Bolulu marangoz: Otuz yıl duran mutfak, bir çırak ve bir kareli defter

Ahmet Tevfik Ceritoğlu, yirmi sekiz yaşındayken Ortaköy'de bir marangoz ustası tanımış. Atölye küçücük; bir kişinin kendi etrafında zor döndüğü bir yer. Usta da genç, otuz beş yaşında. Masa, portmanto, mutfak dolabı yapıyor; sunta ve formikayla değil, ağacın damarına dokunarak.

Ustanın iki alameti var. Birincisi, yanında bir çırağı olması. İkincisi, sabah güneş doğmadan dükkânı açıp çay demlenirken kareli defterine bakması. İlkokul mezunu; tasarım, detay, ergonomi kelimelerini bilmiyor. Bir köşenin nasıl çözüleceğini düşünürken başını sallayıp "olmaz" diyor ve doğrusunu buluyor. Ceritoğlu'nun deyişiyle erdemliydi ama erdemli olmanın bir meziyet olduğunu bilmiyordu.

İşin belgesi yıllar sonra çıkıyor. Ceritoğlu evi sattığında, yeni ev sahibinin eşi küçük mutfağın ergonomisine ve estetiğine hayran kalıyor. Girintili çıkıntılı zor bir mutfağı usta şikâyet etmeden, matematiğini konuşturarak çözmüş. Montajın üzerinden otuz yıl geçiyor; aile de değişmiyor, dolaplar da. Yolu Ortaköy'e düştüğünde ise atölyenin yerinde bir emlakçı var.

Bu hikâyeyi kendi sahamda her gün görüyorum. Bir tesisat, bir kanal, bir soğuk oda panosu; ustaca yapılmışsa kendini yıllar sonra gösterir. Kötü yapılmışsa da yıllar sonra gösterir, ama fatura olarak. Bizim işte belgenin adı çalışır sistemdir: on yıl sonra hâlâ kaçak yapmayan bir devre, sökmeden bakımı yapılabilen bir cihaz yerleşimi, elini uzattığında filtreye ulaşabildiğin bir yerleşim planı.

Bir de şu var: usta olmanın şartı çırağının olması. Yanında öğrenen biri yoksa, bildiğin seninle birlikte biter. Kareli defter de öyle; usta oraya ölçü yazar, hesap tutar, hatasını not eder. Bugün o defterin adı servis raporu, F-Gaz kaydı, bakım formu. Aynı şey: yaptığını yazan usta, yaptığının arkasında durabiliyor.

Kaynak: Ahmet Tevfik Ceritoğlu, “Marangoz Ustası”, tevfikceritoglu.blogspot.com (25 Eylül 2023).