Her sorunun doğru cevabını seçin; seçince açıklama görünür. Sonunda puanınızı görürsünüz. Yanlış yaptıklarınızı ders notuna dönüp bir daha okuyun.
1Yoğuşmalı olmayan (konvansiyonel) bir kazanda dönüş suyu sıcaklığının yaklaşık $130^\circ\text{F}$ ($54^\circ\text{C}$) seviyesinin altına düşmesi nasıl bir soruna yol açar?
İpucu: Baca gazlarının soğuyarak sıvı fazına geçme sıcaklığıyla (çiğlenme noktası) ilişki kurun.
Kazan dönüş suyu sıcaklığı çiğlenme noktası altına düştüğünde baca gazları yoğuşur ve oluşan asidik sıvı baca ile ısı değiştiriciyi korozyona uğratır.
Basınç yükselmesi suyun sıcaklığının artıp genleşmesinden kaynaklanır; dönüş suyunun soğuması basıncı aniden yükseltmez.
Dönüş suyu sıcaklığının düşmesi hidrolik direnci veya pompanın elektriksel yükünü doğrudan etkileyerek motoru kilitletmez.
Genleşme tankındaki havanın kaybolması zamanla membranın sızdırması veya çözünme ile ilgilidir, suyun soğuk dönmesiyle doğrudan alakalı değildir.
2Kapalı devre sıcak sulu ısıtma sistemlerinde genleşme tankının kullanılmasının temel nedeni nedir?
İpucu: Suyun sıcaklığı arttığında hacminde meydana gelen fiziksel değişimi düşünün.
Su ısıtıldıkça genleşir; kapalı bir devrede sıkışamayan suyun oluşturduğu ekstra hacim genleşme tankındaki hava yastığı tarafından absorbe edilir.
Hava ve oksijen ayırma işlemleri hava ayırıcılar (air separator) ve purjörler tarafından yapılır.
Genleşme tankı pompaya ek bir basma gücü veya debi kazandırma işlevine sahip değildir.
Sisteme eksilen suyu tamamlama işlevi basınç düşürme (otomatik doldurma) vanası tarafından gerçekleştirilir.
3Sıcak sulu ısıtma sistemlerinde pompa çalışsa dahi sistem basıncının sabit kaldığı 'basınç değişiminin olmadığı nokta' (point of no pressure change) neresidir?
İpucu: Sistemdeki hava/gaz yastığının bulunduğu ve basınç referansı oluşturan bileşeni hatırlayın.
Genleşme tankı sistemdeki gaz yastığı referansı olduğu için pompanın çalışması bu bağlantı noktasındaki statik basıncı değiştiremez.
Pompa çalıştığında basma tarafındaki basınç, pompanın ürettiği fark basıncı kadar artış gösterir.
Emniyet ventili tesisatın herhangi bir noktasında bulunabilir ve pompanın oluşturduğu dinamik basınç değişimlerinden etkilenir.
Sistemdeki akış direnci nedeniyle pompa çalıştığında terminal birimlerde basınç değişiklikleri meydana gelir.
4Dökme demir (cast-iron) kazanların işletim karakteristikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
İpucu: Dökme demir malzemenin ağırlığı ve ısı tutma kapasitesi (termal kütlesi) üzerine odaklanın.
Dökme demir kazanlar fazla miktarda su ve ağır metal kütlesi içerdiği için yüksek kütleli kategorisindedir; bu da uzun çalışma ve durma döngüleri sağlar.
Geç ısınıp geç soğuma dökme demirin yüksek kütleli yapısının bir sonucudur, bakır borulu kazanlar gibi düşük kütleli değillerdir.
Dökme demir ve çelik kazanlar açık sistemlerdeki taze oksijen nedeniyle ciddi korozyon riski taşırlar.
Dökme demir kazanlar genellikle 15 ila 30 galon arasında yüksek miktarda su tutarlar.
5Tek borulu (one-pipe) hydronic sistemlerde, suyun ana borudan terminal ısıtıcıya (radyatöre) sapmasını sağlamak için hangi özel fitting kullanılır?
İpucu: Ana boru içindeki kesiti daraltarak suyu radyatör yoluna yönlendiren koni yapılı parçayı düşünün.
Diverter tee, ana boru üzerindeki akış direncini lokal olarak artırarak suyun bir kısmını radyatör branşmanına yönlendirir.
Termostatik vanalar oda sıcaklığına göre akışı kısmak veya açmak için kullanılır, akışı ana borudan saptıran özel bağlantı parçası değildir.
Balans vanaları hatlardaki sürtünme direncini eşitlemek için kullanılır, tek borulu sistemde yönlendirme sağlamaz.
