COP31'in iki yeni kelimesi: BRIDGE ve SURFF ne işe yarayacak?

Prof. Dr. Levent Kurnaz, 7 Ekim'de Son Buzul Erimeden bülteninde Türkiye'nin COP31 Başkanlığı'nın son haftalarda gündeme getirdiği iki kavramı, BRIDGE ve SURFF'ü ele alıyor. Kurnaz'a göre iklim toplantılarında hedef koymak zor değil; zor olan, bu hedefleri kimin, hangi projeyle ve hangi finansmanla gerçekleştireceği. İki girişim de iklim hedefi ile sahadaki yatırım arasındaki boşluğa odaklanıyor.

Hedef başka, proje başka

Ülkeler Paris Anlaşması kapsamındaki NDC'lerinde yenilenebilir enerjiyi artıracaklarını ya da tarımı kuraklığa dayanıklı hale getireceklerini yazabiliyor. Kurnaz, bunların kendi başına proje olmadığını vurguluyor: hangi havzada ne yapılacağı, maliyet, takvim, teknik yapı ve uygulayıcı belli bir projeye dönüşmeden para gelmiyor.

BRIDGE: ülke ölçeğinde köprü

İklim Uygulama Köprüsü (Climate Implementation Bridge), ülkelerin iklim ve kalkınma hedeflerini finansmana hazır proje portföylerine dönüştürmelerine yardım etmeyi amaçlıyor. Kurnaz, bunun yeni bir iklim fonu olmadığının altını çiziyor; amaç, NDC, Ulusal Uyum Planı ve kalkınma hedefleri ile kalkınma bankaları, iklim fonları, kamu finansmanı ve özel sermaye arasında çoğu zaman eksik olan yatırım yapılabilir projeyi üretmek. İlk pilot ülkeler Etiyopya, Fiji, Endonezya, Pakistan ve Özbekistan; uygulama ortağı UNDP. Bu beş ülkedeki deneyimin daha sonra başka ülkelere yayılması planlanıyor.

SURFF: şehirler için aynı soru

Sel altyapısı, içme suyu, toplu taşıma, atık yönetimi ve sıcak hava dalgalarına karşı önlemler büyük ölçüde yerel yatırımlar; ama özellikle küçük ve orta büyüklükteki şehirler uluslararası finansmana zor ulaşıyor. İLBANK'ın UN-Habitat ve Dünya Bankası ortaklığıyla geliştirdiği SURFF (Sustainable Urban Resilience Financing Facility), düşük ve orta gelirli ülkelerdeki şehirlerin iklim dirençliliği yatırımlarına finansman bulmasını kolaylaştırmayı hedefliyor. Kurnaz'ın özetiyle BRIDGE ülke ölçeğindeki boşluğa, SURFF ise aynı sorunun şehirlerdeki karşılığına bakıyor.

Kurnaz'a göre bir projeyi hazırlamak, maliyetini hesaplamak, çevresel ve sosyal etkilerini değerlendirmek para ve insan gerektiriyor; bu yüzden finansmana en çok ihtiyaç duyan yer, proje hazırlama kapasitesi en zayıf yer olabiliyor. Başarının ölçüsü de toplantı ya da katılımcı belediye sayısı değil: bir ülkenin bugün yapamadığı sulama, enerji, şebeke ya da uyum projesini birkaç yıl sonra finanse edip edemediği, bir şehrin sel altyapısını gerçekten kurup kuramadığı. Türkiye COP31'i bir uygulama COP'u olarak konumlandırıyor ve Eylem Gündemi'ndeki on temadan biri doğrudan İklim Uygulama Köprüsü; Kurnaz'a göre Antalya'da bakılacak ölçü, kaç projenin hayata geçtiği.

Kaynak: Levent Kurnaz, “COP31'in İki Yeni Kelimesi: BRIDGE ve SURFF Ne İşe Yarayacak?”, Son Buzul Erimeden, 7 Ekim 2026. Bu yazı, bültendeki yazının yorum katılmadan özetlenmiş hâlidir; görüşler, değerlendirmeler ve aktarılan veriler yazarına aittir. Yazının tamamı kendi sayfasında.