör çalıştırılmaz.
İkincil akışkan sistemleri yüksek kütlesel debilerle çalışarak daha kararlı sıcaklıklar elde edilmesini sağlar.

9Paralel kompresör sistemlerinde en soğuk evaporatörlere hizmet etmek üzere ayrılan ve verimliliği artıran kompresörlere ne ad verilir?

İpucu: Sadece belirli düşük sıcaklık evaporatörlerine odaklanarak ana rafın verimini koruyan kompresör türünü hatırlayın.

Uydu (booster) kompresörler en düşük sıcaklıktaki evaporatörlere bağlanarak tüm sistemin düşük emiş basıncında çalışmasını engeller ve verimliliği artırır.
Ana kademe kompresörler orta sıcaklık yüklerini üstlenir, en soğuk reyonlar için özelleşmiş dikey düşük emiş kompresörleri değildir.
Hermetik dikey tanımı kompresörün gövde yapısını belirtir, dondurucu reyonlarına özel sistem rolünü ifade etmez.
Yoğuşturucu fanları hava sirkülasyonu sağlar, evaporatör emiş hattına bağlı bir kompresör türü değildir.

10Basınçlı sıvı sistemlerinde (pressurized liquid systems) hatlardaki basınç düşüşünü karşılayarak flaş gaz (flash gas) oluşumunu önlemek için ne kullanılır?

İpucu: Yoğuşturucu çıkışındaki sıvıya ek mekanik basınç kazandıran pompalama mekanizmasını düşünün.

Santrifüj pompa sıvı akışkanın basıncını artırarak hatlardaki basınç kayıplarından dolayı sıvılaşmış gazın erken buharlaşmasını (flaş gaz) önler.
Pistonlu kompresör gaz fazındaki akışkanı sıkıştırmak içindir, sıvı hattında basınç yükseltme amacıyla kullanılmaz.
Su soğutmalı yoğuşturucu ısıyı sudan uzaklaştırır, sıvı hattındaki mekanik basınç düşüşlerini doğrudan kompanse etmez.
Yağ ayırıcı basma hattından gelen yağı tutar, genleşme vanası öncesindeki sıvı hattına basınç kazandırmaz.

11Karbon dioksitin ($R-744$) üçlü noktasında (triple point) gerçekleşen durum aşağıdakilerden hangisidir?

İpucu: Maddenin üç farklı fiziksel halinin aynı ortamda bir arada bulunabildiği noktayı düşünün.

Üçlü nokta, bir maddenin katı, sıvı ve buhar fazlarının bir arada termodinamik dengede bulunduğu özel durumdur.
Sıvı ve buhar fazlarının ayırt edilemez hale geldiği nokta kritik noktadır, üçlü nokta değildir.
Gazın basınçla yoğuşamadığı bölge kritik sıcaklığın üzerindeki süperkritik bölgedir.
Akışkanın tek başına buhar halinde kalması kızgın buhar bölgesine karşılık gelir.

12Soğuk odalarda (walk-in coolers) evaporatör yoğuşum suyunun tahliye borusu donma sıcaklığının altındaki bir ortamdan geçiyorsa ne uygulanmalıdır?

İpucu: Suyun boru içinde buza dönüşerek drenajı tıkamasını engelleyecek harici ısı kaynağını değerlendirin.

Donma sıcaklığının altındaki hacimlerden geçen kondens borularında biriken suyun buza dönüşmesini engeller amacıyla elektrikli ısıtıcı bantlar kullanılır.
Boru eğiminin sıfırlanması suyun içeride birikmesine ve daha hızlı donmasına neden olur.
Evaporatör fanlarının kapatılması soğutma sürecini durdurur ve su tahliye ihtiyacını çözmez.
Emiş hattı izolesinin sökülmesi istenmeyen ısı kazancına yol açar ve drenaj hattındaki donmayı engellemez.

← Ders notuna dön