Saha Notları Podcast
İklimlendirme ve soğutma sahasından hikâyeler, ustalardan ve kitaplardan kalan dersler, yapay zekâyı sahaya indiren ileri mevzi adamının notları. Her bölüm sitedeki bir yazının sesli hâli.
Bölümler
136 bölüm · en yeni üstte · son bölümŞikâyet mi ediyorsun, soru mu soruyorsun?
Ceritoğlu şikâyetlerimizi tek tek soruya çeviriyor: insanlardan mı şikâyetçisin, bulunduğun yerden mi, işinden mi? Her şikâyetin altında cevaplanmamış bir soru var. Sahada da tartışmayı bitiren şey doğru…
Kurban etme, kurban olsun: bayram sabahına bir Erbaa yazısı
Ayşe Bostancı Akçay bayram yazısına “Ah o eski bayramlar” diye başlamıyor. Kurban kelimesinin dilimizdeki iki yüzünü anlatıyor: ozanın “kurban olam” dediği sevgi ile hırsa kurban edilen doğa.
“Kahvaltı, kahveden önce yenen değil mi hocam?” Bir fincanın kırk yıllık hatırı
Ayşe Bostancı Akçay'ın Türk kahvesi yazısı: latte mi espresso mu sorusuna başını sallayan bir öğretmen, kız istemedeki tuzlu fincan, telveye dökülen söylenemeyenler. Kahve bahane, mesele muhabbet.
Kadınlar… Kadınlarımız: Ayşe Bostancı Akçay'ın 8 Mart yazısı
Ayşe Bostancı Akçay'ın 8 Mart yazısı iki yüzlü: omzunda mermi taşıyan Nene Hatun'dan on beşinde gelin edilen kıza. Yazara göre sevgi emektir.
Erbaa Teyyaresi: 25 bin lira, iki yıl ve Harmanlar'a inen uçak
1929'da Erbaalılar bağışla bir uçak aldı: 1012 kuyruk numaralı Breguet 19, Türk Tayyare Cemiyeti'ne armağan edildi ve 30 Ağustos'ta Harmanlar'a indi. Ayşe Bostancı Akçay'ın anlatımından, Erbaa Kent…
Deniz görmeden büyümek: Erbaa'nın hamsisi Salı pazarından gelirdi
Ayşe Bostancı Akçay yazdı: Erbaa'da balık tek kelimeydi, hamsi. Salı günü pazarın girişine yanaşan açık kasalı kamyonet, babaların fileleri, bahçe çeşmesinde uyuşan parmaklar ve Samsun'da tadılan ilk hamsi…
Kül suyu, tokaç ve bilek gücü: Erbaa'nın beyaz Pazartesileri
Ayşe Bostancı Akçay'ın çamaşır günü yazısı: Pazartesi ve Perşembe avluda kazan kurulur, sobadan biriken kül elenir, bakır leğenler dizilirdi. Yazara göre beyazlık ne sudan ne sabundan, annesinin bilek…
Tek lisenin olduğu yıllar: Erbaa Lisesi'ne vefa
1977–78 mezunu Ayşe Bostancı Akçay, Geçmişten Geleceğe Erbaa grubunda Erbaa Lisesi'ni ve öğretmenlerini yazdı: test kitabının, dershanenin olmadığı; skeçlerin, emeğin ve saygının olduğu bir okul.
"Saçmalama" demeyin: Masada patlayan egolar
Bir yemek masasında sesler yükselir ve kimse kimseyi duymaz; çarpışan şey egolardır. Satış eğitimlerinde yasak kelimeler listesinin başında duran "saçmalama", bir dinamit gibi çalışır. Toplantı ve şantiye…
1,8 MW soğuk depoda CO₂ mi, amonyak mı? Bir LinkedIn hesabı ve sahadan itirazlar
38 °C tasarım sıcaklığında transkritik CO₂ için COP 1,77, amonyak + glikol için 3,52; yılda 8,33 milyon kWh'e karşı 4,29 milyon kWh. Rakamlar çarpıcı ama yorumlardaki itirazlar daha öğretici: yıl 38 °C değil…
Duvarı nem, insanı beklenti yıkar
Beklenti karşılık bulmayınca hayal kırıklığı kaçınılmaz oluyor; üstelik çoğu beklenti hiç söylenmemiş oluyor. Ceritoğlu'nun çözümü net dil: beklentini söyle ki karşı taraf neyi yapıp yapamayacağını…
Her beklemek sabır değildir: Azim ile sabrın farkı
Azim eylem kararlılığıdır; sabır ise duygusal dayanıklılık. Ceritoğlu ikisini ayırıyor ve hazza sabır gösteremeyenin sonunu hatırlatıyor. Sahada bir arızayı adım adım kovalamak azim, sonucu beklemek sabırdır.
Dünya'nın hayati belirtileri: Gelecek değil, bugünün teşhisi
Prof. Dr. Levent Kurnaz, 2026 İklim Durumu Raporu'nu özetliyor: 16 göstergenin 7'si rekor, karbondioksit 428 ppm, ısınma hızlanıyor. İyi haber: yenilenebilir enerji ilk kez kömürü geçti. COP31 öncesi Türkiye…
Bilmediğimiz konuda konuşmak: Yarım hoca dinden, yarım hekim candan eder
Ceritoğlu bilmediğimiz alanlarda önümüze konan her çareyi sorgulamamızı istiyor: kim diyor, niçin diyor, ne zaman demiş? Radikal kararları üç gece beklet, demliyor. Sahada yarım bilginin bedeli de bir cihazın…
Mekatronik yaz dediler: Mesleği seçmeden önce o mesleği yapanla konuş
Üst kattaki amca "mekatronik yaz, çok para varmış" diyor; ne olduğunu kendisi de bilmiyor. Ceritoğlu'nun tavsiyesi basit: o mesleği yapan birkaç kişiyle konuş, izle. Bizim sahada bunun adı bir gün yanımda gel…
Ders 1 · Bölüm 3: Soğutma ve soğutucu akışkanlar
"Bir ton klima" ne demek, bir ton buzla ne ilgisi var? Soğutucu akışkan tüpleri neden renk renk? R-22 neden 68,5 psig'de tam 40 °F'ta kaynar? Çevrim, doygunluk, kızgınlık ve basınç-entalpi hesabı; çocukların…
Ders 1 · Bölüm 2: Madde ve enerji
Demir neden batar, tahta neden yüzer? Sıkıştırılan gaz neden küçülür, ısınan hava neden şişer? Bir at bir dakikada ne kadar iş yapar ve bu neden 746 watt eder? Ders notu, kısa video ve sesli anlatım.
