Müttefik yelpazesi: İklim için herkesi ikna etmek zorunda değilsiniz
COP31 haftasında Antalya'da en çok sorulan sorulardan biri şu: İklim için insanları nasıl harekete geçiririz? Sahada kullanılan basit bir strateji aracı bu soruya umut veren bir cevap veriyor: müttefik yelpazesi. Aşağıdaki çizgi romanda iklim gönüllüsü Deniz ile otuz yıllık klima ustası Kemal, aracı soğutma gazları, yani F-gazlar üzerinden konuşuyor.
Antalya, Kasım. Zirve başladı; şehirde herkes iklimi konuşuyor.
DenizUsta, bu hafta herkesi iklim için ikna etmemiz lazım. Herkesi!
Kemal UstaHerkesi mi? Otuz yıldır bir apartmanı bile tam ikna edemedim.
Usta tebeşiri alıp tahtaya bir yarım daire çiziyor.
Kemal UstaBak: insanlar iki uçta durmaz. Bir yelpazeye dizilir; bize en yakından en uzağa.
Ortası en kalabalık yer: klimasını değiştiren aile, site yöneticisi, haberi olmayanlar.
Kemal UstaSolda harekete geçenler var: gazı geri toplayan ustalar, gönüllüler.
DenizSağ uçta da gazı havaya salıp geçenler, değil mi?
İyi haber: kazanmak için en sert karşıtı ikna etmek gerekmiyor.
DenizSağ uçtakileri nasıl döndüreceğiz o zaman?
Kemal UstaDöndürmeyeceğiz. Herkesi bize doğru bir adım kaydırırsak, uçtakiler kıpırdamasa da kazanırız.
Tarafsız destekçiye, sessiz destekçi harekete, sessiz karşıt tarafsızlığa: her dilim bir adım.
DenizBu, herkesi döndürmekten çok daha umut verici!
Hedefin kapısı, telefonu, toplantısı olmalı.
Kemal UstaDeftere “halk” yazma. Halkın kapısı yok, çalamazsın.
DenizAdıyla yazalım: site yöneticileri, sanayideki servisler, meslek odası.
Her dilim için ayrı kapı: sessiz olana soru, yakın olana iş birliği.
DenizEski klimanızın gazı nereye gitti, biliyor musunuz?
Site yöneticisiHiç düşünmemiştim açıkçası.
Kemal UstaGel, geri kazanım makinesini birlikte bağlayalım. Gaz tüpe girsin, havaya değil.
Genç ustaTamam usta, göster!
Az tanıdığınız dilim, gidip dinlemeniz gereken dilimdir. Sanayide bir çay.
Hasan UstaGazı toplamak istiyoruz ama makine pahalı, dolu tüpü teslim edecek yer de yok.
DenizBunu hiç bilmiyorduk. Asıl engel buymuş, not alıyorum.
Ölçmek şart: kıpırdamayan dilim varsa yol değişir.
Kemal UstaBir ay sonra yeniden çizdik: kaç servis gazı topluyor, kaç site soruyor?
Akşam, zirve alanının önü.
DenizZirvede kararlar köşeli parantezlerle yazılıyor…
Kemal UstaBiz de sokakta yelpazeyi kaydırıyoruz. Cihaz değişti; sıra içindeki gazı sormakta.
Yelpaze nasıl okunur?
Bir değişimi isteyenlerle istemeyenler arasında her zaman bir çekişme vardır. Ama insanların çoğu iki ucun arasında durur. Yelpazeyi beş dilime ayırın ve her dilime somut gruplar yazın. F-gaz örneğinde şöyle görünebilir:
Aktif destek: Söktüğü cihazın gazını geri kazanım makinesiyle tüpe alan sertifikalı ustalar, bu konuda gönüllü çalışanlar.
Pasif destek: Soğutma gazlarının iklime zararlı olduğunu bilen ama henüz bir şey yapmayan servisler ve tüketiciler.
Tarafsız: Klimasını yenileyen aileler, site ve apartman yöneticileri, konudan haberi olmayanlar.
Pasif karşı: “Gazı toplamak zahmetli ve pahalı” deyip işi kısa yoldan bitirmeyi alışkanlık hâline getirenler.
Aktif karşı: Kayıt dışı gaz ticaretinden ya da denetimsizlikten kazanç sağlayanlar.
Neden umut verici?
Çoğu kampanyada en sert karşıtları ikna etmek gerekmez. Yapılacak iş, ortadaki dilimleri bize doğru bir adım kaydırmaktır. Tarafsız olan sessiz destekçiye, sessiz destekçi harekete geçen birine dönüşürse, uçtakiler fikrini hiç değiştirmese bile kazanılabilir. Amaç gazı havaya salanı ikna etmek değil; toplumun geri kalanını bu alışkanlığı bitirecek şekilde harekete geçirmektir.
Herkesi kendi tarafına çekmeye çalışmak insanı umutsuzluğa sürükler. Bir adımlık hedef ise ulaşılabilir görünür ve yeni insanları sürece katmayı kolaylaştırır. Yelpaze ayrıca birçok role ihtiyaç olduğunu hatırlatır: kimine ustalarla dükkân dükkân dolaşmak, kimine belediyeyle masaya oturmak, kimine de site toplantısında söz almak düşer.
Kendi yelpazenizi çizin: dört adım
Süre 15 ila 30 dakika; 5 kişilik bir ekiple de 50 kişilik bir salonla da yapılabilir. Bir tahta ya da büyük bir kâğıt yeterli.
1. Yarım daireyi çizin ve beş dilime ayırın. En solda aktif destekçiler, en sağda aktif karşıtlar dursun. Bunu ekibe iki cümleyle anlatın.
2. Dilimleri somut adlarla doldurun. “Halk” ya da “gençler” yazmayın; ulaşamayacağınız kadar geniş olur. Kapısını çalabileceğiniz, toplantısına gidebileceğiniz, adı ve telefonu olan grupları yazın: falanca sanayi sitesindeki servisler, filanca mahalledeki site yöneticileri, meslek odası, belediyenin çevre birimi, sözü dinlenen ustalar.
3. Her dilim için bir adımlık taktik seçin. Tarafsıza soru ve bilgi, sessiz destekçiye somut bir görev, sessiz karşıta önündeki engeli kaldıracak bir çözüm.
4. Değerlendirin ve ölçün. Hangi dilim hakkında az şey bildiğinizi konuşun; orası gidip dinlemeniz gereken yerdir. Bir süre sonra yelpazeyi yeniden çizin: kaç servis gazı geri topluyor, kaç yönetici soruyor? Kıpırdamayan dilim varsa stratejiyi değiştirin.
Akılda kalsın
Biraz karşı olan bir grubu tarafsızlığa çekmek büyük kazanımdır. Size en yakın dilimi harekete geçirmek büyük başarıdır. Karşıtları bir adım çekmek işi hızlandırır ama çoğu zaman kazanmak için şart değildir. Etkilenenler, sizi müttefik görenler ve karar verenler yelpazenin her yerine dağılmış olabilir; haritayı ne kadar ayrıntılı çizerseniz enerjinizi o kadar doğru yere harcarsınız.
COP31'de müzakereciler metinleri virgülüne kadar pazarlık ederken, iklim için asıl ilerleme çoğu zaman bu ortadaki dilimlerde yaşanır: bir site toplantısında, bir servis dükkânında, bir sanayi çayında. Cihaz değişti; şimdi sıra içindeki gazı sormakta.
COP31 Antalya rehberi →
