Önce kritik bilgi: Temel, ayı ve kendin olmak

Ahmet Tevfik Ceritoğlu'nun iletişim üzerine anlattığı üçüncü fıkra bir Temel fıkrası. Güldürür, çünkü en önemli cümle en sona saklanmıştır. Düşündürür, çünkü iş hayatında o cümleyi en sona saklayan çok insan tanıdım.

Temel, ayı avlamak için özel eğitimli köpeği ve arkadaşı Dursun ile ormana gider. Planı Dursun'a anlatır: “Bak Dursun, plan çok basit. Ben ağaca tırmanıp ayıyı bulacağım ve ağacı var gücümle sallayıp ayıyı aşağı düşüreceğim. Bizim bu özel eğitimli köpek de ayı yere düştüğü an hemen ayının bacak arasına yapışıp onu etkisiz hale getirecek. Sen de ayıyı bağlayacaksın.”

Dursun elindeki tüfeğe bakar ve sorar: “İyi de Temel, madem köpek halledecek, bu tüfek ne işe yarayacak? Ben tüfekle ne yapacağım?”

Temel ağaca tırmanırken arkasına döner ve en kritik talimatı verir: “Eğer ağacı sallarken ayı değil de ben aşağı düşersem, köpeği hemen vur!”

Fıkranın mesajı: iletişimde ve iş planında en kritik bilginin ve risk uyarısının zamanında, net ve öncelikli olarak verilmesi gerekir. Planın tamamı güzel olabilir; ama hayati olan cümle ağaca çıkarken, arkadan seslenerek söylenmez.

Ahmet Tevfik Bey'le 2008'de konuştuğumuz öğretilerden biri de kendin olmaktı. İlk bakışta bu fıkrayla ilgisiz gibi duruyor ama değil. Kendin olmak, rol yapmadan konuşmaktır. Rol yapan insan planı süsler, riski dipnota iter, kötü haberi en sona saklar. Kendi olan insan ise söylenmesi gerekeni, hoşa gitmese de, önce söyler.

Satışta bunun adı dürüstlüktür. “Bu cihaz bu kapasiteyi karşılamaz” cümlesi teklifin son sayfasında değil, ilk cümlesinde olmalıdır. Müşteri o gün biraz bozulur belki; ama bir yıl sonra sistemi çalışırken gördüğünde size geri gelir. Riskini baştan söyleyen satıcıya güvenilir.

Sahada ise bunun adı güvenliktir. Bir bakım ekibine talimat verirken “şu vana kapalı kalmazsa sistem basınç yapar” uyarısı, işin tarifinden önce gelir. Kritik bilgi sona kaldığında, çoğu zaman düşen ayı değil, ağaçtaki adam olur. Kendi kurduğum sistemlerde de ilk kural budur: bilinmeyen ve riskli olan en başta söylenir.

Bir yaşam koçu olarak Ahmet Tevfik Bey'in bende bıraktığı en derin iz belki de bu: rol yapmadan, olduğun gibi yaşamak; ama söylemen gerekeni zamanında, açıkça ve öncelik sırasıyla söylemek. Bunu nutukla değil, bir Temel fıkrasıyla anlatmak da ancak ona yakışırdı.

Teşekkürler Ahmet Tevfik Bey. Etkilendiklerim arasında ilk yazdığım isim olmanız tesadüf değil.