Neden bağırırız? Aradaki mesafe büyüdüğü için
Yaşlı bir ermişin cevabı: insanlar öfkelendiğinde kalpleri uzaklaşır, sesini duyurmak için bağırmak zorunda kalır. Şantiyede yükselen sesin sebebi de budur; ve o mesafe bir gün geri dönülemez hâle gelir.
Ders 1 · Bölüm 1: Isı, sıcaklık ve basınç
Soğuk diye bir şey yok; yalnızca ısının azı var. Isı nedir, sıcaklık onu nasıl ölçer, üç yoldan nasıl yürür, buz neden erirken ısınmaz ve basınç dediğimiz şey tam olarak ne? Çocukların da anlayacağı bir ders…
Ders 10 · Bölüm 4: Ticari sistemler — çatı tipi paket cihaz, ekonomizer, VAV, VRF, kuru soğutucu
Çatıdaki tek bir kutu 4, 6 ve 10 ton olarak üç kademede çalışabilir; 90 °F hava nemine göre 35,2 ya da 45,3 Btu/lb ısı taşır. Karbondioksit sensörü boş ofisi nasıl anlar, VRF bir odayı ısıtırken diğerini…
Ders 10 · Bölüm 3: Soğuk su sistemlerinde işletme ve bakım — çalıştırma sırası, yağ, vanalar, arıza ipuçları
Bir chiller'dan önce hep soğuk su pompası çalışır; karter ısıtıcısı 24 saat önceden açılır. Biri 5 psig şaşan iki manometre 15 psig'lik farkı neden 20 gösterir, kondenser borusu ne zaman gerçekten temizdir?…
Ders 10 · Bölüm 2: Soğutma kuleleri ve pompalar — yaş termometre, dolgu, blöf, kavitasyon
1000 tonluk bir chiller'ın ısısını atmak için 1250 tonluk kule gerekir; buharlaşan her pound su 970 Btu götürür. Kireçli borular R-410A basıncını neden 340'tan 480 psig'e fırlatır, pompa neden çakıl taşı…
Ders 10 · Bölüm 1: Soğuk su makineleri — kompresör tipleri, yaklaşım sıcaklığı, alçak basınç, absorpsiyon
Bir chiller binaya 45 °F su gönderir, 55 °F geri alır; santrifüj kompresörü dakikada 30.000 tur atabilir. 300 tonluk makinede 10 °F aşırı soğutma neden 30 ton fazladan kapasite demek, su nasıl 40 °F'ta…
Ders 9 · Bölüm 2: Oda klimaları — pencere ve duvar tipi, ısı pompası, kurulum, kumanda, şarj
Oda klimaları 4000 ile 24.000 Btu/h arasıdır ve evaporatörü 35 °F'ta, donmanın kıyısında çalıştırır. 10 A taşıyan 15 A'lik devreye 6 A'lik cihaz neden fazla gelir, şarj ayarında basma neden 420 psig'de…
Ders 9 · Bölüm 1: Buzdolabı ve dondurucular — evaporatör, buz çözme, kondenser, kılcal boru, servis
Buzdolabı 0 °F'lık dondurucuyu tutmak için R-134a'yı −12 °F'ta, yalnızca 1,1 psig'de kaynatır; şarjı birkaç ons kadardır ve çeyrek ons hassasiyet ister. Kondenser oda havasından 20–35 °F sıcak çalışır, buz…
Ders 8 · Bölüm 3: Jeotermal ısı pompaları — açık ve kapalı devre, toprak halkaları, antifriz, doğrudan sistem
Güneşten dünyaya her yıl insanların kullandığının 6000 katından fazla enerji ulaşır ve toprak bunu saklar. Kuyu suyu neden 7–10 °F soğutulur, dönüş kuyusu neden en az 100 ft uzakta olmalı, gpm × fark × 500…
Ders 8 · Bölüm 2: Havadan ısı alan ısı pompaları — dört yollu vana, denge noktası, COP, defrost
0 °F'lık kış havasında bile kullanılabilir ısının yaklaşık %85'i durur; ısı pompası 1 W elektrikle 3,5 W ısı taşıyabilir. Dört yollu vana yönü nasıl değiştirir, denge noktasının altında 40.000 BTU'luk açık…
Ders 8 · Bölüm 1: Binada ısı kazancı ve ısı kaybı — tasarım sıcaklıkları, R ve U değeri, duvar, çatı, sızıntı
Bir duvarın iki yanı da 70 °F ise içinden hiç ısı geçmez; dışarısı 0 °F olunca aynı duvar 70 derecelik farkla ısı kaçırır. R-30 yalıtımın U-değeri neden 0,033'tür, 8×20 ft'lik duvar neden saatte 608 BTU…
Ders 7 · Bölüm 7: Klimada arıza tespiti — kızgınlık, aşırı soğuma, basma hattı, elektrik ölçümleri
Doğru şarjın parmak izi kızgınlıkta 10–15 °F, aşırı soğumada 10–20 °F'tır; basma hattı 220 °F'ı geçmemeli. R-22'de 48 psig neden serpantini dondurur, dış fan dönüp kompresör susarsa nereye bakılır?…
Ders 7 · Bölüm 6: Tipik çalışma koşulları — 40 °F evaporatör, 125 °F kondenser, EER ve SEER
Klima 75 °F'lık odada soğutucuyu 40 °F'ta kaynatır: R-22'de 70, R-410A'da 118 psig. 95 °F günde standart kondenser 125 °F'ta, yüksek verimli olan 115 °F'ta yoğuşturur. EER ile SEER farkı ne, gerilim neden…
Ders 7 · Bölüm 5: Ev enerji denetimi — üfleyici kapı, ACH50, termal kamera, kanal sızıntısı
Bir evde enerjinin yüzde 55'i ısıtma ve soğutmaya gider, kanal kaçakları ise kayıpların yüzde 25'ine varabilir. Üfleyici kapı evi neden 50 Pa ile emer, ACH50 nasıl hesaplanır, termal kamera görünmeyen kaçağı…
Ders 7 · Bölüm 4: Klima montajı — kanal, elektrik ve soğutma işleri
