Ders 7 · Bölüm 7: Klimada arıza tespiti — kızgınlık, aşırı soğuma, basma hattı, elektrik ölçümleri

Klima arızası bazen kılık değiştirir: iç fanın kondansatörü bozulunca motor yavaşlar, emiş basıncı düşer ve sistem gazı eksikmiş gibi görünür. Yalnız tek bir göstergeye bakan teknisyen yanlış karar verebilir. Bu bölüm bir dedektif gibi çalışmayı anlatıyor. Sayılar ders notlarındaki gibi.

Manifold ve yaklaşım sıcaklığı

Manifoldda solda alçak taraf, sağda yüksek taraf göstergesi bulunur. R-410A, R-22'den çok daha yüksek basınçla çalışır; R-22 göstergesi bu sisteme takılırsa aşırı basınca girer, bu yüzden doğru takım seçilir. Yaklaşım sıcaklığı soğutucu ile hava arasındaki farktır: standart iç ünitede 35 °F, kondenserde 30 °F (yüksek verimlide 20 °F). Kondenserde bu fark büyüyorsa serpantin kirlidir ya da hava azdır. Küçük sistemlere her serviste gösterge bağlanmaz; her bağlantıda biraz gaz kaçar ve kritik şarjlı sistemde bu bile önemlidir.

Göstergeleri okumak

R-22'de alçak taraf 48 psig okunuyorsa soğutucu yaklaşık 24 °F'ta kaynıyordur; serpantindeki yoğuşma suyu donar. Olası nedenler az gaz ya da kısıtlı hava akışıdır. Yüksek tarafta 80 °F dış havada 278 psig (125 °F) okunuyorsa, 80 artı 30 eşittir 110 °F olması gerekirken 15 °F fazla vardır: kirli kondenser, fazla gaz ya da yoğuşmayan gazlar. Dış hava sıcaklığı hava durumundan değil yerinde ölçülür; siyah çatıdaki ünite 105 °F hava emebilir. Uzun süre kapalı kalıp 85 °F ve yüzde 70 neme ulaşan evde göstergeler hemen yorumlanmaz.

Kızgınlık: 10–15 °F

Kızgınlık, emiş hattı sıcaklığı ile kaynama sıcaklığı arasındaki farktır; bardağın ne kadar dolu olduğunu söyler. Sabit orifisli sistemde kondenser havası kısılarak 95 °F gün taklit edilir: R-22 için 278, R-410A için 445 psig, artı eksi 10 psig. Doğru şarjda dış ünitede kızgınlık 10–30 ft hatta 10–15 °F, 30–50 ft hatta 15–18 °F olur. Emiş düşük ve hat ılıksa evaporatör aç kalmıştır: gaz az ya da tıkanma var. Emiş düşük ama hat soğuksa serpantin ısı alamıyordur: kirli serpantin ya da az hava. Değer 6 ile 14 °F arasında gidip geliyorsa ortalama 10 °F alınır.

Aşırı soğuma: 10–20 °F

Kondenser üç iş yapar: kızgınlığı alır, gazı sıvıya çevirir, sıvıyı yoğuşma sıcaklığının altına soğutur. Çoğu kondenser sıvıyı 10–20 °F aşırı soğutur; 125 °F yoğuşmada sıvı hattı 105–115 °F olmalıdır. Aşırı soğuma azsa gaz biraz eksiktir. TXV'li sistem kızgınlıkla şarj edilemez, çünkü TXV kızgınlığı sabit tutar; basınç yine 95 °F gün gibi yükseltilir ve aşırı soğuma ölçülür. 20–25 °F aşırı soğuma fazla şarjı gösterir. Yüksek verimli cihazda şarj sırasında R-22 için 250, R-410A için 390 psig yeterlidir.

Basma hattı: en fazla 220 °F

Klimada kompresör çıkışındaki basma hattı, çok sıcak havada bile 220 °F'ı (104 °C) geçmemelidir. Daha sıcaksa olası neden kompresör içinde yüksek taraftan alçak tarafa kaçaktır. Kanıt: R-22'de basma 300 psig'ye çıkarılıp cihaz kapatılır; içeriden ıslık sesi gelir ve emiş hattı hemen ısınırsa kaçak içtedir. Yüksek sıkıştırma oranı ve yüksek kızgınlık da (az gaz, tıkalı filtre kurutucu, evaporatörü aç bırakan genleşme elemanı) basma sıcaklığını yükseltir. Basma hattı 300 °F olabilir; eldiven ve gözlük şarttır.

Elektrik ölçümleri

Araçlar volt-ohm-miliampermetre ve pens ampermetredir. İlk iş beslemeyi ve gerilimi doğrulamaktır: termostatta FAN ON ile iç fan dönüyorsa fan sağlamdır, 24 V kumanda ve hat gerilimi vardır. Dış fan dönüp kompresör çalışmıyorsa kontaktör çekmiştir; ya kablo bağlantısı kötüdür ya da kompresörün iç aşırı yük koruyucusu açıktır. Kompresör dokunulamayacak kadar sıcaksa soğuması beklenir. Tek fazlı kompresörde sargıdan gövdeye kaçak, ortak-start ve ortak-run dirençleri ölçülür; start sargısının direnci çok daha yüksektir. Kalkışta gerilim 187,2 ile 253 V arasında olmalıdır. Kondansatör, ohmmetreden önce 20.000 ohm dirençle boşaltılır.

Sahada neden önemli?

Yanlış teşhis pahalıdır: garantiden dönen kompresörlerin önemli bir kısmı aslında sağlam çıkar; önce elektrikle kanıtla.

Doğru şarj: sabit orifiste kızgınlık, TXV'de aşırı soğuma doğru ölçüdür.

Can güvenliği: kondansatörü boşaltmak, elektriği kesip kilitlemek ve doğru basınç sınıfında gösterge kullanmak kazaları önler.

Ek malzeme

Bu bölümün ek malzemesi: ders notlarından üretilen özet, sohbet ve test.

Mini test

1) 10–30 ft hatta doğru kızgınlık? — 10–15 °F. 2) Çoğu kondenserde aşırı soğuma? — 10–20 °F. 3) Klimada basma hattı en fazla kaç °F olmalı? — 220 °F. 4) R-22'de 48 psig ne anlatır? — Yaklaşık 24 °F kaynama; serpantin donar. 5) TXV'li sistemde şarj neyle kontrol edilir? — Aşırı soğumayla.

Ders 7 burada bitiyor. Bir sonraki ders: Dört mevsim sistemler; ısı pompaları, jeotermal ısı pompaları.

Ders notu: Bu bölüm, HVACR Dersleri dizisinin 7. dersinin 7. bölümüdür. İçerik temel HVAC/R ders notlarından derlenmiştir; sayılar oradaki gibi bırakılmış, saha yorumları bana aittir.