Ders 2 · Bölüm 5: Kaçak bulma, vakumlama ve sistem temizliği

Soğutma sistemi kapalı bir döngüdür; içinde gaz ve yağ döner. Boruların eklerinde gözle görülmeyen minik kusurlar olabilir. Gaz kaçarsa sistem soğutmaz, fazla elektrik yakar, doğaya zarar verir. Bu bölüm kaçağı bulmayı, sistemi boşaltıp kurutmayı ve kirlenmiş sistemi temizlemeyi anlatıyor. Sayılar ders notlarındaki gibi.

Kaçak neden kötü, nasıl belli olur

Gaz kaçarken kompresör yağını da sürükler; kaçak yerinde toz tutmuş, nemli bir yağ izi oluşur. Ders notları kaçakları altıya ayırır: durağan (cihaz dururken de kaçırır, en yaygını), basınca bağlı, sıcaklığa bağlı (defrost ya da sıcak ortamda açılır), titreşime bağlı (yalnız çalışırken), birleşik (birkaçı aynı anda) ve yıllar içinde biriken kümülatif mikro kaçaklar.

Azotla basınç testi

En temel test durağan basınç testidir: sisteme iz miktarda (yaklaşık 10 psig) soğutucu gaz, sonra kuru azot basılır. Alçak basınç tarafı genellikle 150 psig'e, yüksek taraf 350 psig'e test edilir; R-410A sistemlerinde 450 psig'e çıkabilir. Azot bastıktan sonra en az 10 dakika dengeye bırakılır; küçük sistem 1 saat, 10 tonluk split 24 saat bekletilip ibre izlenir. İbre düştüyse kaçak var.

Elektronik, ultrasonik ve UV dedektörler

Elektronik dedektör gazı koklayan bir burundur; yılda 1/4 ons (yaklaşık 7 gram) kadar küçük kaçağı bulur. Ucunu boru boyunca saniyede 1 inç hızla gezdirin, acele etmeyin. Ultrasonik dedektör kaçan gazın tiz fısıltısını kulaklığa taşır. UV yöntemi sisteme parlayan boya katar; siyah ışık altında kaçak sarı-yeşil parlar.

Gaz giderme ve nem alma

Gaz basmadan önce sistemdeki havayı ve suyu atmak şart. Ders notlarındaki formül: gaz giderme artı nem alma eşittir vakumlama. Gaz giderme hava ve azot gibi yoğuşmayan gazları çeker; nem alma suyu vakumla kaynatıp dışarı atar. Vakumda sıcaklık çok düşerse su buz olur ve buz sıvılaşmadan buhara geçer; buna süblimleşme denir.

Mikron dünyası

Sıradan manometre derin vakumu ölçemez; mikron gerekir. 1 inç cıva eşittir 25.400 mikron; atmosfer basıncı 760.000 mikron. Temiz, kuru bir sistem için hedef 250–500 mikrona inmek ve orada 10–15 dakika sabit kalmaktır. İbre yükseliyorsa ya nem var ya kaçak.

Üçlü vakumlama

Nemi iyice sökmenin yolu: sistemi 1500 mikrona çek; az miktarda kuru azotla vakumu boz, azot nemi içine alır; yeniden 1500 mikrona çek, azotla yine süpür; en sonda 250–500 mikrona in ve 10–15 dakika bekle. Üç tur, bu yüzden adı üçlü.

Vakum pompası bakımı ve yağ

En iyi pompa iki kademeli döner pompadır. Yağı temiz ve berrak olmalı; bulanık ya da sütlü yağ içine su karışmış demektir ve derin vakum yapamaz. Pompa çalışma sıcaklığına gelince yağı değiştirin. Yağ kutusunun kapağını açık bırakmayın, hava nemini sünger gibi çeker.

Motor yanığı sonrası temizlik

Kompresör motoru yanınca asit, kurum ve çamur oluşur. Uyarı: normalde yanıcı olmayan HFC-134a, yüzde 60'tan fazla havayla karışınca 350 °F'ta 5,5 psig gibi düşük basınçta bile yanıcı olabilir; kaçak testinde gazı havayla karıştırmayın. EPA notu: 50 lb altı sistemlerde kaçak tamiri yasal zorunluluk değil, üstünde büyük kaçağın tamiri zorunlu.

Temizlik adımları: yanan kompresör sökülür, yenisi takılır; emiş ve sıvı hattına geçici filtre kurutucular bağlanır; sistem 48 saat çalıştırılıp yağın rengi, kokusu ve asidi kontrol edilir; yağ temizlenene kadar tekrarlanır; en sonda kalıcı filtreler takılır.

Sahada neden önemli?

Cihaz ömrü: nemi ve havası alınmış sistem paslanmaz, asitlenmez, yıllarca çalışır.

Fatura: içinde hava olmayan sistem daha az elektrikle daha iyi soğutur.

Doğa: kaçağı önlemek havayı ve ozon tabakasını korur; yasa da bunu ister.

Ek malzeme: sohbet, test

Kaçak türleri, mikron ölçeği ve üçlü vakumlama tek sayfada: aşağıdaki infografik bölümün özeti.

Mini test

1) Nem ve hava sistemde neye yol açar? — Asit ve çamur; vakumlama bunu önler. 2) 1 inç cıva kaç mikron? — 25.400. 3) Derin vakum hedefi ve süresi? — 250–500 mikron, 10–15 dakika. 4) Pompa yağı bulanıksa? — Su karışmış; değiştir. 5) HFC-134a ne zaman yanıcı olur? — Yüzde 60 üstü havayla, 350 °F ve 5,5 psig'de.

Bir sonraki bölüm: Soğutucu akışkan ve yağ kimyası; ozon, küresel ısınma, geri kazanım kuralları.

Ders notu: Bu bölüm, HVACR Dersleri dizisinin 2. dersinin 5. bölümüdür. İçerik temel HVAC/R ders notlarından derlenmiştir; sayılar oradaki gibi bırakılmış, saha yorumları bana aittir.