Her sorunun doğru cevabını seçin; seçince açıklama görünür. Sonunda puanınızı görürsünüz. Yanlış yaptıklarınızı ders notuna dönüp bir daha okuyun.
1Doğal gazın ana bileşeni ve havaya göre ağırlık karakteristiği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
İpucu: Yer altı kaynaklarından çıkarılan bu gazın büyük kısmı en hafif hidrokarbon molekülünden oluşur.
Doğal gaz ağırlıklı olarak metandan oluşur ve 0.60 özgül ağırlığı ile 1.00 olan kuru hava özgül ağırlığından hafif olduğu için yükselir.
Propan, doğal gazın değil Likit Petrol (LP) gazının ana bileşenidir ve havadan ağırdır.
Bütan yüksek kaynama noktasına sahip bir LP gazı türevidir ve doğal gazın ana maddesi değildir.
Karbonmonoksit doğal gazın bileşeni değil, yetersiz yanma sonucu ortaya çıkan zehirli bir gazdır.
2Konutlarda kullanılan standart bir doğal gaz fırınında manifold gaz basıncı genellikle kaç inç su sütununa (in. WC) ayarlanır?
İpucu: Doğal gaz manifoldu çalışma basıncı 1 psi değerinden çok daha düşüktür.
Bu basınç değeri doğal gaz için değil, LP (propan) gazı manifold sistemleri için standarttır.
Doğal gaz ve propan/hava karışımları için standart manifold çalışma basıncı 3 ile 3.5 in. WC arasındadır.
27.7 in. WC tam olarak 1 psi basınca eşittir ve manifold basıncına göre son derece yüksektir.
Bu değer gaz basıncından ziyade baca çekiş ölçümlerinde görülebilecek düşük bir değerdir.
3Gaz fırınının brülör alevinde sarı uçların (yellow tips) görülmesi neyin göstergesidir?
İpucu: Alev rengi yanma ortamındaki oksijen miktarının yeterliliği hakkında bilgi verir.
Sarı alev uçları havanın yetersiz olduğunu (air-starved flame) ve tehlikeli seviyede karbonmonoksit açığa çıktığını gösterir.
Aşırı hava birincil havayı artırırsa alev sararmaz, aksine brülör portundan yukarı kalkma eğilimi gösterir.
Havadaki toz parçacıklarının yanması sarı alev uçları değil, geçici turuncu çizgiler oluşturur.
Yüksek gaz basıncı aşırı beslemeye yol açabilir ancak hava-gaz oranı dengesizleşmediği sürece doğrudan sarı uç nedeni değildir.
4Doğal gazın (metan) ideal koşullarda tam yanması ($CH_4 + 2O_2$) sonucunda hangi maddeler açığa çıkar?
İpucu: Hidrokarbonların tam oksitlenmesi zararsız bir gaz ile nem oluşturur.
Karbonmonoksit tam yanma gerçekleşmediğinde ortaya çıkan zehirli bir yan üründür.
Mükemmel yanma tepkimesinde metan ve oksijen birleşerek $CO_2$, $H_2O$ (su buharı) ve ısı enerjisi üretir.
Kurum ve ham metan kalıntıları eksik yanma sonucu ısıl elemanlarda birikir.
Oksijen reaksiyonda harcanan taraftır, ürün olarak saf oksijen açığa çıkmaz.
5Karşı akışlı (downflow) veya yatay fırınlarda üfleyici fan muhafazasına takılan ve dönüş havası fazla ısındığında brülörü kapatan emniyet elemanı hangisidir?
İpucu: Bu kontrol cihazı fırın filtresini yüksek sıcaklıklardan korumak amacıyla dönüş havasını denetler.
Aşırı ısınan oda dönüş havasını izleyerek filtrelerin zarar görmesini engelleyen bimetalik anahtarlardır.
Taslak koruma anahtarı baca davlumbazına takılır ve baca gazı sızıntısını denetler.
Alev geri tepme anahtarları brülör kutusunun üst kısmına yerleştirilir ve alevin dışarı taşmasını denetler.
Basınç anahtarı çekiş fanının baca taslağını oluşturduğunu doğrulamak için kullanılır.
6Gaz brülörlerinde kullanılan birincil hava (primary air) ile ikincil hava (secondary air) arasındaki temel fark nedir?
İpucu: Havanın gaz ile tutuşma anından önce mi yoksa yanma anında mı birleştiğini düşünün.
Birincil hava venturi etkisiyle orifis civarından gazla karışarak girer, ikincil hava ise brülör portları etrafındaki yanmayı sürdürür.
Baca davlumbazından giren hava seyrelme havasıdır (dilution air), birincil hava değildir.
Her iki hava türü de yanma sürecine oksijen sağlamak amacıyla kullanılır, soğutma ana amaç değildir.
Hem doğal gaz hem de LP gazı brülörlerinde tam yanma için birincil ve ikincil havaya ihtiyaç vardır.