Klima montajı üç zanaatı birleştirir: kanal, elektrik ve soğutma. 230 voltluk cihaz neden 207 ile 253 volt arasında çalışmalı, şalter neden 25 ft içinde durmalı? 3 tonluk klima saatte 9 pint su verir; boru…
Ders 7 · Bölüm 3: Hava dağıtımı — fanlar, kanallar, menfezler, balans
3 tonluk bir klima her dakika yaklaşık 90 pound, günde 129.600 pound hava taşır. 1 psi neden 27,7 inç su eder, fazla büyük kanalda hava neden yavaşlar? Damper kolu neden yönü gösterir, menfezde neden 750 fpm…
Ders 7 · Bölüm 2: Klimada soğutma prensipleri — paket ve split, evaporatör, ton başına 400 cfm
Klima, eve sızan ısıyı toplayıp geldiği yere, dışarıya taşır. Serpantin yaklaşık 40 °F'ta çalışır, havayı 55 °F'a indirir ve ton başına saatte yaklaşık 3 pint su damlatır. Neden ton başına 400 cfm, nemli…
Ders 7 · Bölüm 1: Konfor ve psikrometri — sıcaklık, nem, çiy noktası, psikrometrik diyagram
Vücudumuzun içi 98,6 °F (37 °C), ama en rahat ettiğimiz oda 75 °F ve yüzde 50 nem. 10×10×10 ft'lik bir odadaki hava neden 75 pound gelir? Islak termometre neden kuru olandan soğuk kalır, buzlu bardak neden…
Ders 6 · Bölüm 5: İç hava kalitesi — nem, küf, filtreler, karbonmonoksit
Zamanımızın yüzde 90'ı içeride geçiyor; soluduğumuz hava ne kadar temiz? Nem neden yüzde 40 ile 60 arasında olmalı? MERV 7 ile MERV 13 farkı, HEPA'nın yüzde 99,97'si, UV-C ışığı ve taze hava cihazları.…
Ders 6 · Bölüm 4: Sıcak sulu ısıtma — kazan, genleşme tankı, emniyet valfi
Kazan suyu 180 °F'a ısıtır, petekler odayı ısıtır, su soğuyup geri döner. Emniyet valfi neden 30 psig'de açılır? Genleşme tankı neden 12 psi ile gelir, formülü ne? 1 psi neden 2,31 ft su eder, borudaki hava…
Ders 6 · Bölüm 3: Sıvı yakıtlı ısıtma — meme, atomizasyon, ateşleme, baca çekişi
Bir galon fuel-oil 140.000 BTU verir; meme onu 55 milyar damlacığa böler. Pompa neden 100 psig'den az olmaz, vakum nasıl hesaplanır? Ateşleme trafosu 115 voltu 14.000 volta çıkarır. 1/16 inçlik is neden yüzde…
Ders 6 · Bölüm 2: Gazlı ısıtma — mavi alev, gaz basıncı, karbonmonoksit güvenliği
Doğalgaz 1050, propan 2500 BTU verir; biri yukarı çıkar, öbürü yere çöker. Gaz basıncı neden inç su sütunuyla ölçülür, 3,5 ile 11 ne demek? Sarı alev neden tehlike işareti, alev doğrultma kazayı nasıl önler?…
Ders 6 · Bölüm 1: Elektrikli ısıtma — nikrom tel, watt ve BTU, sekansör
Elektrik neden yüzde 100 verimle ısıtır ama yine de pahalıya gelebilir? 1 watt kaç BTU eder, 85 amperlik fırın ne kadar ısı üretir? Altı rezistans neden aynı anda değil de 20'şer saniye arayla devreye girer?…
Ders 5 · Bölüm 9: Soğutma sistemlerinde arıza tespiti — dinle, bak, ölç
Teknisyen bir sistem doktorudur: önce dinler, sonra bakar, en son ölçer. Normal değerler neler: kızgınlık 8–12 °F, aşırı soğuma 5–20 °F, yoğuşma dış hava artı 30 °F. Düşük şarj, aşırı şarj, kirli kondenser…
Ders 5 · Bölüm 8: Özel soğutma uygulamaları — taşıma, kademeli sistemler, şok dondurma
Kamyon kasası yolda nasıl soğuk kalır: kuru buz eksi 109 °F, sıvı azot eksi 320 °F, ötektik plakalar, dizel üniteler. Eksi 160 °F'a kademeli sistemlerle nasıl inilir? Şok dondurma neden lezzeti korur? Azot…
Ders 5 · Bölüm 7: Ticari buz makineleri — donma ve hasat çevrimi
Buz makinesi suyu 10 °F'lık evaporatörde dondurur, sonra sıcak gazla hasat eder. Küp, parça ve nugget buz neden farklı? Oda 70'ten 100 °F'a çıkınca günlük üretim 2010 pounddan 1570'e neden düşer? Kireç…
Ders 5 · Bölüm 6: Soğutma uygulamaları — market dolapları, soğuk odalar, paralel raflar
Açık dolapta soğuk hava neden kaçmaz, yükleme çizgisi ne işe yarar? Soğuk oda kapısında emniyet mandalı neden şart? Yüksek, orta, düşük sıcaklık bölgelerinde hangi ürün durur? Paralel kompresör rafları…
Ders 5 · Bölüm 5: Yardımcı bileşenler — alıcı, filtre kurutucu, akümülatör, regülatörler
Dört ana parça yeter mi? Hava değişince, sistem kirlenince, yük artınca yardımcılar devreye girer: alıcı ve kral valf, filtre kurutucu ve gözetleme camı, emiş akümülatörü ve yağ ayırıcı, ısı değiştirici…
Ders 5 · Bölüm 4: Genleşme elemanları — TXV, elektronik valf, kılcal boru
110 °F ve 180 psig'lik sıvı valften geçince neden eksi 8 °F olur? TXV'yi açan tek kuvvet hangisi, üç basınç nasıl dengelenir? Dış dengeleme ne zaman şart (3, 2, 1 psig)? Elektronik valfin adım motoru…
Ders 5 · Bölüm 3: Kompresörler — sistemin kalbi, türler, sıkıştırma oranı
