Erbaa Teyyaresi: 25 bin lira, iki yıl ve Harmanlar'a inen uçak

Ayşe Bostancı Akçay, Geçmişten Geleceğe Erbaa grubunda Engin Bey'in vesile olduğu bir yazıyla Erbaa Teyyaresi'nin hikâyesini anlattı. O günden kalan siyah beyaz bir fotoğraf bugün Erbaa Kent Müzesi'nde duruyor.

Cumhuriyet henüz gençti. Memleket uzun savaşlardan yorgun, evlerde yokluk, tarlalarda kıtlık. Böyle bir zamanda Erbaa'da bir fikir filizleniyor: bir uçak alınacak ve Türk havacılığına armağan edilecek. Dönemin Belediye Başkanı Sururi Say öncülük ediyor; seferberlik kasabanın dört bir yanına yayılıyor. Yazarın anlatımıyla: birinin parası, diğerinin emeği, bir başkasının desteği.

İki yıl süren dayanışmanın sonunda 25 bin lira toplanıyor. 1012 kuyruk numaralı Breguet 19 tipi uçak Türk Tayyare Cemiyeti'ne kazandırılıyor ve adı Erbaa'nın adı oluyor: Erbaa Teyyaresi. Yazarın cümlesiyle, yalnız bir uçağın değil, tütün kokulu ellerin adı gökyüzüne yazılıyor.

30 Ağustos 1929. Zafer ve Tayyare Bayramı coşkusunda uçak Erbaa'nın Harmanlar mevkiine iniyor. Harman yerinde yaşlısı genci toplanmış; kimi ilk kez tayyare görüyor, kimi gururla susuyor. Herkesin yüreğinde aynı cümle: bu uçakta bizim de emeğimiz var.

O günlere ait belgelerin önemli bölümü Erbaa'daki deprem ve hükümet konağı yangınında kaybolmuş; geriye birkaç fotoğraf ve belge kalmış. Yazara göre o fotoğrafın sessizliğinde bir zamanlar çarpan yürekler hissediliyor.

Yazının son cümlesi: bazı uçaklar gökyüzünde değil, milletlerin hafızasında uçar. Erbaa Teyyaresi hâlâ uçuyor.

Ailesinde o bağışa katılan olan var mı? Kent Müzesi'ndeki fotoğrafta tanıdığınız bir yüz varsa yazın; bu sayfayı birlikte tamamlayalım. Yazının tamamı grupta.

Kaynak ve teşekkür: Bu yazı, Ayşe Bostancı Akçay'ın Geçmişten Geleceğe Erbaa grubundaki paylaşımının yorum katılmadan özetlenmiş hâlidir; anlatılanlar ve alıntılar kendisine aittir. Çizgi roman kareleri yapay zekâ desteğiyle, eeu.com.tr risograf stilinde üretildi.