7Likit Petrol (LP/Propan) gazı ile çalışan bir fırında manifold gaz basıncı genellikle kaç in. WC olmalıdır?
İpucu: LP gazı havadan daha ağır olduğu için doğal gaza göre daha yüksek bir manifold basıncına ihtiyaç duyar.
3.5 in. WC doğal gaz sistemleri için geçerli olan manifold basıncıdır.
2.5 in. WC düşük Btu değerine sahip havagazı (manufactured gas) için tercih edilir.
LP gazı daha yüksek ısıl değere ve özgül ağırlığa sahip olduğu için manifold basıncı 11 in. WC olarak ayarlanır.
Bu basınç değeri gaz akışını ve brülör yanmasını sağlamak için yetersizdir.
8Alev doğrultma (flame rectification) sisteminde pilot veya ana brülör alevi nasıl bir işlev üstlenir?
İpucu: Yanma sonucu oluşan gazların içerdiği pozitif ve negatif yüklü parçacıkların elektrik akımına etkisini düşünün.
Alev doğrultma mekanik genleşmeye değil, elektriksel iyonlaşma prensibine dayanır.
Alevdeki iyonize gazlar elektriği iletir ve elektrot boyut farkı nedeniyle AC voltajı DC mikroamper akımına dönüştürülerek alev kanıtlanır.
Milivolt üretimi termokul sistemlerine aittir, alev doğrultma elektronik modülün gönderdiği sinyali kullanır.
Alevin görevi pasif bir toprak hattı olmak değil, AC sinyalini DC akıma doğrultmaktır.
9Yüksek verimli yoğuşmalı (condensing) fırınların baca sistemlerinde neden galvanizli çelik yerine PVC plastik borular kullanılır?
İpucu: Flue gas su buharı yoğuştuğunda açığa çıkan sıvının kimyasal özelliğini dikkate alın.
Yoğuşmalı fırınlarda baca gazı sıcaklığı aksine çok düşüktür ($110^{\circ}F - 120^{\circ}F$).
Yoğuşmalı fırınlarda oluşan sıvı yoğuşum asidiktir; metal bacaları çürütür ancak PVC gibi plastik malzemeler bu korozyondan etkilenmez.
Yoğuşmalı fırınlar cebri/cebri çekişli fan kullanır, PVC boru doğal çekiş sağlamaz.
Baca malzemesi seçimi iç basınçtan ziyade baca gazı yoğuşumunun kimyasal yapısıyla ilgilidir.
10Çift emniyetli (redundant) bir otomatik kombine gaz valfinin en önemli yapısal özelliği nedir?
İpucu: Ekstra güvenlik sağlamak amacıyla gaz yolu üzerinde arka arkaya yerleştirilmiş mekanizmaları düşünün.
Redundant gaz valflerinde birden fazla kapatma yüzeyi seri dizilidir; herhangi bir operatör arızalansa bile gaz akışı emniyetle kesilebilir.
Redundant kavramı yakıt türü girişleriyle değil, güvenlik amaçlı yedekli valf kapatma mekanizmalarıyla ilgilidir.
Valf operatörleri genellikle 24 V alçak voltaj ile çalışır.
Redundant valfler iki kademeli veya yavaş açılan tiplerde de üretilebilir.
11Smart Valve (Akıllı Valf) sistemlerinde pilot alevini tutuşturmak için hangi ateşleme elemanı kullanılır?
İpucu: Bu sistem gürültülü yüksek voltaj trafosu yerine alçak voltajlı bir akkor eleman kullanır.
Smart Valve sisteminde yüksek voltajlı gürültülü kıvılcım jeneratörleri kullanılmaz.
Smart Valve mantığı pilot alevini tutuşturmak için özel dayanıklı bir 24 V alçak voltaj sıcak yüzey ateşleyicisi kullanır.
Smart Valve bir kesintili ateşleme sistemidir, sürekli yanan pilot içermez.
Piezoelektrik sistemler manuel yakma içindir, otomatik fırın kontrolörlerinde kullanılmaz.
12Kesintili pilotlu (Intermittent Pilot - IP) bir gaz fırınında termostat ısı çağrısını sonlandırdığında ne gerçekleşir?
İpucu: Yakıt tasarrufu sağlayan bu sistemde pilot alevinin ne zaman yandığını hatırlayın.
Pilot alevinin sürekli yanması kesintili pilot değil, durğan (standing) pilot sistemlerinin özelliğidir.
Kesintili pilot sistemlerinde pilot sadece ısı çağrısı olduğunda yanar, çağrı bittiğinde her iki gaz valfi de kapanarak alevleri söndürür.
Termostat çağrısı bittiğinde gaz anında kesilir, fan ise gecikme süresi (off-delay) kadar çalışmaya devam eder.
Lockout durumu normal çalışma sonunda değil, ateşleme başarısızlığı durumunda ortaya çıkar.