Kompresör gazı 21 psig'den 236 psig'e nasıl çıkarır? Pistonlu, rotary, scroll, vidalı, santrifüj; hermetik, yarı hermetik, açık tip. Sıkıştırma oranı 10,1'e 1 nasıl hesaplanır ve 12'yi geçince ne olur? Sıvı…
Ders 5 · Bölüm 2: Kondenserler — ısıyı atmak, yoğuşma, kış çalışması
Kondenser üç iş yapar: kızgınlığı alır, yoğuşturur, aşırı soğutur. Dış hava 95 °F ise yoğuşma neden 125 °F? Su soğutmalı türler ve soğutma kulesi, aşırı soğuma hesabı, kışın kafa basıncını yüksek tutmanın beş…
Ders 5 · Bölüm 1: Evaporatörler — sistemin süngeri, kızgınlık ve defrost
Soğutma aslında ısıyı taşımaktır; sünger benzetmesi bunu anlatır. Evaporatör 20 °F'ta kaynayıp odadan ısı emer. 18,4 psig neden 20 °F demek, kızgınlık 10 °F nasıl bulunur? Çıplak boru, kanatlı, plakalı…
Ders 4 · Bölüm 4: Elektrik motorlarında arıza tespiti — sargı ölçümü, megohmetre, kondansatör
Motor hırıldıyor ama dönmüyor; neden? Üç uç arasında en yüksek direnç neden C'yi ele verir? Megohmetre 100 megohmun altında ne söyler? Kondansatör neden 20.000 ohmluk dirençle boşaltılır, işaretli uç neden…
Ders 4 · Bölüm 3: Motor kontrolleri — röle, kontaktör, yol verici, koruma, VFD
Röle ile kontaktörü ayıran 20 amper sınırı ne? Yol verici neden kontaktörden fazlası? Sigorta neden motoru korumaz, termik ve manyetik koruma ne fark eder? Akım rölesi, potansiyel rölesi, PTC ve frekans…
Ders 4 · Bölüm 2: Motor uygulamaları — gerilim, yük, kasnak, yatak, montaj
Motor gerilimi yüzde 10 saparsa ne olur? 60 hertzlik motor 50 hertzde neden yavaşlar? 3000 devirli motor 4 inçlik kasnakla 6 inçlik fanı kaç devirde döndürür? Kaymalı ve rulmanlı yatak, esnek montaj ve…
Ders 4 · Bölüm 1: Elektrik motorlarının türleri — rotor, stator, sargılar, kondansatör
Motor mıknatısla nasıl döner, 2 kutuplu motor neden 3600 değil 3450 devir atar? Yol verme sargısı ne işe yarar, kalkış akımı neden 5 kat? Bölünmüş fazlı, kondansatörlü, gölge kutuplu, üç fazlı, hermetik ve…
Ders 3 · Bölüm 5: İleri otomatik kontroller — pnömatik, DDC ve bina otomasyonu
Koca bir oteli tek bilgisayar nasıl yönetir? Havayla çalışan termostat nedir, 20 psig hava 4 inçlik diyaframı ne kadar iter? DDC üç adımda ne yapar, PID neden geçmişe ve geleceğe bakar? Yük atma faturayı…
Ders 3 · Bölüm 4: Temel kontrollerde arıza tespiti — voltmetreyle seksek
Cihaz çalışmıyor; nereden başlanır? Voltmetreyle seksek oynar gibi noktadan noktaya atlayıp elektriğin nerede takıldığını bulmak. Ohmmetre neden yalnız elektrik kesilince kullanılır? 40 VA trafo kaç amper…
Ders 3 · Bölüm 3: Kontrol bileşenleri — 24 volt devre, termostat, basınç anahtarı, röle
Termostat neden 24 voltla çalışır? Oda 73 °F'a ayarlıyken neden 71 ile 78 arasında gidip gelir ve anticipator bunu nasıl çözer? 400 psig'de kim kompresörü durdurur, net yağ basıncı nasıl hesaplanır? Sınır…
Ders 3 · Bölüm 2: Otomatik kontrollere giriş — bimetal, körük, termostat
Buzdolabı başında kimse beklemiyor; peki kim açıp kapatıyor? İki metal sırt sırta yapışınca neden bükülür? 35 ve 45 °F arasındaki 10 derecelik fark ne işe yarar? Bimetal, çubuk-tüp, sıvı dolu sensör…
Ders 3 · Bölüm 1: Temel elektrik ve manyetizma — elektron, Ohm yasası, trafo
Bakır neden elektriği iyi iletir? 120 volt ve 3 amper kaç ohm eder, 2640 watt nereden çıkar? Alternatif akım saniyede 60 kez neden yön değiştirir? Seri ve paralel devre, mıknatıs, trafo, sigorta ve ölçü aleti…
Ders 2 · Bölüm 8: Aletlerin kalibrasyonu — buzlu su, kaynar su ve Ohm yasası
Termometreniz doğru mu? Buzlu su 32 °F, kaynar su 212 °F, koltuk altı 98,6 °F. Manometre havada 0 psig, pompada 30 in Hg. 100 ohm direnç 90–110 arasında okunmalı; 228 V ve 10 ohm'da pensampermetre 22,8 A…
Ders 2 · Bölüm 7: Sistem şarjı — buhar, sıvı, tartı, kızgınlık ve aşırı soğuma
Tüp neden soğur, neden en fazla 90 °F suya konur? Karışım gazlar neden sıvı şarj edilir? Kılcal borulu sistemde kızgınlık, TXV'li sistemde aşırı soğuma nasıl ölçülür? 15 dakika kuralı ve kompresörü sıvıdan…
Ders 2 · Bölüm 6: Soğutucu akışkan ve yağ kimyası — ozon, aileler, geri kazanım
Tek bir klor atomu 100.000 ozon molekülünü nasıl yok eder? CFC, HCFC, HFC, HFO ve HC aileleri neden farklı? Hangi yağ hangi gazla gider, geri kazanım tüpü neden yüzde 80'e kadar dolar? R-22'den R-407C'ye…
Ders 2 · Bölüm 5: Kaçak bulma, vakumlama ve sistem temizliği
