Ne kadar özgürüz, ne kadar özgünüz?
Ferhat Jak İçöz, özgür irade tartışmasını kendi gündelik bir anından başlatıyor: bir tatlıyı yemeye karar veriyor, sonra vazgeçiyor. Bu kararı kim verdi? Kendi isteği mi, öğrendiği alışkanlıklar mı, yoksa bedeninin verdiği bir sinyal mi?
Aynı soruyu büyük kararlar için de soruyor; kendi meslek seçiminde ailesinin ve kendi ihtiyaçlarının payını düşünüyor. Bir yanda insanı tamamen özgür ve sorumlu gören bakış var, öbür yanda genlerin ve öğrenmenin bizi belirlediğini söyleyen bakış.
Vardığı yer ikisinin arası: geçmişimiz bugünümüzü şekillendiriyor, bedenimizin sınırları var; ama her an farklı bir tutum alabiliriz. Yemek yemek zorundayız, nasıl yediğimiz ise bir seçim. Sartre ve Kierkegaard da bu yazıda bu yüzden var.
Benim yorumum: “Ben böyleyim” cümlesi bana hep kısa bir rahatlama, uzun bir sıkışma getirdi. Böyle olmamın nedenlerini anlamak işe yarıyor; ama nedenleri anlamak, seçimin sorumluluğunu benden almıyor.
Size sorum şu: Son verdiğiniz büyük kararın ne kadarı gerçekten sizindi?
Yazının tamamı Ferhat Jak İçöz'ün sitesinde: “Ne kadar özgürüz, ne kadar özgünüz?” ↗Kaynak: Ferhat Jak İçöz, “Ne kadar özgürüz, ne kadar özgünüz?”, ferhatjakicoz.com. Fikirler ona ait; yorum ve soru bana aittir. Videodaki anlatım sesi yapay zekâ ile üretildi.
