“Etik” moda oldu, ama herkes başka bir şey anlıyor

Ahlak, Etik ve Etikler'in tanıtım metni bir tespitle başlıyor: 'etik' sözcüğü moda oldu, fakat onu kullananlar ondan farklı şeyler anlıyor. Bu, bugün her sektörde yaşadığımız bir durum. Etik kurul, etik beyan, etik kod, etik eğitim, etik denetim. Her biri bir şey anlatıyor ama hepsi aynı şeyi anlatmıyor.

İş yerinde bunun tanıdık bir hâli var. Bir yerde etik, bir kurala uymak demek. Başka bir yerde itibar yönetimi. Bir üçüncüsünde iyi niyet. Dördüncüsünde bir imza ve bir kutucuk. Hepsi bir şeyin adı olabilir, ama 'etik' sözcüğünün işaret ettiği şeyin tamamı olmayabilir.

Tanıtım metninin ikinci cümlesi önemli: bu karışıklık, etik olan sorunları yaşamda görmeyi zorlaştırıyor. Yani yalnızca sözcük bulanıklaşmıyor, bakış da bulanıklaşıyor. Elinde bir 'etik formu' olan kişi, formun sormadığı sorunu göremeyebilir. Kutucuğu işaretlemiş olmak, sorunu görmüş olmak anlamına gelmiyor.

Benim çıkardığım pratik ders: bir kurumda 'etik' sözcüğü geçtiğinde önce sormak gerekiyor, burada etikten kastedilen ne? Bir kural mı, bir tutum mu, bir süreç mi, bir imaj mı? Cevap açıklaşınca, bir şey yapmak da kolaylaşıyor.

Not: Bu yazı, kitabın yayıncı tanıtımına ve kamuya açık kaynaklara dayanır; kitabı sayfa sayfa aktarmaz. Sahadan yaptığım benzetmeler ve yorumlar bana aittir; Kuçuradi'nin kendi ifadeleri için kitabın kendisine bakmak gerekir.

Kaynak: İoanna Kuçuradi, Ahlak, Etik ve Etikler, Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları, 15 Nisan 2019 (yayıncı tanıtımı).