Kaçak nerede, nasıl bulunur? Azot testi kaç psig, kaç saat? 1 inç cıva neden 25.400 mikron? Üçlü vakumlama ne işe yarar, pompa yağı neden sütlü olur? Yanan kompresörden sonra sistem nasıl temizlenir?…
Ders 2 · Bölüm 4: Boru tesisatı — bakır, çelik, plastik; lehim ve sert lehim
1/2 inç boru neden 5/8 inç çıkıyor? Yumuşak lehimle sert lehimi ayıran 842 °F sınırı ne? Sert lehimde boru içinden neden azot geçirilir? Havşa, şişirme, sıkıştırmalı bağlantı ve boru dişi; çocukların da…
Ders 2 · Bölüm 3: Her şeyi bir arada tutan küçük parçalar — bağlantı elemanları
8d çivi ne demek, kör perçin arkadan ulaşılmayan sacı nasıl tutar, No. 8 vidanın çapı neden 0,1643 inç? Sac vidası etiketi nasıl okunur, alçıpana ve betona cihaz nasıl asılır? Çivi, perçin, vida, dübel ve…
Ders 2 · Bölüm 2: Teknisyenin çantası — aletler ve ölçü aletleri
Lokma anahtar neden 1/4 ve 5/16? Havşa aleti ne yapar, şişirme aleti ne? Manometre bloğu neyi gösterir, 1000 mikron ne demek? Sızıntıyı ses, ışık ve alevle bulan aletler. Çantadaki her parçanın işi…
Ders 2 · Bölüm 1: Sahada güvenlik — tüp, elektrik, yangın, soğuk, merdiven
Bir azot tüpü neden roket gibi fırlayabilir? 15 miliamper neden ölümcül? Merdiveni kaç derece yaslarsınız, ağır cihazı nasıl kaldırırsınız? Sahaya çıkmadan önce bilinmesi gereken sekiz kural; çocukların da…
HVACR Temelleri 1: Soğutma çevrimi — dört parça, iki basınç, bir döngü
Yeni bir ders dizisine başlıyorum. İlk ders en temel soru: ısı soğuktan sıcağa nasıl taşınır? Kompresör, kondenser, genleşme elemanı ve evaporatör; aşırı ısıtma ve aşırı soğutma; kirli yüzeyin faturaya…
Üç iletişim kazası: Eleştirmek, manipüle etmek, zihin okumak
İnsanları birbirinden uzaklaştıran üç davranış var. Üçü de sahada ekibi dağıtan, müşteriyi kaçıran davranışlar: arkasından konuşmak, suçlu hissettirmek ve karşındakinin adına düşünmek.
5 Ekim Dünya Öğretmenler Günü kutlu olsun
Atatürk öğretmenlere “yeni nesil sizin eseriniz olacaktır” demişti. Benim sahamda o eser iki yerde durur: tahtanın önünde ve çırağın yanında.
87 yaşında şantiyeye inmek
1992'de, resmi görevi kalmamış 87 yaşındaki Deng, reformun durduğunu masadan değil Shenzhen'in şantiyesinden gördü. Vogel'in anlattığı güney gezisi bana şunu hatırlattı: rapor “çalışıyor” diyorsa, boruya…
Önce bir parsel: bütün ülkeyi değil, bir yeri dene
1979'da Deng, Guangdong'a bütün ülkeyi değil bir parseli işaret etmelerini söyledi. Merkezin parası yoktu; deneme sahaya aitti. Bizim işte de bütün fabrikayı bir sunumla değiştirmek yerine önce bir soğuk…
Fareyi tutan kedi: rengi değil, sonucu ölç
1962'de Deng, kedinin siyah ya da beyaz olmasının önemi olmadığını, fareyi tutmasının yettiğini söyledi. 1978'de aynı ölçü geri geldi: hakikatin tek ölçütü pratiktir. Manometre slogan tartışmaz.
İlçe traktör tamirhanesi: tezgahta geçen üç yıl
1969–1973 arasında Deng, Jiangxi'de bir ilçe traktör tamirhanesinde tesviyeci olarak çalıştı. Vogel, Çin'i değiştirme kararının önemli bir kısmının bu tezgahta ve her sabah yürüdüğü toprak yolda…
Tevfik Amca'dan mektup: “Aramızdaki bağın adı güvendi”
Doğum günü masasında İzmir'den günübirlik gelen bir misafir vardı: Ahmet Tevfik Ceritoğlu. Cebinden bir kâğıt çıkardı. Yirmi yıllık yol arkadaşlığını, çatıştığımız günleri ve güveni yazmış. Mektup olduğu…
COP31 nedir? Antalya'da 12 gün: Bir soğutmacının bilmesi gerekenler
Birleşmiş Milletler iklim zirvesi 9–20 Kasım 2026'da Antalya'da. COP ne demek, kim yönetiyor, masada ne var ve 1988'den bugüne hangi yoldan gelindi? Sahadan bakan biri için kısa bir harita.
Sahne sizin: Artisan Climate House'a konuşmacı başvurusu yaptım
COP31 boyunca Prof. Dr. Levent Kurnaz'ın küratörlüğünde bir iklim sahnesi kuruluyor ve konuşmacı başvuruları açık. Ben başvurdum. Söyleyecek sözü olan herkesin de başvurmasını isterim.
COP31 eylem gündeminde on öncelik: Sekizincisinde soğutma yazıyor
COP31 için öne çıkarılan on eylem önceliğini sahadan okudum. Temiz enerji dönüşümü başlığının içinde açıkça sürdürülebilir soğutma geçiyor. Diğer dokuzunda da soğutmanın izi var.
Enerji dönüşümü değil, enerji genişlemesi: Şebeke, dönüşümün hız sınırı
Prof. Dr. Levent Kurnaz, dünyanın fosil yakıtı bırakmadığını, temiz enerjiyi onun üstüne eklediğini yazıyor; şebekeyi de enerji dönüşümünün hız sınırı olarak görüyor.
COP31 Antalya'ya geliyor: 9–20 Kasım 2026. Ben sahadan tek bir soruyla gidiyorum: O gaz toplandı mı?
