2,8°C ısınmaya razı olabilir miyiz? UNEP öngörüsü neden iyimser

Prof. Dr. Levent Kurnaz, 22 Ekim'de Son Buzul Erimeden'de UNEP'in yeni raporunu ele alıyor. Rapora göre mevcut politikalarla Dünya yüzyılın sonunda yaklaşık 2,8°C ısınmış olacak. Kurnaz hesabın yanlış olduğunu söylemiyor; dayandığı varsayımların gerçekçiliğini sorguluyor ve bu rakamı iyimser buluyor.

Isınma hızlanıyor mu?

Isınma uzun yıllar on yılda yaklaşık 0,2°C idi; son 15 yılın eğilimi daha yüksek. Kurnaz, bunun tamamının kalıcı hızlanma sayılamayacağını, El Niño ve okyanus ısı alışverişinin kısa dönemi etkilediğini ekliyor. Bugün sanayi öncesine göre 1,4–1,5°C sıcaktayız; 2,8°C'de kalmak için önümüzdeki 75 yılda on yılda 0,2°C'nin altında ısınmak, yani hızlanan ısınmanın yeniden yavaşlaması gerekiyor.

Yavaş artış, azalma değil

IEA verilerine göre enerji kaynaklı karbondioksit 2025'te de rekor kırdı. Kurnaz'ın vurgusu: salımların daha yavaş artması azalması demek değil; salım sıfıra yaklaşmadıkça atmosferde birikim sürüyor. ABD yeniden Paris Anlaşması'ndan ayrıldı; UNEP'in bütün ulusal taahhütler yerine gelse bile öngörüsü 2,6°C'ye çıktı.

Geri beslemeler ve devrilme noktaları

Kar ve buz azalınca daha koyu yüzeyler daha çok enerji soğuruyor; donmuş topraklar çözülünce karbondioksit ve metan açığa çıkıyor; ormanlar kuraklık ve yangınla karbon yutağından kaynağa dönebiliyor. Kurnaz, ısınmayı artırabilecek belirsizliklerin azaltabileceklerden ağır bastığını, bunun kanıtlanmış sonuç değil kendi değerlendirmesi olduğunu belirterek yazıyor. Grönland ve Batı Antarktika buz tabakaları, Amazon ve Atlantik dolaşımı (AMOC) üzerinde çalışılan eşik sistemleri arasında.

Kurnaz IPCC'nin hükümetlerarası yapısına da değiniyor: politika yapıcılar için özetler hükümet temsilcileriyle satır satır onaylanıyor. James Hansen gibi bazı bilim insanları iklim duyarlılığının merkezi tahminlerden yüksek olabileceğini savunuyor; Kurnaz bu görüşü peşinen kabul etmediğini ama ikinci plana atılmasını da doğru bulmadığını yazıyor.

2,8°C bir güvence değil

Kurnaz'a göre “mevcut politikalarla 2,8°C'ye gidiyoruz” cümlesi kolayca “2,8°C ısınacağız” diye anlaşılıyor; oysa biri varsayıma dayalı hesap, öteki geleceği biliyormuş gibi konuşmak. Köprü ve baraj ortalama yüke göre değil, ağır yüke göre tasarlanır; iklimde de aynı mantık gerekiyor. 2,8°C'lik dünya bile bugünkünden çok daha zor bir yer olacak.

Kaynak: Levent Kurnaz, “2,8°C Isınmaya Razı Olabilir miyiz?”, Son Buzul Erimeden, 22 Ekim 2026. Bu yazı, bültendeki yazının yorum katılmadan özetlenmiş hâlidir; görüşler, değerlendirmeler ve aktarılan veriler yazarına aittir. Yazının tamamı kendi sayfasında.