Her sorunun doğru cevabını seçin; seçince açıklama görünür. Sonunda puanınızı görürsünüz. Yanlış yaptıklarınızı ders notuna dönüp bir daha okuyun.
1Kuru buzun (katı karbondioksit) sıvı fazdan geçmeden doğrudan gaz haline dönüşmesi işlemine ne ad verilir?
İpucu: Katı fazdan doğrudan gaz fazına geçişi tanımlayan fiziksel hal değişimini düşünün.
Katı haldeki maddelerin sıvılaşmadan doğrudan buhar veya gaz haline geçmesi süblimleşme olarak tanımlanır.
Yoğuşma, gaz fazındaki bir maddenin ısı vererek sıvı hale geçmesidir.
Buharlaşma, sıvı haldeki bir maddenin Isı alarak gaz haline geçişini ifade eder.
Erime, katı bir maddenin ısı alarak sıvı hale dönüşmesidir.
2Atmosferik basınç altında sıvı azotun (likit nitrojen) buharlaşma/kaynama sıcaklığı yaklaşık kaç derecedir?
İpucu: Nitrojen, karbondioksite kıyasla çok daha düşük bir kaynama sıcaklığına sahiptir.
Sıvı azot atmosferik basınçta son derece düşük bir sıcaklıkta, yani $-320^{\circ}\text{F}$ seviyesinde kaynar.
$-109^{\circ}\text{F}$, sıvı karbondioksitin ve kuru buzun hal değiştirme sıcaklığıdır.
$-10^{\circ}\text{F}$, dondurulmuş gıdaların taşınmasında sıklıkla kullanılan hedef depolama sıcaklıklarından biridir.
$34^{\circ}\text{F}$, taze sebzelerin taşındığı orta sıcaklık aralığına örnektir.
3Kamyon soğutmasında kullanılan ötektik soğuk plakaların (eutectic cold plates) içinde hangi tür çözelti yer alır?
İpucu: Sodyum klorür veya kalsiyum klorür içeren çözelti türünü hatırlayın.
Plakaların içindeki ötektik çözelti, sodyum klorür veya kalsiyum klorürden yapılan salamuradır.
Glikoz karışımları gıda taşımacılığındaki ötektik soğuk plakalarda tercih edilen bir faz değiştirici çözelti değildir.
Yağlar soğutma sistemlerinde yağlama amacıyla kullanılır, faz değiştiren soğutucu plaka çözeltisi değildir.
Eutectic plakalar yüksek korozyon riski taşıyan tuz bazlı salamura çözeltileri barındırır.
4Taşıma soğutma sistemlerinin (kamyon ve demiryolu) temel tasarım amacı aşağıdakilerden hangisidir?
İpucu: Sistemlerin yedek kapasitelerinin sınırlı olduğunu ve hava dağıtımının ne için yapıldığını düşünün.
Taşıma soğutma üniteleri sınırlı kapasiteye sahip olduklarından yükün sıcaklığını düşürmek için değil, mevcut sıcaklığı muhafaza etmek için tasarlanmıştır.
Sıcak yükleri dondurmak yüksek yedek kapasite gerektirir ve bu işlem taşıma ünitelerinin kapasitesini aşar.
Gıdaların nemini kurutmak kalitenin düşmesine neden olur, taşımadaki amaç nem kaybını önlemektir.
Taşıma sistemleri atmosfer gaz bileşimini artırmaktan ziyade sıcaklık kontrolüne odaklanır.
5Soğutmalı kamyon treylerlerinin doğrudan demiryolu düz vagonlarına yüklenerek taşındığı sisteme ne ad verilir?
İpucu: Karayolu soğutma araçlarının tren vagonu üstünde aktarılmadan taşınma terimini hatırlayın.
Kamyon treylerlerinin tren vagonları üzerinde taşınması "piggyback" olarak adlandırılır.
Kaskad, iki farklı soğutma devresinin ısı alışverişi yapmasını ifade eden teknik bir soğutma terimidir.
Aks tahriki, hareket enerjisinden kompresör çalıştırmayı ifade eder, taşıma türünü değil.
İki kademe, kompresyon işlemindeki aşamaları anlatır, taşıma modunu ifade etmez.
6Aşırı düşük sıcaklıklarda (örneğin $-50^{\circ}\text{F}$) tek kademeli bir kompresör kullanılması durumunda karşılaşılan temel problem nedir?
İpucu: Düşük emme basıncı ile yüksek basma basıncı arasındaki oran farkının etkisini değerlendirin.
Emme basıncı çok düştüğünde ve basma basıncı yüksek kaldığında sıkıştırma oranı aşırı artar ve kompresör verimi düşer.
Aşırı düşük evaporatör sıcaklıklarında emme basıncı yüksek değil, aksine vakum seviyesine yakın kadar düşük olur.
Kondanser yüksek basınç tarafında olduğu için yüksek sıcaklıkta çalışır, donma evaporatör tarafında olur.
Düşük basınçta akışkan kolayca kaynar ve gaz fazına geçer; sorun akışkanın faz değiştirmemesi değildir.