Birleşmiş Milletler iklim zirvesi bu yıl Antalya'da. Konuşmacı başvurumu yaptım: kış günü çalışan dondurma dolabından sökülen cihazın içindeki R-22'ye, soğutmanın sahada ödediği iklim bedeli. Kuralı…
Sorun kimin sorunu? Başvuruyu yapan, takibi de yapar
Tercihi kendimiz yaparız ama iş takibe gelince sorumluluğu başkasına devrederiz. Ceritoğlu kendi üniversite tercihinden örnek veriyor: yedi yılı boşa gitmiş, yine de suçluyu babasında aramıyor. Sahada işi…
Önce verene borçlanırız
Bir çiçek, bir kutu gazoz, bir ücretsiz keşif… Küçük bir iyilik, karşımızdakinin içinde görünmez bir borç defteri açıyor. Cialdini'nin ilk ilkesi bu: karşılıklılık.
Uyguladı, sürdürecek anlamına gelmez
Gösterdim, gördü anlamına gelmez; uyguladı, sürdürecek anlamına gelmez. Kadir İsa'nın ISK Teknik'te paylaştığı anonim söz, MYK belgesi ve F-Gaz eğitimi konuşurken hâlâ en doğru cümle.
İyi insanı kötü sisteme koyarsan kazanan sistemdir
Ceritoğlu bir savaş filminden yola çıkıp takımın nasıl kurulduğunu anlatıyor: herkesin farklı bir ustalığı var, hedef ortak, A, B ve C planı hazır. Altında ise Rummler'in cümlesi duruyor: en iyi insanları…
"Palto alıyorsunuz, uzun olacak tabii": Bir cümlede kaybedilen satış
Müşteri aynanın karşısında tereddüt ediyor: "Biraz uzun?" Satışçının cevabı bir cümle ve satış bitiyor. Oysa o cümlenin yerinde bir soru olsaydı iş dönerdi. Servis teklifinden arıza açıklamasına kadar bizim…
Zaman ne çabuk geçiyor: Yolculuk 22, şirketimiz 9 yaşında
Bu sabah LinkedIn hatırlattı: Erdinç Klima Endüstri Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. dokuzuncu yılını tamamladı. Oysa hikâye 2004'te, küçük bir atölyede başladı. Kutlayan herkese teşekkürler; birlikte daha…
Duvarın iki yüzü: Isıtmacıyla soğutmacı artık aynı işin ustası
Tesisat Dergisi'nin son yirmi sayısını taradım; bir çizgi hep öne çıkıyor. Isıtmanın ve soğutmanın dernekleri ısı pompası için tek komisyonda birleşti. Sebep basit: ısı pompasının bir yüzü soğutucu akışkan…
Bolulu marangoz: Otuz yıl duran mutfak, bir çırak ve bir kareli defter
Ortaköy'de tek kişinin zor döndüğü bir atölye, ilkokul mezunu bir usta ve yanında bir çırak. Tasarım, detay, ergonomi kelimelerini bilmiyordu; ama yaptığı mutfak otuz yıl sonra hâlâ yerinde duruyordu.…
Bağırarak değil, taşıyarak
Vatanseverlik denince çoğunlukla ses tonu yükselir. Oysa “Kültür diplomasisi” bana tam tersini düşündürdü: taşıyan adam bağırmaz, yükü vardır çünkü.
Ölçülen ve hissedilen
Bir şeyi ölçebiliyorsanız yönetebilirsiniz derler. Doğrudur ama eksiktir; hayatın en önemli kısımları ölçülmüyor. İdeal yaşam ölçmeyi bırakmak değil, neyi ölçtüğüne dikkat etmek olabilir.
Liyakat gidince önce bereket gider
Şeref Oğuz bir rakam veriyor: bir çalışanın milli gelire katkısı ABD'de 40, Avrupa'da 29, bizde 5 dolar. Saydığı sebeplerin hiçbiri teknik değil. Demek ki üretkenlik bir makine sorunu değil, bir dürüstlük…
Yerine kimseyi yetiştirmeyen adam
“Küçük dağları ben yarattım sendromu” okurken birkaç kez durup tavana baktım. Vazgeçilmez olmak bir övgü değil, bir teşhis: yerinize kimseyi yetiştirmediyseniz kurduğunuz şey bir kurum değil, ömrünüz kadar…
Geç idrak: gördüğümüz an değil, anladığımız an
Şeref Oğuz “İşletmelerde idrak gecikmesi” diye bir yazı yazdı ve beni günlerce düşündürdü. Asıl sıkıntımız kaynak yokluğu değil, anlama gecikmesi. Sahada da böyle: sinyal oradadır, kulak da oradadır; eksik…
R-22 değişiminde kimsenin sormadığı soru: O gaz toplandı mı?
Çalışan ve kaçağı olmayan bir cihazın R-22'si dönüşüm sırasında geri kazanılmazsa, yıllara yayılacak salım tek bir günde atmosfere gider. Üstelik yerine konan geçiş gazının küresel ısınma potansiyeli çoğu…
Amaç mı, sonuç mu? Bir çevre kuralını sahada tartmak
Kurgu bir soru–cevap: çevreyi korumak için konulan bir kural, sahada neden bazen tersine sonuç verir? Kayıt tutanın görünür, tutmayanın görünmez kaldığı bir düzende salım kâğıtta azalır, havada devam eder.…
25C koltuğundaki savaşçı: Akıllı adam bunu yapar mı?
