Aynı çatı altına girmeden önce: Ehliyetsiz direksiyon olmaz

Prof. Dr. Arif Verimli, Eylül 2025'te Hürriyet'te yayımlanan bir söyleşide dikkat çeken bir öneri yaptı: evlenecek çiftlerin, tıpkı araç kullanmak için ehliyet alır gibi, önceden psikolojik bir değerlendirmeden ve hazırlıktan geçmesi.

Gerekçesi sade. Direksiyona geçmek için ehliyet istiyoruz; bir işe eleman alırken değerlendirme yapıyoruz. Ama toplumun temeli olan, çocukların ruhunu şekillendiren evlilikte böyle bir hazırlık yok. Hoca şunun altını çiziyor: birini dışarıda, özenle giyinmiş hâlde görüp beğenmek başka; aynı evin içinde her gün birlikte yaşamak başka.

Bu söyleşiyi kendi mesleğimin gözüyle okudum. Bizim işimiz belgelerle dolu. F-Gaz sertifikası olmadan kimse soğutucu akışkana dokunamaz. Usta öğretici belgesi olmadan çırak yetiştiremezsiniz. Tehlikeli işlere ehliyetsiz girilmeyeceğini sektör olarak çoktan kabul ettik.

Ama iş hayatının evliliklerinin ehliyeti yok. Müşteri ile yüklenici, firma ile tedarikçi, şirket ile danışman… Hepsi fuar standında, katalogda, teklif aşamasında birbirine çok yakışır. Gerçek yüz ise aynı sahayı paylaşmaya başladığınızda ortaya çıkar.

Kataloğu kusursuz bir tedarikçi, en kritik gün yanlış parçayı gönderir. Teklif aşamasında çok nazik olan bir müşteri, ödeme günü telefonu açmaz. Kötü niyetten değil çoğu zaman; aynı çatı altında hiç yaşamamış olmaktan.

Peki bizim mesleğin ehliyeti ne olmalı? Bence bir evrak değil, gerçek şartlarda yaşanmış bir deneme dönemi. Küçük bir işle başlamak. Birbirinin çalışma alışkanlığını görmek. Gece ikide arıza çıktığında telefonu kimin açtığını öğrenmek.

Yapay zeka ve süreç danışmanlığında ücretsiz başlamamızın sebebi de tam olarak bu. Sözleşme imzalanmadan önce sahanıza geliyoruz, en çok zaman yiyen üç işi buluyoruz, ölçüyoruz. Siz bizim nasıl çalıştığımızı görüyorsunuz, biz de sizin gerçeğinizi. Sonra ikimiz de istersek, sizin adımlarınızla devam ediyoruz.

Aynı mantığı gençlerde de uyguluyorum. MESEM öğrencisi ya da stajyer, kalıcı bir işe girmeden önce aynı çatı altına gelir. Hem o bizi görür, hem biz onu. Mezuniyet sonrası kurulan en sağlam iş ilişkileri çoğu zaman böyle başlıyor.

Hocanın önerisinden benim çıkardığım ders şu: sorun farklılıkların olması değil, onları çok geç keşfetmek. Evlilikte de işte de hazırlık, pişmanlıktan her zaman ucuzdur.

Teşekkürler hocam. Kaynak: Prof. Dr. Arif Verimli ile yapılan söyleşi, Hürriyet (Fulya Soybaş, 25 Eylül 2025).