HVACR Dersleri · Kendini sına

Ders 7.2 · Klimada soğutma prensipleri testi

Her sorunun doğru cevabını seçin; seçince açıklama görünür. Sonunda puanınızı görürsünüz. Yanlış yaptıklarınızı ders notuna dönüp bir daha okuyun.

1Yapıya ısı kazancının gerçekleştiği üç temel yol aşağıdakilerden hangisidir?

İpucu: Isının yapılara girmesine neden olan fiziksel mekanizmaları ve güneş ışınlarının doğrudan etkisini düşünün.

Isı binalara yapı elemanları üzerinden iletimle, kapı ve pencere açıklıklarından hava sızmasıyla ve güneş ışınlarının radyasyonuyla girer.
Buharlaşma ve yoğuşma ısı transferi yolları değil, akışkanın hal değişimi süreçleridir.
Erime bir hal değişimi olup yapılara dışarıdan ısı girme yollarından biri olarak sınıflandırılmaz.
Genleşme ve sıkıştırma soğutma çevriminin iç mekanik süreçleridir, bina ısı kazancı yolları değildir.

2Düşük nemli iklimlerde kullanılan evaporatif soğutucularda (bataklık soğutucusu) soğutma ortamı olarak ne kullanılır?

İpucu: Bu tür sistemlerde havanın yaş hazne sıcaklığına yaklaşması için ortamdaki suyun buharlaşması ilkesi kullanılır.

Evaporatif soğutucularda dışarıdan alınan taze hava, suyla ıslatılmış lifli pedlerden geçirilerek suyun buharlaşması vasıtasıyla soğutulur.
Evaporatif soğutucular kimyasal soğutucu akışkanlar içeren kapalı devre bir soğutma çevrimi kullanmaz.
Bu cihazlarda gazı sıkıştırarak soğutma yapacak bir kompresör mekanizması bulunmaz.
Doğrudan iç mekana üflenen havayı soğutmak için insan sağlığına zararlı olabilecek antifriz çözeltileri tercih edilmez.

3Paket (package) tipi klima sistemlerinin bölünmüş (split) sistemlere göre en belirgin yapısal farkı nedir?

İpucu: Kendi kendine yeten (self-contained) cihazlar olarak da adlandırılan bu ekipmanın tüm bileşenlerinin nerede toplandığını düşünün.

Paket ünitelerde evaporatör, kompresör, kondenser ve genleşme elemanı tek bir gövde içerisinde fabrikasyon olarak birleştirilmiştir.
Uzun bakır boru hatları paket ünitelerde değil, bileşenleri ayrılmış olan split sistemlerde kullanılır.
Paket üniteler genellikle binaya hava kanalları aracılığıyla şartlandırılmış hava sevk eder.
Evaporatör ve kompresörün ayrı konumlarda yer alması split sistemlerin temel özelliğidir.

4Klimanın evaporatör bobininde gerçekleşen latent (gizli) ısı transferinin temel sonucu nedir?

İpucu: Sıcaklık değişimiyle ölçülebilen duyulur ısıdan farklı olarak hal değişimine yol açan ısı türünü dikkate alın.

Evaporatör yüzeyindeki gizli ısı transferi, nemli havadaki su buharını yoğuşturarak ortamın mutlak nemini düşürür.
Sadece hava sıcaklığının düşürülmesi gizli ısı değil, duyulur (sensible) ısı transferinin bir sonucudur.
Kompresör hızı evaporatördeki ısı transfer türünden ziyade kontrol sistemlerine bağlıdır.
Dış ortam havasının ısıtılması evaporatörde değil, kondenser tarafında gerçekleşir.

5Evaporatörde aşırı basınç düşüşünü önlemek için birden fazla paralel hat oluşturulduğunda, soğutucu akışkanın bu hatlara eşit dağılmasını sağlayan eleman hangisidir?

İpucu: Birden fazla devreye sahip evaporatörlerde sıvı akışkanın her bir devreye eşit oranda paylaştırılmasını sağlayan elemanı hatırlayın.

Distribütör, genleşme vanasından çıkan akışkanı evaporatörün paralel devrelerine eşit miktarda dağıtarak basınç düşüşünü dengeler.
Emiş akümülatörü, kompresöre sıvı akışkan girmesini önlemek amacıyla emiş hattına konulan koruyucu bir depodur.
Kurutucu filtre, sistemdeki nem ve yabancı maddeleri tutmak amacıyla sıvı hattına yerleştirilir.
Dört yollu vana, ısı pompalarında soğutma ve ısıtma modları arasında akış yönünü değiştirmek için kullanılır.