Doğan Cüceloğlu bir uçakta, iki kez yeri değiştirilip sonunda ayakta kalan bir gence kendi koltuğunu vermek isteyen bir yolcuya tanık oluyor. Sorduğunda aldığı cevap tek kelime: hakkaniyet. Kitabı yazanla o…
Teneke: Rüşvete kapıyı gösteren adama çalınan teneke
Yaşar Kemal'in Teneke'sinde genç bir kaymakam çeltik ağalarının rüşvetini geri çeviriyor; kasabanın ünlü rüşvet aracısını kapıdan kovuyor. Sonunda tayini çıkıyor ve kasaba onu yüz elli teneke çalarak…
Altın bilezik kimin kolunda? Beş oğul, beş zanaat
Ölüm döşeğindeki bir baba, beş oğlunun da altın bileziği olsun diye her birini bir zanaata vermişti. Yıllar sonra beşi de birinin yanında çalışıyor; kasap olan oğul artık bir marketin et reyonunda. Zanaatın…
Saçak altından yürümeyin: Kuralı bilmek yetmiyor
Erzurum'da çatıdan sarkan bir buz, elektrik işi yapan Zeynel'in kafatasını deler; hem de uyarı tabelasının tam önünde. Kuralı herkesten iyi bilen adamdır. Sahada güvenlik, kuralı bilmekle değil, ona uymakla…
“Siz Batılılar”: Etiketle konuşmanın bedeli
Erzurum'da bir oda arkadaşı, İzmit'ten gelen genç kıza siz Batılılar diyor. Kız o güne kadar kendini Batılı saymamıştır. İki kelime, iki insan arasına mesafe koyuyor. Sahada da siz mühendisler, siz tekniker…
F-Gaz kaydında en çok kaçan üç şey: Süre, onay, periyot
Florlu sera gazı içeren bir cihaza dokunduğunuzda iş, vana kapanınca bitmiyor. 30 iş günü içinde EKOMVET kaydı, belgeli teknisyenin onayı ve doğru hesaplanmış sızıntı kontrol periyodu. Sahada en çok atlanan…
HVACR firmasında yapay zeka nerede işe yarar? Beş somut yer
Yapay zeka denince çoğu firmanın aklına sohbet robotu geliyor. Oysa asıl değer; kaçan telefonda, sahaya giden teknikerin cebinde, teklif ile faturanın kontrolünde ve yıllardır biriken servis kayıtlarında.…
Yazılımdan önce sorular: İlk görüşmede neyi neden soruyoruz?
Bir HVACR firmasına yazılım ya da yapay zeka önermeden önce ürün göstermiyoruz, soru soruyoruz. Talepten tahsilata iş akışınız, WhatsApp ve Excel'le kurduğunuz geçici çözümler, kaybın size maliyeti. İlk…
Üç yıl sıcak su yok: Telefon kamerası ve eksik boru
Lieberman kardeşler evlerinde üç yıl sıcak su sorunu yaşadı; gelen ustalar tüm ısıtma sistemini değiştirmeyi önerdi. Telefon kamerasını tesisata tuttular, yapay zeka eksik küçük bir boruyu gösterdi. Yapay…
LinkedIn'in CEO'su da söylüyor: Geleceğin işi ileri mevzide
LinkedIn CEO'su Ryan Roslansky önümüzdeki yıllarda en çok talep görecek işleri sayarken forward deployed engineer rolünü öne çıkarıyor: işin içinde oturan, hem işi hem yapay zekayı anlayan köprü insan.…
Bir ay gölge olmak: İşi izleyerek öğrenmek
Samir Vasavada lise yıllarında yatırım danışmanlarını arayıp onları iş başında izleyerek Vise'ı kurdu. Bugün yeni gelenleri bir ay boyunca gölge gibi yanında gezdiriyor. Yapay zekayla küçülen ama katbekat…
Kitapta yazmayan bilgi: Alan uzmanının avantajı
Replit'in CEO'su Amjad Masad bir yatırım fonunun finans müdürünü anlatıyor: yazılımcı değil, alanının ustası. Hayalindeki uygulamayı üç ayda kendisi yaptı ve milyonlarca dolarlık gelire yürüyor. Yapay zeka…
Kullanıcının yanında oturmak: Granola'nın bir yılı
Granola'nın kurucusu Chris Pedregal, ürünü piyasaya çıkarmadan önce bir yıl boyunca kullanıcıların yanında oturdu, onları izledi ve geceleri düzeltti. İleri mevzi adamının ve getrac'ın nasıl büyüdüğünün özeti.
Sekiz görüşme, tek ortak dert: Nişte büyümek
Higgsfield'in kurucusu Alex Mashrabov sekiz müşteriyle konuştu ve hepsi aynı eksikten bahsetti. O eksiği ilk çözen onlar oldu. getrac'ı HVACR'ın dar ama derin nişinde neden sahadan gelen ortak dertlere göre…
Harita yok, kâşif ol: HubSpot'un CEO'sundan dersler
Yamini Rangan Amerika'ya cebinde birkaç yüz dolarla geldi, ilk iş gününde toplu işten çıkarmalarla karşılaştı ve bugün dünyanın en bilinen CRM şirketlerinden birini yönetiyor. Yapay zeka çağında haritanın…
Mankurt olmamak: Sahanın hafızası
Cengiz Aytmatov'un Gün Olur Asra Bedel romanındaki mankurt efsanesi: geçmişi silinen, adını ve anasını tanımayan, yalnızca emir uygulayan insan. Yapay zeka çağında bir ustanın, bir gencin ve bir firmanın…
Karşılıksız çıkan çekler: Yaranın öğrettiği
1974'te bir banka memurunun hatası yüzünden Alarko'nun çekleri karşılıksız damgası yer ve şirket kara listeye düşer. İki yıl süren kriz Alaton'a nakdin, itibarın ve kritik bir anda iki kişinin aynı anda yok…
Adam kovamayan adam da alamaz
İshak Alaton hayatı boyunca kimseyi işten çıkaramadığını açıkça söyler; bu yüzden işe alma yetkisini de profesyonellere bırakır. Kendini tanımanın ve verdiğin yetkinin arkasında durmanın hikâyesi.
100 lira ve ortaklığın kuralları
Alarko'nun ilk kazancı 100 liradır. Asıl sermaye ise çok farklı iki insanın birlikte koyduğu kurallardır: her şeyi zıt açılardan konuşmak, karar verince birlikte sahip çıkmak ve bir iş kötü gittiğinde suçu…
Klimayı öğrenmek için kaynakçı olmak
İshak Alaton bir dergide “air conditioning” kelimesini görünce hedefini koyar. İsveç'te klima sektörü yoktur; o da lokomotif fabrikasında kaynakçı olarak başlar. Sevdiği işe yan kapıdan girip hedefini hiç…
Duvardaki soba delikleri
Alarko'nun ilk işinde müşteri, yeni sıcak havalı ısıtma sistemine güvenmez ve duvarlara soba delikleri açtırır. Kırk yıl sonra ilk kazan hâlâ çalışmaktadır. Yeni bir teknolojiye güvenin sözle değil, çalışan…
Lüzumsuz olabilmek: Senden sonra da dönen iş
İshak Alaton 65 yaşında bir hedef koyar: kurduğu şirkette lüzumsuz olabilmek. Tohumu ise 23 yaşında, işten ayrılmadan önce yerine birini yetiştirdiğinde atılmıştır. Kendini vazgeçilmez yapmak yerine, senden…
19 yaşında bir mendirek: Masa başı değil, saha
Şarık Tara, daha 19 yaşındayken bir mendirek inşaatını tek başına üstlenip bitiriyor. Yıllar sonra kendi gençlerine karar almayı öğretiyor: doğrular sizin, yanlışlar benim. Sahaya güvenmenin ve gence…
Anladın mı değil, anlatabildim mi?