Baypas vanaları gidiş ve dönüş kollektörleri arasında aşırı basıncı engellemek için yer alır.
6İki borulu doğrudan dönüşlü (direct-return) bir sistemde, kazana yakın ve uzak radyatörler arasındaki akış dengesizliğini gidermek için ne kullanılır?
İpucu: Her branşmandaki hidrolik direnci manuel olarak ayarlamaya yarayan vanayı hatırlayın.
Doğrudan dönüşlü sistemlerde yakın döngülerin direnci az olduğundan, bu hatlara eklenen balans vanaları ayarlanarak direnç eşitlenir.
Emniyet ventili yalnızca aşırı basınç durumunda suyu tahliye eden bir güvenlik elemanıdır.
Diverter tee iki borulu sistemlerde değil, tek borulu sistemlerde kullanılır.
Bu eleman kazandaki su seviyesi kritik seviyenin altına düştüğünde brülörü durduran bir güvenlik cihazıdır.
7Çok bölgeli ve iki portlu bölge vanalarına sahip bir sistemde, vanaların bir kısmı kapandığında kollektörde oluşan fazla basıncı ve gürültüyü önleyen bileşen hangisidir?
İpucu: Gidiş ve dönüş kollektörleri arasında yer alıp basınç farkı arttığında açılan vanayı düşünün.
Bölge vanaları kapandıkça gidiş kollektöründeki basınç artar; fark basınç baypas vanası açılarak fazla suyu dönüş kollektörüne aktarır.
Hava purjörü sistemdeki birikmiş havayı dışarı atmaya yarar, hidrolik basınç dengesini düzenlemez.
Alçak su kesme cihazı su seviyesi yetersiz olduğunda sistemi koruma amaçlı kapatır.
Dış hava reset kontrolü su sıcaklığını dış hava koşullarına göre ayarlar, hatlardaki ani basınç yükselmelerini bypass etmez.
8Dış hava sıcaklığı arttıkça kazanın besleme suyu sıcaklığını otomatik olarak düşürerek sistem verimini artıran kontrol stratejisi nedir?
İpucu: Dış ortam sıcaklığı ile kazan çalışma sıcaklığı arasında ilişki kuran kontrol elemanını hatırlayın.
Dış hava ısındıkça binanın ısı kaybı azalır; outdoor reset kontrolü kazan su sıcaklığını düşürerek enerji tasarrufu sağlar.
Üst limit kontrolü kazan suyu aşırı ısındığında emniyet amacıyla brülörü kapatan sabit veya ayarlanabilir bir güvenlik anahtarıdır.
Primer-sekonder pompalama farklı sıcaklık ve debi ihtiyaçları olan devreleri hidrolik olarak ayırma yöntemidir.
Sabit akış kontrolü suyun debisini sabit tutmaya çalışır, dış havaya göre su sıcaklığını modüle etmez.
9Radyant (yerden/yüzeyden) ısıtma sistemlerinin konvansiyonel radyatörlü sistemlerden temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?
İpucu: Kullanılan esnek boru türünü ve konfor için gereken düşük çalışma sıcaklığını değerlendirin.
Radyant sistemler geniş yüzey alanından ısı aktardığı için konvansiyonel sistemlerdeki $180^\circ\text{F}$ yerine çok daha düşük ($110^\circ\text{F}$) su sıcaklıklarıyla çalışır.
Radyant ısıtma sistemleri sıcak su sirkülasyonu ile çalışır, buhar kullanılmaz.
Çelik yerine esnek PEX borular tercih edilir ve $200^\circ\text{F}$ üzerindeki sıcaklıklar zemin kaplamalarına ve konfora zarar verir.
Radyant sistemler de kapalı devredir ve ısınan suyun genleşmesi için tank gerektirir.
10Sistemde su kaybı olduğunda otomatik su takviyesi yapan basınç düşürme vanası (pressure-reducing valve) tesisatın neresine bağlanmalıdır?
İpucu: Pompanın çalışmasından etkilenmeyen referans noktasını (point of no pressure change) hatırlayın.
Basınç değişiminin olmadığı noktaya bağlandığında, pompanın durup çalışmasından etkilenmeden doğru statik doldurma basıncı sağlanır.
Pompa basma tarafına bağlanırsa pompanın oluşturduğu dinamik basınç vanayı yanıltarak eksik su doldurulmasına neden olabilir.
Emniyet ventilinin tahliye ucu atmosfere açıktır ve buraya doldurma vanası bağlanmaz.
Hava alma purjörleri hava tahliyesi içindir, taze su besleme hattı alt seviyeden kazan yakınındaki referans noktasına yapılır.