F-Gaz kaydında en çok kaçan üç şey: Süre, onay, periyot
Bir soğutma devresine gaz eklediniz, sızıntıyı buldunuz, onardınız, cihaz çalıştı. Sahada iş bitmiş sayılır. Mevzuatta ise yeni başlıyor. 15 Ekim 2024'te yayımlanan Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik, bu işin kayıt tarafını en az vana kadar önemli hale getirdi.
Önce kapsam. 5 ton CO2 eşdeğeri ve üzeri florlu sera gazı içeren sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanı EKOMVET'te kayıtlı olmalı. Ton hesabı basit: dolum miktarı çarpı gazın küresel ısınma potansiyeli. Bir kilo R-134a 1.430 kilo CO2 eşdeğeri sayılıyor; yani yaklaşık 3,5 kilo R-134a eşiği geçiyor. R-410A'da bu eşik yaklaşık 2,4 kilo. Sahadaki pek çok ticari cihaz bu sınırın üzerinde.
Birinci kaçan şey: süre. Kurulum, bakım ve onarım gibi faaliyetlerin bilgileri iş bittikten sonra 30 iş günü içinde EKOMVET'e girilmeli. Sızıntı onarıldıysa, onarımın tuttuğunu doğrulayan takip kontrolü de 30 iş günü içinde yapılmalı. Yeni kurulan cihazın ilk sızıntı kontrolü de aynı süreye bağlı. Yoğun sezonda bu tarihlerin kaçması için kötü niyet gerekmez; bir yazın telaşı yeter.
İkinci kaçan şey: onay. Kaydı girmek yetmez. Yönetmelik, faaliyeti yapan ve Mesleki Yeterlilik Belgesi olan teknik personelin bildirimi kontrol edip EKOMVET üzerinden onaylamasını istiyor. Kayıt girilir, iş bitti sanılır; teknisyen onaylamadıkça zincir tamamlanmaz. Sahada en sık gördüğüm açık bu. Belgeler de bu zincirin parçası: servis firmasında TS 13905 Hizmet Yeterlilik Belgesi, teknisyende MYK belgesi. Sistem teknisyenin belgesini kimlik numarası üzerinden sorguluyor.
Üçüncü kaçan şey: periyot. 5 ile 50 ton CO2 eşdeğeri arasındaki cihazda sızıntı kontrolü en az 12 ayda bir, sızıntı tespit sistemi varsa 24 ayda bir. 50 ile 500 ton arasında 6 ayda bir, sistem varsa 12 ayda bir. 500 ton ve üzerinde sızıntı tespit sistemi zorunlu. 10 ton CO2 eşdeğerinin altında olup hermetik olarak etiketlenmiş cihazlar ise sızıntı kontrolüne tabi değil. Hangi cihazın hangi sınıfa girdiğini ezberden bilmek imkânsız; hesap her cihaz için ayrı yapılmalı.
Sorumluluğu da netleştirelim: yasal sorumluluk ekipman operatöründe, yani cihazın sahibi olan fabrikada, otelde, markette. Servis firması operatör sayılmıyor. Ama pratikte tarihleri takip eden, faaliyeti yapan ve kaydı hazırlayan çoğu zaman servis firması ve teknisyen oluyor. Müşteriniz denetimde zorlandığında ilk arayacağı kişi de siz oluyorsunuz.
Doğru kurgu tek kurala dayanmalı: teknisyene ekstra iş yükü yok. Gaz türü, eklenen ya da geri kazanılan kilo ve faaliyet tipi zaten servis formunda yazılıyor; kayıt oradan beslenmeli. CO2 eşdeğeri, periyot ve takip tarihleri insanın hafızasına değil takvime yazılmalı. getfgas'ı bu yüzden kurduk: ekipman kayıt defteri, sızdırmazlık kontrolleri, takvim ve hatırlatmalar, hangi ekipmanın eksik olduğunu gösteren uyumluluk panosu tek yerde.
Son bir not: bu yazı sahadaki tecrübemle yönetmeliği bir araya getiriyor, hukuki görüş değil. Mevzuat değişebilir; kritik kararlarda Bakanlığın güncel metnine bakın. Kaynak: Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik, Resmî Gazete, 15 Ekim 2024, sayı 32693.
