Her sorunun doğru cevabını seçin; seçince açıklama görünür. Sonunda puanınızı görürsünüz. Yanlış yaptıklarınızı ders notuna dönüp bir daha okuyun.
1AHRI (Air-Conditioning, Heating and Refrigeration Institute) standartlarına göre iklimlendirme ekipmanlarının kapasite ve verimlilik derecelendirmesi hangi standart iç ve dış ortam koşullarında yapılır?
İpucu: Kataloglarda tüm cihazların ortak karşılaştırılmasını sağlayan standart test sıcaklığı ve bağıl nem değerlerini düşünün.
AHRI standart derecelendirmesi, tüm üreticilerin ekipmanlarını eşit şartlarda karşılaştırabilmesi için belirlenmiş olan bu sabit sıcaklık ve nem değerlerini esas alır.
Bu değerler sahada yaygın olarak kullanılan tasarım çalışma koşullarını temsil etse de AHRI resmi katalog derecelendirme standardı değildir.
Bu sıcaklıklar aşırı sıcak yaz günleri veya farklı konfor seviyeleri için geçerli olabilir ancak standart derecelendirme noktası değildir.
Bu değerler yüksek iç yük ve ılıman dış hava durumunu ifade eder, resmi derecelendirme test normlarını yansıtmaz.
2Standart verimlilikteki bir hava soğutmalı kondenserde, soğutucu akışkanın yoğunlaşma sıcaklığı ile dış ortam sıcaklığı arasındaki tipik sıcaklık farkı yaklaşık ne kadardır?
İpucu: 95°F dış havada çalışan standart bir ünitenin soğutucu akışkanı yaklaşık 125°F - 130°F civarında yoğunlaşır.
Standart verimli kondenserler, ısıyı dış ortama aktarabilmek için çevre havasının yaklaşık 30°F ile 35°F üzerinde bir yoğunlaşma sıcaklığında çalışır.
Bu kadar küçük bir sıcaklık farkı standart kondenser yüzey alanı ile yeterli ısı atımını sağlayamaz.
Bu düşük sıcaklık farkı aralığı genellikle daha geniş yüzey alanına sahip yüksek verimli kondenserlerin çalışma karakteristiğidir.
Bu derece yüksek bir sıcaklık farkı, yoğuşma basıncını aşırı yükselterek kompresörün güç tüketimini gereksiz yere artırır veya kondenserin kirlendiğini gösterir.
3Tasarım şartlarında (75°F iç ortam ve %50 nem) çalışan standart bir evaporatörde soğutucu akışkanın kaynama (buharlaşma) sıcaklığı normalde kaç °F civarındadır?
İpucu: Dönüş havası sıcaklığının yaklaşık 35°F altında bir kaynama sıcaklığı hedeflenir.
İç ortamdan etkili ısı çekebilmek için standart evaporatör soğutucu akışkanı 75°F dönüş havasından yaklaşık 35°F daha düşük olan 40°F sıcaklıkta kaynar.
Bu kaynama sıcaklığı evaporatör yüzeyinde buzlanma riskine yol açar ve normal tasarım koşulu değildir.
Bu sıcaklık, evaporatörün yeterli nem alma ve soğutma kapasitesini sağlamasını engeller.
İç ortam havası ile arasındaki sıcaklık farkı çok az olacağından ısı transferi yetersiz kalır.
4Yüksek verimli iklimlendirme sistemleri, standart sistemlere kıyasla daha düşük baş basıncında çalışarak enerji tasarrufu sağlar. Bu durum yüksek verimli kondenserlerde nasıl elde edilir?
İpucu: Isı atım alanının büyüklüğü ile gereken sıcaklık farkı arasındaki ilişkiyi göz önüne alın.
Isı transfer yüzey alanının büyütülmesi, ısı atımını daha küçük bir sıcaklık farkında gerçekleştirerek kompresörün sıkıştırma oranını ve güç tüketimini düşürür.
Fan durdurulursa kondenserden hava geçmeyeceğinden baş basıncı düşmek yerine tehlikeli seviyelere yükselir.
Akışkan kısıtlaması sistem verimliliğini düşürür ve kompresör zorlanmasına yol açabilir.
Yoğunlaşma sıcaklığının yükselmesi baş basıncını artırır ve cihaz verimliliğini düşürür.
5Uzun süre kapalı kalmış sıcak ve nemli bir mekânda iklimlendirme cihazı ilk çalıştırıldığında evaporatör ve emme basıncında nasıl bir değişim gözlenir?
İpucu: Evaporatöre giren havanın taşıdığı duyulur ve gizli ısı yükünün akışkanın kaynama hızına etkisini düşünün.
Evaporatöre giren havanın yüksek sıcaklığı ve nemi soğutucu akışkanın daha hızlı kaynamasına ve emme hatlarındaki basıncın yükselmesine neden olur.
Yüksek ısı yükü kaynamayı engellemez, aksine şiddetlendirir.
Yüksek ısı yükü evaporatörün donmasını önler; donma genellikle düşük yük veya hava akış eksikliğinde görülür.
Sistem basınçları iç ve dış ortam ısı yüklerindeki değişimlere doğrudan tepki verir.
6Bir klimanın EER (Enerji Verimlilik Oranı) değeri nasıl hesaplanır?
