Ders 6 · Bölüm 1: Elektrikli ısıtma — nikrom tel, watt ve BTU, sekansör

Ders 6 başlıyor: iklimlendirmenin ısıtma tarafı. Elektrik, gaz, sıvı yakıt ve sıcak su ile ev nasıl ısınır, iç havayı nasıl temiz tutarız? İlk bölüm en basit yöntem: elektrikle ısıtma. Sayılar ders notlarındaki gibi.

Elektrikli ısıtma nasıl çalışır

Elektrik akımı yüksek dirençli bir telden geçerken zorlanır; elektronlar rahat akamaz ve bu sürtünme ısı üretir. Isıtıcı teller çoğunlukla nikel ve kromun karışımı olan nikrom telden yapılır.

Ders notlarına göre elektrikli ısıtma yüzde 100 verimlidir: baca yoktur, kaçan gaz yoktur, elektriğin tamamı ısıya döner. Ama birçok yerde elektrik, yakıtlardan pahalıdır; işletme maliyeti yüksek olabilir. Buna karşılık cihazın alımı, kurulumu ve bakımı ucuzdur.

Isıtıcı çeşitleri

Taşınabilir ısıtıcılar akkor telleriyle karşısındaki nesneleri ışınımla ısıtır. Radyant paneller tavana ya da zeminin altına döşenir, odadaki yüzeyleri ve eşyaları ısıtır. Süpürgelik ısıtıcılar dış duvarın dibine takılır: soğuk hava alttan girer, ısınır, yükselir. Kanallı merkezi fırınlar ısınan havayı fanla borulardan bütün odalara dağıtır.

Güç ve BTU hesabı

Güç eşittir akım çarpı gerilim. 230 voltta 20 amper çeken ısıtıcı: 20 çarpı 230 eşittir 4600 watt, yani 4,6 kilowatt. 1 watt saatte 3,413 BTU ısı üretir. Örnek: 208 voltta 85 amper çeken fırın 85 çarpı 208 eşittir 17.680 watt; ısı eşittir 17.680 çarpı 3,413 eşittir 60.341,8 BTU/saat.

Hava akışı: cfm eşittir ısı bölü (1,08 çarpı sıcaklık farkı). Aynı fırın havayı 50 °F ısıtıyorsa 60.341,8 bölü (1,08 çarpı 50) eşittir 1117,4 cfm.

Sekansör: rezistansları sırayla açmak

Büyük bir fırında 4–6 rezistans bulunur. Hepsi aynı anda devreye girerse ışıklar kırpışır, şebekede gerilim düşer. Sekansör 24 voltluk kontrol gücüyle çalışır ve rezistansları yaklaşık 20'şer saniye arayla sırayla açar; oda ısınınca yine sırayla kapatır.

Limit anahtarı ve erir sigorta

Otomatik limit anahtarı fırın aşırı ısınınca (örneğin hava akışı kesilince) devreyi açar, sıcaklık düşünce kendiliğinden kapanır. Erir sigorta ikinci korumadır: aşırı sıcaklıkta eriyip devreyi kalıcı açar. Erir sigorta attıysa limit anahtarının da bozulmuş olabileceğini düşünün, ikisini birlikte kontrol edin.

Hava akışı ve bakım

Teller üzerinden yeterli hava geçmezse aşırı ısınır, yanar. Filtreyi her 30 günde bir kontrol edin, kirliyse değiştirin; tıkalı filtre hava akışını keser. Fan, fırın fazla ısınmadan devreye girmeli ve ısıtıcılar kapandıktan sonra fırın soğuyana kadar dönmeye devam etmeli. Yüksek akım yüzünden klemens ve kontaklar gevşer, kararır; düzenli bakın.

Sahada neden önemli?

Yangın riski: fan durursa ya da hava kesilirse teller aşırı ısınır; limit anahtarı ve hava kilitleri bunu önler.

Şebeke ve cihaz: sekansörün sıralı devreye alması yüksek yüklerin ani gerilim dalgalanmasını önler.

Hızlı teşhis: 24 volt devre, sekansör bobinleri, erir sigortalar ve rezistans sürekliliği ölçülerek arıza bulunur.

Ek malzeme

Bu bölümün ek malzemesi: ders notlarından üretilen özet, sohbet ve test.

Mini test

1) Rezistans teli hangi malzemeden? — Nikrom. 2) 1 watt saatte kaç BTU? — 3,413. 3) Rezistansları sırayla açan eleman? — Sekansör. 4) Aşırı ısınmada açılıp kendiliğinden kapanan eleman? — Otomatik limit anahtarı. 5) Tıkalı filtre ne yapar? — Hava akışını keser; aşırı ısınma, limit açılması, erir sigorta atması.

Bir sonraki bölüm: Gazlı ısıtma; mavi alev, gaz basıncı, karbonmonoksit güvenliği.

Ders notu: Bu bölüm, HVACR Dersleri dizisinin 6. dersinin 1. bölümüdür. İçerik temel HVAC/R ders notlarından derlenmiştir; sayılar oradaki gibi bırakılmış, saha yorumları bana aittir.