Ders 2 · Bölüm 8: Aletlerin kalibrasyonu — buzlu su, kaynar su ve Ohm yasası

Ölçü aletleri teknisyenin gözü ve kulağıdır; cihazın içinde ne olduğunu onlar söyler. Serviste bozuk yolda sarsılan, sıcakta soğukta kalan, nem alan alet zamanla yalan söylemeye başlar. Kalibrasyon, aletin gösterdiğini bilinen doğru değerle eşleştirmektir. Bu bölüm her aleti sahada nasıl sınayacağınızı anlatıyor. Sayılar ders notlarındaki gibi.

Termometre: üç referans noktası

Üç kolay referans: 32 °F buzlu su, 98,6 °F vücut sıcaklığı, 212 °F deniz seviyesinde kaynar su. Düşük uç için saf sudan ince kırılmış buz, üstüne buzu tam örtmeyecek kadar su; probları buz-su karışımında en az 5 dakika karıştırın. Yüksek uç için kaynar su; probu kabın dibine değdirmeyin, yine 5 dakika karıştırın.

Kaynar suda 212 °F'den 4 °F'den fazla sapan prob bozuktur. 1000 ft üstünde kaynama noktası düşer; orada laboratuvar cam termometresi referans alınır. Vücut referansı için prob koltuk altı gibi ana kan akışına yakın yere konur; eller ve parmaklar vücut sıcaklığında değildir.

Küçük hatalar büyük sonuç doğurur: biri eksi 1, öbürü artı 1 °F sapan iki prob, 10 °F'lik bir eşanjör farkını 8 ya da 12 °F gösterir.

Basınç ve vakum ölçerler

Manometre havaya açıkken 0 psig göstermeli; sıfırı doğru değilse hiçbir ölçüm doğru değildir. Yüksek basınç kontrolü için uzun süre oda sıcaklığında bekletilmiş yeni, temiz bir gaz tüpüne bağlayın: 75 °F odada R-134a 78,7 psig, R-22 132 psig okumalı. Eski tüp ya da geri kazanım tüpü referans olmaz; içinde hava ya da başka gaz olabilir.

Vakum kontrolü: alçak basınç göstergesini iki kademeli vakum pompasına bağlayın; en derin vakumda 30 in Hg'ye (29,92) yakın okumalı. Üstte ve altta doğruysa ortası da doğru sayılır. Mikron ölçer ile dijital manometre birlikte pompaya bağlanıp karşılaştırılır; mikron ölçer 0–1000 mikron arasında okumalı. İkisi aynı değeri gösteriyorsa ya ikisi de doğru ya ikisi de yanlıştır; o yüzden bu bir saha testidir.

Volt, ohm ve amper

Ohm ölçeği bilinen dirençlerle sınanır. Gümüş bantlı ucuz direnç yüzde 10 toleranslıdır: 100 ohm'luk direnç 90 ile 110 ohm arasında okunmalı. Daha pahalı dirençler yüzde 0,1'e iner. Teste sıfır ayarıyla başlayın; sıfıra gelmiyorsa önce pil, sonra uçlar; uçlar içten kırılabilir, timsah ağızlı kaliteli uç alın.

Pensampermetre Ohm yasasıyla sınanır: akım eşittir gerilim bölü direnç. 10 ohm'luk ısıtıcıya 228 V uygulanırsa akım 228 bölü 10 eşittir 22,8 A olmalı. Gerilimi ve akımı aynı anda okuyun; ısıtıcı ısınınca direnci biraz artar, küçük fark normaldir. Yüzde 10'dan fazla sapan alet tamire gider. Not: bu hesap doğru akım ve dirençli yükler içindir; alternatif akımda güç katsayısı devreye girer.

Kaçak dedektörü

Elektronik dedektör yılda 1/4 ons kadar küçük kaçağı bulur ama yalnızca kokladığı havayı bilir; iğne deliğinin yanından geçerse ve gaz sensöre gelmezse ötmez. Sağlamasını üreticinin referans kaçak tüpüyle yapın. Yoksa basınçlı hortumu hafifçe gevşetip gazı havayla seyreltip sensöre yelleyin. Saf gazı doğrudan sensöre püskürtmeyin, bozulur.

Baca gazı analizörü

Elektronik analizör yılda bir kalibre edilir. Islak kitte karbondioksit için kırmızı potasyum hidroksit sıvısı vardır; ciltte ve aletlerde ciddi yanık yapar. Kiti dik taşıyın ve saklayın, üstteki vana sızabilir. Sıvı yaklaşık 200 testte değişir. Islak kit kalibre edilmez, yalnızca kayar skalada sıfır ayarı yapılır; içindeki 1000 °F'lik termometre kaynar suyla (212 °F) kontrol edilebilir.

Pil ve genel bakım

Dijital aletlerin hepsi pille çalışır. En iyi pili alın; ucuz pil bitince akar ve devreyi bozar. Aletleri kutusunda, temiz ve kuru tutun; yılda en az bir kez bilinen değerlerle sınayın. Yeni alet alırken birkaç okumayı hemen kontrol edin; kutuyu, kılavuzu ve garantiyi saklayın.

Sahada neden önemli?

Doğru teşhis: yalan söyleyen alet sağlam parçayı değiştirtir, zaman ve para yakar.

Güvenlik: yanlış gerilim ya da basınç okuması çarpılma ve patlama riskidir.

Cihaz ömrü: hatalı ölçüme göre yapılan ayar cihazı verimsiz çalıştırır, erken bozar.

Ek malzeme: sohbet, test

Termometre, manometre ve elektrik ölçerlerin sahada sınanması tek sayfada: aşağıdaki infografik bölümün özeti.

Mini test

1) Termometrenin üç referansı? — 32, 98,6 ve 212 °F. 2) Havaya açık manometre kaç psig? — 0. 3) Yüzde 10 toleranslı 100 ohm direnç hangi aralıkta? — 90–110 ohm. 4) 228 V ve 10 ohm'da akım? — 22,8 A. 5) Pompada alçak basınç göstergesi neyi okumalı? — Yaklaşık 30 in Hg vakum.

Ders 2 burada bitiyor. Bir sonraki ders: Otomatik kontroller; termostatlar, basınç anahtarları ve röleler.

Ders notu: Bu bölüm, HVACR Dersleri dizisinin 2. dersinin 8. bölümüdür. İçerik temel HVAC/R ders notlarından derlenmiştir; sayılar oradaki gibi bırakılmış, saha yorumları bana aittir.