İnsan olma sanatı: felsefe, insan onuru ve ödüller

Kuçuradi'yi anlatan yazılarda felsefeyi 'insan olma sanatı' olarak düşündüğü söylenir. İnsan olmak burada bir doğum bilgisi değil; her gün karşımıza çıkan durumlarda verilen bir karar. Felsefe de bu kararı verebilmek için gereken bilgi ve bakışı sağlayan bir uğraş.

İnsan onuru neden merkezde

Kamuya açık anlatımlara göre Kuçuradi, insan onurunu insanın nesnel değerinin öznel karşılığı olarak ele alıyor. İnsan haklarını da belli bir kültüre bakarak değil, insanın yapısal olanaklarının bilgisine dayanarak temellendirmek gerektiğini savunuyor. Tek tek haklar, insan onurunun uygulamada gerektirdiği şeyler. Bu yüzden haklar kimliklerin üstünde: ırk, din, ulus ya da sınıf onların kaynağı olamıyor; insan olmak yetiyor.

Aldığı ödüller

Kamuya açık biyografilere ve haberlere göre başlıca ödülleri şunlar: Goethe Madalyası (1996); UNESCO'nun 2003 yılında, 21. Dünya Felsefe Kongresi'nin başarıyla düzenlenmesindeki katkısı ve bilimsel çalışmaları nedeniyle verdiği ödül (bazı kaynaklarda Aristoteles Madalyası olarak da geçiyor); TÜBA Hizmet Ödülü; Almanya'dan bir liyakat nişanı; Fransa'dan Palmes Académiques nişanı; Üsküdar Üniversitesi'nin Yüksek İnsani Değerler Ödülü.

Aralık 2024'te ise 28. Aydın Doğan Ödülü'nü aldı. Aydın Doğan Vakfı'nın gerekçesi, Türkiye'de felsefe eğitiminin ve araştırmalarının gelişmesine katkıları ile insan hakları kavramının anlaşılması ve savunulmasında üstlendiği misyonu öne çıkarıyor.

Ödül alan, ödül de veren bir isim

Adını taşıyan Kuçuradi Felsefe ve İnsan Hakları Vakfı da bu alanda eğitim ve araştırma yapmayı amaçlıyor. Vakıf, 'İnsan Haklarına Felsefeyle Bakınca' makale yarışmasını ve René Cassin İnsan Hakları Ödülü'nü düzenleyen kurum olarak anılıyor. Yani felsefenin ve insan haklarının yalnızca alıcısı değil, destekçisi de olmuş.

Ödüllerin listesi bir ömrü anlatmaya yetmiyor. Ama hepsinde ortak bir çizgi var: felsefeyi akademiden çıkarıp insanın gündelik davranışına bağlamak. Sahadaki biri olarak bence bu, en çok bize hitap eden kısmı.

Not: Bu yazı 'insan olma' fikrini ve ödülleri kamuya açık kaynaklardan derliyor. Ödül adları ve yılları haberlerden alındı; kesin künyeleri için kurumların kendi duyurularına bakmak gerekir.