İpucu: Çıktı kapasitesinin (Btu/h) girdi gücüne (Watt) oranı esas alınır.
EER, cihazın anlık kararlı rejimde harcadığı her bir Watt elektrik enerjisine karşılık ürettiği Btu/h soğutma miktarını gösterir.
Bu formül oranları tersine çevirir ve verimlilik yerine birim kapasite başına gereken watt miktarını verir.
Sıcaklık oranları cihazın elektriksel ve termal verimlilik oranını dolaysız olarak hesaplamaz.
Çalışma süresi oranı kapasite veya elektrik tüketim verimliliğini doğrudan ölçmez.
7SEER (Mevsimsel Enerji Verimlilik Oranı) derecelendirmesini EER derecelendirmesinden ayıran temel fark nedir?
İpucu: Klimanın her zaman tam kapasitede kararlı rejimde çalışmadığını, termostat açıp kapattıkça oluşan kayıpları hatırlayın.
EER yalnızca kararlı rejimdeki tek bir anlık çalışma noktasını ölçerken SEER sezon boyunca değişen dış ortam sıcaklıklarını ve dur-kalk kayıplarını kapsar.
Kilitli rotor amperi (LRA) güvenlik ve kalkış akımı parametresidir, verimlilik oranı değildir.
Nem yükü her iki test yönteminde de dikkate alınan kritik bir ısı yükü bileşenidir.
SEER bireysel ve konut tipi iklimlendirme sistemlerinde verimlilik standartlarını belirlemek için yaygın olarak kullanılır.
8Anma voltajı 208/230 V olan bir klima motorunun güvenli çalışması için izin verilen maksimum ve minimum voltaj sınırları üretici spesifikasyonlarına göre % kaç tolerans içinde olmalıdır?
İpucu: 208 V için alt sınır 187.2 V, 230 V için üst sınır 253 V olacak şekilde bir hesaplama yapılır.
Üreticiler ekipmanın zarar görmeden ve performans kaybı yaşamadan çalışabilmesi için anma voltajında pm 10%'luk bir sapma aralığına izin verir.
Bu aralık elektrik şebekesindeki dalgalanmalar için oldukça dar bir sınır olup standart tolerans aralığını yansıtmaz.
Bu kadar yüksek bir voltaj sapması motor sargılarının aşırı ısınmasına veya yetersiz tork üretmesine yol açabilir.
Standart endüstriyel kabul edilen motor çalışma tolerans limitinin üzerindedir.
9İklimlendirme sistemlerinde hava debisi tasarımı yapılırken, sistemin soğutma kapasitesinin her bir tonu için ortalama kaç cfm (dakikadaki kübik ayak) hava hareketi hedeflenir?
İpucu: 3 tonluk bir sistem yaklaşık 1200 cfm hava hareketine ihtiyaç duyar.
Tipik bir iklimlendirme kanallı sisteminde 1 tonluk (12,000 Btu/h) soğutma yükü için standart hava debisi yaklaşık 400 cfm'dir.
Bu debi miktarı evaporatör serpantininin donmasına ve yetersiz hava sirkülasyonuna neden olur.
Bu kadar yüksek bir hava debisi havanın serpantin üzerinden çok hızlı geçmesine ve nem almanın (gizli ısı transferinin) düşmesine yol açar.
Aşırı yüksek hava hızı kanallarda gürültüye ve verimsiz nem kontrolüne neden olur.
10Dış ortam sıcaklığı 75°F gibi serin iken iç ortamın 80°F olduğu bir durumda klima çalıştırıldığında kondenserde meydana gelen durum aşağıdakilerden hangisidir?
İpucu: Dış ortamın serinliği kondenserin soğutma gücünü artırarak akışkanın nerede depolanacağını etkiler.
Dış havanın serin olması kondenserin ısı atımını çok kolaylaştırır, akışkan kondenserde birikir ve evaporatör aç kalarak donma riski oluşturabilir.
Dış havanın serin olması kondenser basıncını yükseltmez, aksine düşürür.
İç ortam 80°F olduğu için evaporatörde yüksek bir ısı yükü vardır, kaynama durmaz.
Düşük baş basıncında kompresörün iş yükü ve çektiği akım düşer, artmaz.
11Yüksek verimli iklimlendirme sistemlerinde tüm ısı yükü koşullarında evaporatörü aktif tutmak ve verimliliği artırmak için sabit debili kılcal boru yerine sıklıkla hangi genleşme elemanı tercih edilir?
İpucu: Değişen yüklerde kızgınlığı (superheat) sabit tutmaya çalışan ayarlı vanayı hatırlayın.
TXV, evaporatör yüküne ve kızgınlığa (süperısıtmaya) göre akışkan debisini dinamik olarak ayarlayarak serpantinin maksimum verimle kullanılmasını sağlar.
Sabit orifisler değişken yük koşullarında akışı esnek şekilde ayarlayamaz, bu nedenle genellikle standart/ekonomik sistemlerde kullanılır.
Çek vana akışkanın tek yönde akmasını sağlar, bir genleşme veya debi ayar elemanı değildir.
Emniyet valfleri güvenlik amaçlıdır, soğutucu akışkan metrajlamasında kullanılmaz.