7İki veya daha fazla soğutma devresinin birleştirilerek, bir aşamanın evaporatörünün diğer aşamanın kondanserini soğuttuğu sistem aşağıdakilerden hangisidir?
İpucu: Ayrı soğutucu akışkanlar kullanan kademeli ısı değiştirici yapısını düşünün.
Kaskad sistemlerde farklı kademelerdeki sistemler bir ısı eşanjörü aracılığıyla birbirine bağlanır.
Ötektik sistemler dondurulmuş çözelti içeren plakalarla ısı yutar, iki ayrı devreden oluşmaz.
Nitrojen sistemleri sıvı gazın ortama salınması esasına dayanır, kondanser ve evaporatör eşleşmesi içermez.
Aks tahrikli sistem kompresörün hareket mekanizmasıyla ilgilidir, devre şemasıyla ilgili değildir.
8Gıda ürünlerinin (örneğin etlerin) yavaş dondurulması yerine hızlı dondurulmasının (quick freezing) ana avantajı nedir?
İpucu: Yavaş dondurma esnasında büyüyen hücre içi kristallerin yapıya verdiği zararı göz önüne getirin.
Hızlı dondurmada küçük kristaller oluşur; bu sayede hücre zarları zarar görmez ve çözünme esnasında lezzet/özsu kaybı yaşanmaz.
Dondurma işlemi ürüne ek nem veya ağırlık kazandırmaz.
Hızlı dondurulan gıdalar da hijyen ve muhafaza için ambalajlanmak zorundadır.
Dondurma yönteminin amacı gıdayı korumaktır, pişme süresini uzatmak gibi bir hedefi yoktur.
9Gemi soğutma sistemlerinde deniz suyu ile soğutulan kondanserlerde korozyonu önlemek amacıyla borularda genellikle hangi malzeme kullanılır?
İpucu: Deniz suyunun yıpratıcı etkisine karşı kullanılan bakır bazlı özel alaşımı hatırlayın.
Kupronikel, deniz suyunun yüksek korozyon etkisine karşı oldukça dayanıklı sert bir alaşımdır.
Alüminyum hafif olsa da deniz suyunun korozif etkilerine karşı dayanıklı değildir.
Dökme demir borular ısı transferinde verimsizdir ve deniz suyuna karşı kupronikel kadar dayanıklı değildir.
Plastik malzemeler ısı iletkenlikleri çok düşük olduğu için kondanser borusu olarak kullanılmaz.
10Gemilerde birincil soğutma ekipmanını tek bir makine dairesinde tutup, soğutulan sıvıyı depolara dağıtmaya yarayan sistem hangisidir?
İpucu: Uzun soğutucu akışkan hatlarındaki yağ geri dönüş sorunlarını çözen ikincil akışkanlı sistemi düşünün.
Sirkülasyonlu salamura sistemleri, birincil soğutucu akışkanı makine dairesinde sınırlandırarak soğutulmuş salamurayı uzak depolara pompalar.
Kuru buz katı karbondioksittir ve borularda pompalanarak sirküle edilemez.
Nitrojen doğrudan evaporasyonla soğutma yapar, kapalı devre sıvı sirkülasyonu olarak depolara dağıtılmaz.
Aks tahriki gemilerde değil, genellikle karayolu ve eski demiryolu sistemlerinde görülen bir güç kaynağıdır.
11Hava kargo taşımacılığında mekandan ve ağırlıktan tasarruf etmek amacıyla ürünlerin soğuk tutulmasında genellikle ne kullanılır?
İpucu: Ağır soğutma makineleri yerine uçaklarda tercih edilen basit soğutucu maddeleri değerlendirin.
Uçaklarda mekanik soğutma sistemlerinin ağırlığı problem oluşturduğu için soğutma buz veya kuru buz ile sağlanır.
Dizel motorlar ağırlıkları ve egzoz gazları nedeniyle uçak içi kargo bölümlerinde kullanılamaz.
Ağır metal plakalar uçuş ağırlık limitlerini aşacağı için hava kargoda tercih edilmez.
Uçak kargo konteynerlerinde aks tahrikli mekanik sistemler bulunmaz.
12Dizel motorla sürülen büyük kamyon soğutma sistemlerinde kompresörün sürekli dur-kalk yapmasını önlemek için uygulanan kapasite kontrol yöntemi nedir?
İpucu: Motor çalışmaya devam ederken kompresör pompalama gücünü azaltan silindir mekanizmasını düşünün.
Çok silindirli kompresörlerde emme valfleri açık tutularak silindirler boşa çıkarılır ve motor durdurulmadan kapasite kademeli azaltılır.
Kondanser fanını kapatmak sistem basıncını tehlikeli şekilde yükseltir, bir kapasite kontrol yöntemi değildir.
Fan kayışını gevşetmek ekipmana zarar verir ve verimsiz bir hava akışına yol açar.
Genleşme valfini kapatmak kompresörün alçak basınç korumasından durmasına neden olur, kademeli kontrol sağlamaz.