COP31 bir fuar değil: 197 taraf, oybirliği ve köşeli parantezler

Prof. Dr. Doğanay Tolunay (İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi), LinkedIn paylaşımında herkesin COP31'e odaklanıp 9 Kasım'ı beklediğini, ancak Taraflar Konferanslarının ne olduğunun ve görüşmelerin nasıl ilerlediğinin gözden kaçtığını belirtiyor. Tolunay'a göre COP31'i bir fuar gibi algılayanlar da var.

197 taraf, oybirliği zorunlu

Tolunay, COP'ların uluslararası düzeyde olduğunu, 197 tarafın bir araya geleceğini ve kararların oybirliğiyle alınmasının zorunlu olduğunu hatırlatıyor. Taraflar kendi aralarında da gruplaştığı için karar almak oldukça güç bir süreç.

Taraflar ittifak kuruyor

İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne taraf ülkeler, kendi çıkarlarına uygun kararlar alınması için ittifaklar oluşturup ortak hareket ediyor. Yazıdaki örnek G77 ve Çin Grubu (100'den fazla ülke): ortak ama farklılaştırılmış sorumluluk ilkesiyle gelişmiş ülkelerin daha fazla emisyon azaltmasını, kendilerinden radikal azaltım beklenmemesini, gelişmiş ülkelerin iklim finansmanı için daha fazla kaynak harekete geçirmesini ve bunun kredi değil hibe olmasını savunuyor.

Benzer gruplar arasında Afrika Grubu, Küçük Ada Devletleri, Şemsiye Grubu (ABD, Avustralya, Birleşik Krallık, Japonya, Kanada vb.) ile Brezilya, Güney Afrika, Hindistan ve Çin'den oluşan BASIC grubu sayılıyor. Tolunay'a göre beklentileri bu kadar farklı grupların uzlaşması çok zor; bu yüzden COP'lardan devrim niteliğinde kararlar çıkması da oldukça zor.

Metinler Antalya'dan önce yazılıyor

Müzakereler Antalya'da yapılacak olsa da taslak metinler çoktan oluşturulmaya başladı; taraflar 100'den fazla taslak metin üzerinde çalışıyor. Ülkeler ulusal çıkarlarına ters düşen ifadeleri taslaklarda köşeli parantezle işaretliyor; bu ifadeler sonra tartışılarak nihai metne ulaşılmaya çalışılıyor.

Belgeler nerede?

Tolunay, ilgilenenlerin COP31 öncesindeki son belgelere BM İklim Değişikliği Sekreterliği'nin (UNFCCC) COP31 sayfasından ulaşıp köşeli parantezleri inceleyebileceğini belirtiyor. Sayfada gündem maddelerine göre sıralanmış oturum öncesi belgeler yer alıyor; örneğin finans başlığı altında Finans Daimi Komitesi, Yeşil İklim Fonu, Küresel Çevre Fonu ve Kayıp ve Zarar Fonu raporları listeleniyor.

Paylaşımın altındaki bir yanıtta Tolunay, COP32'ye aktarılan başlık sayısının mümkün olduğunca az olmasını umduğunu yazıyor.

Kaynak: Prof. Dr. Doğanay Tolunay, LinkedIn paylaşımı, Kasım 2026. Bu yazı, paylaşımın yorum katılmadan özetlenmiş hâlidir; görüşler ve değerlendirmeler yazarına aittir. Görseller paylaşımdaki bilgilere dayanarak eeu.com.tr tarafından hazırlanmıştır.