6Yaz tasarım şartlarında %1 değerinin tercih edilmesi klima ekipmanı seçimi açısından ne anlama gelir?

İpucu: Tasarım yüzdeleri, havanın belirtilen aşırı sıcaklık değerlerinde bulunma sıklığını ifade eder.

%1 tasarım şartı seçildiğinde, dış hava koşulları istatistiksel olarak zamanın %1'inde bu değerlere ulaşır ve cihaz kalan %99'luk sürede kısmi yükte çalışır.
%1 şartı cihazın zamanın %99'unda tam yükün altında çalışacağını gösterir.
Tasarım tablosundaki yüzde değeri cihazın enerji tasarruf oranını ifade etmez.
Bu yüzde değeri iç ortam bağıl nem hedefini değil, dış havanın istatistiksel durumunu temsil eder.

7Scroll (sarmal) kompresörlerin pistonlu kompresörlere göre daha yüksek verimliliğe sahip olmasının nedenlerinden biri nedir?

İpucu: Pistonlu kompresörlerde silindir tepesinde kalan ve gazın yeniden genleşmesine neden olan hacim faktörünü düşünün.

Scroll kompresörlerde pistonlu kompresörlerdeki gibi ölü hacim bulunmadığından emilen gazın tamamı sıkıştırılır ve verim artar.
Scroll kompresörlerde emme ve basma supapları bulunmaz, sıkıştırma sürekli oluşan cepler vasıtasıyla yapılır.
Scroll kompresörler R-410A gibi yüksek basınçlı modern akışkanlarla da yüksek verimle çalışır.
Scroll kompresörlerde piston ve strok mekanizması bulunmamaktadır.

8Üstten hava üflemeli (top-discharge) dış ünite kondenserlerinde fan motoru için ne tür özel bir tasarım gereklidir?

İpucu: Fan motoru dikey konumda çalışırken yerçekimi ve havanın yukarı itilmesi nedeniyle mil üzerinde oluşan kuvvete odaklanın.

Dikey çalışan fan motorlarında kalkış, duruş ve çalışma esnasında oluşan eksenel yükü karşılamak için yataklarda baskı yüzeyi bulunmalıdır.
Kondenser fan motorları elektrikli harici motorlardır ve soğutucu akışkan gazıyla temas etmezler.
Üstten üflemeli ünitelerde fan mili yatay değil dikey konumda yer alır.
Fan kanatlarının ters dönmesi havanın kondenser üzerinden doğru yönde geçmesini engeller.

9Dengeleme deliği (bleed port) bulunmayan bir termostatik genleşme vanası (TXV) kullanılan bir sistemde kompresörün durduktan sonra tekrar kolayca çalışabilmesi için ne gereklidir?

İpucu: Basınçların durma periyodunda dengelenmediği sistemlerde kompresörün yük altında ilk hareketi yapabilmesi için gerekli elektrik bileşenlerini düşünün.

Dengeleme deliği olmayan TXV durma periyodunda basınçları eşitlemediğinden, kompresör yüksek basınç farkına karşı kalkış yapmak için yüksek kalkış torkuna ihtiyaç duyar.
Düşük kalkış torklu motorlar basınçların eşitlenmediği durumlarda kalkış yapamaz ve kilitlenir.
TXV kullanılan bir sistemde genleşme elemanı olarak ayrıca kılcal boru tercih edilmez.
Hermetik kompresörler tamamen kapalı gövdede olduğundan dışarıdan manuel müdahale yapılamaz.

10Ortalama nemli iklimlerde klima sistemlerinde evaporatör üzerinden geçen hava debisi genel kabul olarak ton başına kaç cfm (400 cfm/ton) olarak ayarlanır?

İpucu: Bu değer, evaporatör serpantini üzerinden geçen standart konfor iklimlendirmesi hava debisi ölçütüdür.

Standart veya ortalama nemli iklim bölgelerinde klima sistemlerinde evaporatör üzerinden geçen ideal hava debisi ton başına 400 cfm olarak kabul edilir.
Bu kadar düşük bir hava debisi evaporatörün donmasına ve soğutma kapasitesinin ciddi oranda düşmesine yol açar.
Aşırı yüksek hava debisi havanın evaporatörle temas süresini azaltarak nem alma verimini düşürür.
Bu seviyedeki hava debisi konfor iklimlendirmesi standartlarının çok üzerinde olup nem kontrolünü imkansız kılar.

← Ders notuna dön