COP31: hedeflerden uygulamaya; Antalya'nın altı hedefi ve geçmiş sözler

Prof. Dr. Levent Kurnaz, 24 Ekim'de Son Buzul Erimeden'de COP31 Başkanlığı'nın 2035 için açıkladığı altı küresel uygulama hedefini ele alıyor. Bakan Murat Kurum'un ifadesiyle amaç, Antalya'nın yeni hedeflerin değil mevcut taahhütlerin uygulamaya dönüştüğü bir toplantı olması.

Kurnaz bir ayrımı öne çıkarıyor: toplantıda açıklanan gönüllü girişimlerle ülkelerin müzakere ederek kabul ettiği resmî COP kararları aynı şey değil. Gönüllü girişimlerin başarısı, katılımcıların sonradan ne yaptığına bağlı.

Geçmiş sözler

Glasgow'daki (COP26) Küresel Metan Taahhüdü, metan salımlarını 2030'a kadar 2020'ye göre en az yüzde 30 azaltmayı hedefliyordu; UNEP'in 2025 raporu küresel metan salımlarının hâlâ arttığını gösteriyor. Ormansızlaşmayı 2030'a kadar durdurma bildirgesini 140'tan fazla ülke destekledi; 2026 değerlendirmesine göre ormansızlaşma 2025'te yüzde 15 azaldı, ama 2030 hedefinin hâlâ gerisinde.

Dubai'de (COP28) benimsenen yenilenebilir kapasiteyi 2030'a kadar üçe katlama hedefi müzakere edilmiş karara da girdi. IEA'nın 2025 değerlendirmesine göre güncellenen 128 ulusal katkı beyanından yalnız 53'ü bu hedefe açıkça atıf yapıyor, 32'sinde sayısal 2030 hedefi var. Kurnaz'a göre hedefin kabulü, ulusal planlara aktarılması ve yatırıma dönüşmesi ayrı aşamalar.

Antalya'nın altı hedefi

1) Elektriğin nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarmak; Kurnaz elektrifikasyonun karbonsuzlaşmayla aynı şey olmadığını hatırlatıyor. 2) Küresel atık üretimindeki artışı yarıya indirmek; toplam atığı değil artışı. 3) Binalarda enerji kullanım yoğunluğunu en az yüzde 25 azaltmak; yalıtım, verimli ısıtma ve soğutma, tasarım. 4) Üretimde döngüsel malzeme oranını en az yüzde 15'e çıkarmak. 5) İklime dirençli tarım ve iklim eğitimini yaygınlaştırmak; Kurnaz bu hedefin nasıl ölçüleceğinin belirlenmesi gerektiğini yazıyor. 6) BRIDGE, yani İklim Uygulama Köprüsü: ulusal hedefleri uygulanabilir projelere dönüştürüp mevcut finansmanla buluşturmak; yeni bir fon değil.

Para bulmakla paraya ulaşmak

Kurnaz, bir uyum projesinin finansmana uygun hâle gelmesi için fizibilite, maliyet, risk ve uygulama planı gerektiğini; sel ya da kuraklık altyapısının güneş santrali gibi gelir üretmediğini anlatıyor. Bu yüzden hibe, düşük faizli kredi, ticari kredi ve garanti arasındaki fark belirleyici.

Yazının sonundaki ölçüt: COP31'den geriye kalması gereken, açıklanan hedeflerin sayısı değil; bu hedefleri uygulamak için kurulan ortak mekanizmalar ve atmosferdeki sera gazında sağlanan gerçek değişim.

Kaynak: Levent Kurnaz, “COP31: Hedeflerden Uygulamaya Geçiş”, Son Buzul Erimeden, 24 Ekim 2026. Bu yazı, bültendeki yazının yorum katılmadan özetlenmiş hâlidir; görüşler, değerlendirmeler ve aktarılan veriler yazarına aittir. Yazının tamamı kendi sayfasında.