“35'te 35”: Elektrik kullanmak iklimi kurtarır mı?

Prof. Dr. Levent Kurnaz, 27 Ekim'de Son Buzul Erimeden'de COP31 Başkanlığı'nın ortaya koyduğu “35'te 35” hedefini ele alıyor. IEA Başkanı Fatih Birol 25 Ekim'de, hedefin Antalya'da ülkelerce benimsenmesini ve ilerlemenin IEA tarafından her yıl izlenmesini istedi.

Hedef ne?

Bugün dünyada son kullanıcının tükettiği enerjinin yaklaşık yüzde 23'ü elektrik. Hedef bu payı 2035'te yüzde 35'e çıkarmak. Kurnaz, bunun santral kurulu gücü ya da yenilenebilir payı değil, son kullanıcının enerjisinin ne kadarının elektrik olduğu sorusu olduğunu vurguluyor. Benzinli araç yerine elektrikli araç, kombi yerine ısı pompası elektrifikasyonu artırır.

Kömürden elektrikle araba?

Kurnaz basit bir hesap veriyor: santral verimi yüzde 35, iletim ve şarj yüzde 90, elektrikli araç yüzde 85 alınırsa kömürdeki enerjinin yaklaşık yüzde 27'si harekete dönüşüyor; benzinli araçta bu oran yüzde 20–25. Yani birincil enerji bakımından elektrikli araç bazı koşullarda daha az enerji kullanabilir. Ancak kömürün birim enerji başına karbonu benzinden yüksek olduğundan, salım bakımından her zaman daha iyi değil.

Isı pompası neden farklı?

Verimli bir kombi yakıt enerjisinin yüzde 90–95'ini ısıya çeviriyor; elektrikli rezistans elektriğin neredeyse tamamını. Elektrik yüzde 35 verimli bir kömür santralinden geliyorsa rezistansla ısınmak mantıklı değil. Isı pompası ise dışarıdaki ısıyı içeri taşıdığı için bir birim elektrikle uygun koşullarda üç–dört birim ısı veriyor. Kurnaz'a göre elektrifikasyonun yararı, elektriğin hangi teknolojiyle ve ne için kullanıldığına da bağlı.

Eksik halka

Kurnaz, Eylül'de açıklanan gönüllü taahhüt metninin yüzde 35'e ulaşılırken elektriğin ne kadarının düşük karbonlu olacağına dair ayrı ve bağlayıcı bir koşul getirmediğini yazıyor. Kömürle elektrifiye olan ülkeyle güneş, rüzgâr ve nükleerle elektrifiye olan ülke aynı oranı raporlayabilir, ama iklim etkileri çok farklı olur.

Ölçümde de ayrım gerekiyor: Türkiye'de Eylül 2026'da yenilenebilir, kurulu gücün yüzde 63,1'i; o ay üretilen elektriğin ise yüzde 56,9'u. IEA'nın Eylül 2026 araştırması, 2035'te nihai enerjinin yüzde 33'ünün bugünkü teknolojilerle ekonomik olarak elektrikle karşılanabileceğini gösteriyor.

Kurnaz'a göre Antalya'da yalnız ne kadar elektrik kullanacağımızı değil, o elektriği nasıl üreteceğimizi de konuşmalıyız.

Kaynak: Levent Kurnaz, “35'te 35: Elektrik Kullanmak İklimi Kurtarır mı?”, Son Buzul Erimeden, 27 Ekim 2026. Bu yazı, bültendeki yazının yorum katılmadan özetlenmiş hâlidir; görüşler, değerlendirmeler ve aktarılan veriler yazarına aittir. Yazının tamamı kendi sayfasında.