İklim parası nerede takılıyor? Yeşil İklim Fonu'nun 2 milyar dolarlık kararı

Prof. Dr. Levent Kurnaz, 31 Ekim'de Son Buzul Erimeden bülteninde Yeşil İklim Fonu'nun (GCF) 29 Ekim'de Güney Kore'de onayladığı yaklaşık 2 milyar dolarlık yeni finansmanı ele alıyor. Kurnaz'a göre bu, fonun tarihindeki tek toplantıda alınmış en büyük karar.

Fon nereden çıktı?

Gelişmiş ülkeler 2009 Kopenhag'da, gelişmekte olan ülkeler için 2020'ye kadar yılda 100 milyar dolar harekete geçirme hedefini benimsedi. Fonun kurulmasına 2010'da Cancún'da karar verildi, kurumsal yapısı 2011'de Durban'da tamamlandı. Kurnaz, GCF'nin bu 100 milyar doların tamamını karşılamak için kurulmadığını hatırlatıyor; ikili yardımlar, kalkınma bankaları ve özel sektör de bu hesaba giriyor.

Söz tutuldu mu?

OECD'nin Mayıs 2026 verilerine göre hedefe ilk kez 2022'de, iki yıl gecikmeyle ulaşıldı: 2022'de 115,9, 2023'te 132,8, 2024'te 136,7 milyar dolar. Kurnaz'a göre finansmanın önemli bölümü hibe değil kredi; geri ödenmesi gerektiği için açıklanan toplam ile alıcı ülkeye giden net destek aynı şey değil.

Son toplantıda 21 projeye onay verildi; fonun 2026'daki onayları 3,2 milyar dolara ulaştı. Bugüne kadar onaylanan 379 projede fonun kendi payı 22,3 milyar dolar, ortak finansmanla portföy 86,4 milyar dolar. Kurnaz, onaylanan paranın harcanmış para olmadığının altını çiziyor.

Neden yetmiyor?

Yazıda üç neden sayılıyor: fon ülkelerin gönüllü katkılarına dayanıyor; gelir getiren enerji yatırımlarına para bulmak, taşkın koruma ya da kuraklığa uyum gibi işlere bulmaktan kolay; proje hazırlama kapasitesi düşük ülkeler başvuru süreçlerinde zorlanıyor.

COP29'da kabul edilen hedef 2035'e kadar yılda en az 300 milyar dolar; tüm kaynaklardan 1,3 trilyon dolara ulaşma ise daha geniş bir çağrı. Kurnaz'ın kısa cevabı bu paranın yetmeyeceği; uyum maliyetleri iklim ağırlaştıkça büyüyor.

Kurnaz'a göre Antalya'da sorulması gereken, ne kadar finansman vaat edildiği değil; ne kadarının gerçekten sağlandığı, ne kadarının hibe, ne kadarının kredi olduğu ve hangi projelerin uygulamaya geçtiği.

Kaynak: Levent Kurnaz, “İklim Parası Nerede Takılıyor?”, Son Buzul Erimeden, 31 Ekim 2026. Bu yazı, bültendeki yazının yorum katılmadan özetlenmiş hâlidir; görüşler, değerlendirmeler ve aktarılan veriler yazarına aittir. Yazının tamamı kendi sayfasında.