Prof. Dr. Arif Verimli'nin kitabının adı bile başlı başına bir iletişim dersi: sorumluluğu dinleyene değil, anlatana yüklüyor. Müşteriye bir arızayı anlatırken, çırağa bir işi öğretirken bu soruyu kendime…
Tımarhane değil, şifa yurdu: Bir sistemi içeriden iyileştirmek
Arif Verimli genç bir hekim olarak geldiğinde Bakırköy'de bir yatakta beş on hasta yatıyordu. Başhekim olunca binayı yıkmadı; yollarla, bahçelerle, orman yürüyüşleriyle ve bir kelimeyi değiştirerek kurumu…
Aynı çatı altına girmeden önce: Ehliyetsiz direksiyon olmaz
Arif Verimli, evlenecek çiftler için ehliyet gibi bir hazırlık şartı öneriyor; çünkü dışarıdan beğenmekle aynı evde yaşamak başka şeyler. İş ortaklığı da, bir firmanın sistemine girmek de böyle. Bu yüzden biz…
45 günlük söz: Haydarpaşa Soğuk Hava Deposu şantiyesi
Şarık Tara'nın 25 yaşında şefi olduğu Haydarpaşa Soğuk Hava Deposu şantiyesi. Bir soğutmacı olarak bende en çok yankılanan anı: işin başından ayrılmamak, ekiple aynı tempoda çalışmak ve verilen sözün bedeli.
Usta yetiştirmek: Meslek liseleri ve “Kendine iyi bak”
Deprem sonrası kısa sürede açılan bir okul, Gebze'de tam burslu bir meslek lisesi ve şantiyelere gönderilen stajyerler. Endüstri meslek lisesi mezunu, usta öğretici bir saha adamı olarak Şarık Tara'nın…
Havluyu salla, ağzını kapat: Dinlemenin sırrı
Ahmet Tevfik Ceritoğlu'nun anlattığı havlu fıkrası: keramet havluda değil, susabilmekte. 2008'de satışta üzerinde en çok durduğumuz ders de buydu — müşteriyi dinlemek, konuşmaktan çok kazandırır.
Son kez gösteriyorum: Sistem kurmak, işi kendin yapmak değildir
Eğitimli kurbağa ve öfkeli otel görevlisi. Ahmet Tevfik Ceritoğlu'ndan dinlediğim bu fıkra; delegasyonun, rol model olmanın ve işi bir sisteme dönüştürmenin özeti.
Önce kritik bilgi: Temel, ayı ve kendin olmak
Temel ağaca çıkarken en önemli talimatı en son verir. Ahmet Tevfik Ceritoğlu'nun bu fıkrası bana hem iletişimde önceliği hem de lafı dolandırmadan kendin olmayı öğretti.
Sahayı dinleyen iki yazılım: getrac ve getfgas
Sektörün tamamını dinliyoruz — üreticiden distribütöre, mühendislikten sahadaki tamirciye. Var olan işleyişinizi değiştirmeden, yapay zekayla daha kolay yönetin. İşte köprünün somut hali: iki yazılım, iki…
İleri Mevzi Adamı: AI’ı sahaya indirmek
Sahada rütbe de kıdem de önemlidir. Ama o an olanı kavrayan, hareket eden ve sizi aksiyona geçiren kişi her şeyden önemlidir. Toyota bunu sistemleştirdi: iyileştirme sahadan gelir. Peki o bilgi kimin işine…
Yolun başındaki bir tekniker adayına
İlk yıl, teknik bilgiden çok alışkanlık inşa etme yılı. Önemli olan ne kadar bildiğin değil, bilmediğini ne kadar rahat söyleyebildiğin. Soru sormaktan korkma; bir defter tut.
Hayır demeyi öğrenmek
Her işe 'evet' demek başta erdem gibi görünür. Oysa her 'evet', başka bir şeye verilmiş örtük bir 'hayır'dır. Hayır demek kabalık değil, netliktir.
Usta ile çırak: ikisi de aynı kişide
Bana usta diyorlar; ama her sabah sahaya yeniden çırak olarak çıkıyorum. Ustalık bir varış noktası değil, öğrenmeye devam etme disiplinidir.
EV'lerde Hızlı Şarj = Hızlı Sıcaklık
Li-ion pillerin konfor bölgesi 20–30°C. Hızlı şarj, hücre içinde hızlı ısı demek. Bu ısı uzaklaştırılamazsa hem performans hem pil ömrü zarar görür. Sıvı soğutmalı çözümler devreye girer.
Rittal DK 7200.221 Seri Kablo Pinout
Comfort serisi kontrolcülere bilgisayardan bağlanmak için doğru seri kablo uçlandırması işin yarısı. En sık hata: RX ve TX hatlarının ters bağlanması.
Evaporatif Soğutucular ve Ev Fanları
Bataklık soğutucular ve tüm ev fanları havalandırmayı artırarak kapalı alanları serinletir. Verimleri kuru iklimde en yüksektir; nemde düşer. Sistem seçimi iklime göre yapılmalı.
Rittal Klima Arıza Kodları
Comfort kontrolcüsünün ekranında A1–A20 ve E0 ile gösterilen sistem mesajları. A1 — pano kapısı açık, A2 — pano içi sıcaklık çok yüksek… En sık karşılaşılan kodlar ve nedenleri.
Daldırma Soğutma: Vicor & 3M Fluorinert
Power-on-Package çözümünün dielektrik sıvıya daldırılması. Hava soğutmanın sınırına dayandığı veri merkezlerinde immersion, verim ve yoğunlukta dikkat çekici bir alternatif.
Rittal LCP Sıvı Soğutma Paketi
Sıra-içi (in-row) soğutma soğuk havayı ısı kaynağının hemen yanında üretir. Uzun hava yollarındaki kayıpları ortadan kaldırır, PUE değerlerini iyileştirir.
