COP31 de bizi görecek mi? Ezber değil, anlayış ve iş yapma yarışı

Dr. Burcu Ünüvar (TSKB Direktörü ve Baş Ekonomisti), Ekonomim'deki İktisaden köşesinde 6 Kasım'da yayımlanan yazısında, COP31 haberlerinin kalabalığı içinde meselenin yakın dönem gürültüsüyle ilgili olmaması gerektiğini anlatıyor. LinkedIn'de yazıyı paylaşırken de COP31'in gezegene hayırlı olmasını diliyor.

Mesele ezber değil

Ünüvar, COP toplantılarının tarihini Rio'dan Paris'e anlatabileceğini, UNFCCC'nin açılımını kâğıda bakmadan söyleyebileceğini; LULUCF'nin açılımını ise bazen unuttuğunu esprili bir dille yazıyor. Ona göre bunları bilmemek bir kabahat değil; asıl gerekli olan, etkileri yıkıcı olabilen ekosistem kriziyle mücadele için hâlâ alan olduğunu ve harekete geçmek gerektiğini bilmek.

Konunun popülerliği arttıkça bir ezber yarışmasına dönüşmesini üzüntüyle izlediğini belirten Ünüvar'a göre bu, anlayış ve iş yapma yarışı olmalı.

İklim krizinden ekosistem krizine

Yazıda terimlerin nasıl değiştiği anlatılıyor: 2007'ye kadar öne çıkan “küresel ısınma”nın yerini manşetlerde “iklim krizi” aldı; biyoçeşitlilik de yakın zamanda öne çıkan başlıklardan biri. Ünüvar'a göre sorunların derinliği ve zamanın aleyhe işlediği anlaşıldıkça iklim krizi dar bulunuyor, ekosistem krizinden söz ediliyor; sürdürülebilirliğin yetersiz kalmasından endişe edilip onarıcılık ve doğa-pozitiflik konuşuluyor.

TSKB Ekonomik Araştırmalar ekibi 2020'de yayımlamaya başladığı İklime Dair dergisinin adını 2023'te Ekosisteme Dair olarak değiştirdi. Ünüvar, amacın kalkınma bankası sorumluluğuyla konunun özünü genişletmek olduğunu; dergide terimlerin de açıklandığını, kimsenin uzun kısaltmaları ya da net sıfır ile karbon nötr arasındaki farkı ezbere bilmek zorunda olmadığını yazıyor.

Önce insanî, sonra iktisadi

Ünüvar'a göre ekosistem kriziyle ilgilenmenin temel nedeni önce insanî, sonra iktisadi. Amazon ormanlarını korumak için verdiği mücadeleyle bilinen Chico Mendes'in, insanî bağlamdan kopan iklim mücadelesini “bahçecilik” olarak nitelendirmesini hatırlatıyor.

Kalkınma perspektifinden ekosistem krizinin etkileri anlatılırken büyüme ve istihdam, fiyat istikrarı ve enflasyon beklentileri üzerinden para politikası, sağlık politikaları üzerinden maliye politikası, toplumsal cinsiyet eşitliği, finansal piyasalar ve yeşil halka arzlar konuşuluyor; ekosistem kriziyle bağlantılı arz şoklarının arttığı bir dünyada kalkınma bankalarının mimarisine dair öneriler geliştiriliyor.

Neden COP31'den yedi ay önce?

Ünüvar, bu konuları Ekosisteme Dair dergisinin bu yıl nisanda çıkan 20. sayısında ele aldıklarını belirtiyor. Neden COP31'den yedi ay önce? Çünkü ona göre mesele bir etkinliğin değil bir dönüşümün parçası olmak ve daha fazla paydaşla o değişimi önden tetiklemek: ne kadar erken, o kadar iyi. Kalkınma bankaları da tam olarak bunun için var.

Yazının sonunda Ünüvar, etkilerin en çok düşük gelir grubundakileri; toplumsal cinsiyet eşitliği sağlanamazsa kadınları; yaşlanan nüfusa uygun altyapı ve bakım servisleri yoksa yaşlıları; kapsayıcı şehirleşme olmazsa engellileri vuracağını vurguluyor ve şöyle bağlıyor: “Ekosistem krizi ile mücadele vicdanda başlar, eylemde devam eder, kalkınmaya bağlanır. Ezberlik bir durum yok.”

Kaynak: Dr. Burcu Ünüvar, “COP31 de bizi görecek mi?”, Ekonomim, İktisaden, 6 Kasım 2026; yazarın LinkedIn paylaşımı. Bu yazı, köşe yazısının yorum katılmadan özetlenmiş hâlidir; görüşler ve değerlendirmeler yazarına aittir. Yazının tamamı kendi sayfasında.